Danıştay 3. Daire E.2023/4705 K.2024/5987

Dava konusu istem: Davacı adına, ... İnşaat Hafriyat Nakliyat Elektrik Oto Parçaları Matbaa Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile birlikte adi ortaklık şeklinde komisyon karşılığında sahte fatura ticareti yaptığı yolundaki saptamaları içeren vergi tekniği raporu done alınarak tanzim edilen takdir komisyonu kararına dayanılarak 2016 yılının Nisan dönemi için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisi ile aynı yılın Ocak ila Ekim dönemleri için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Madencilik Nakliyat İnşaat ve Kuyumculuk Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi hakkında tanzim edilen vergi tekniği raporunda, değinilen şirket ile davacının özellikle 2014 ve 2015 yıllarında Ba-Bs formu ile satış yaptığını bildirdiği diğer firmalarla organizasyon dahilinde sahte fatura düzenlediğinin tespit edildiği, davacının muhasebe işlemlerini gerçekleştirdiği mükelleflerin sahte belge düzenleme şüphesi ile incelemeye sevk edileceğinin belirtildiği, ...

İnşaat Hafriyat Nakliyat Elektrik Oto Parçaları Matbaa Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin de incelemeye sevk edilme nedeninin bu rapor olduğu, bahsi geçen rapora istinaden davacı adına yapılan gelir vergisi tarhiyatının ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kaldırıldığı ve bu karara yöneltilen istinaf başvurusunun da ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği, ...

İnşaat Hafriyat Nakliyat Elektrik Oto Parçaları Matbaa Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkında tanzim edilen vergi tekniği raporunda, düzenlediği faturaların sahte olduğu yönünde pek çok olumsuz tespit bulunsa da davacının bir adi ortaklık organizasyonu içinde yer alarak kazanç elde ettiği yönünde ve incelenen şirketlerde ortak, yönetici ya da çalışan olduğuna dair bir saptamaya yer verilmediği, nezdinde bir yoklama gerçekleştirilmediği sadece şirketin mali müşaviri olduğundan bahisle adi ortak olduğunun varsayıldığı, fatura alan ve tahsilatları yapan kişilerin araştırılmadığı,

şirketin ilişkisi olduğu firmalar nezdindeki karşıt incelemelerde de davacının adının geçmediğinin görüldüğü dolayısıyla şirkete ait faturaların davacı ile şirketin birlikte hareket ederek komisyon karşılığı düzenlendiği ve eşit oranda komisyon geliri elde edildiğinden bahisle yapılan tarhiyatta hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu cezalı vergiler kaldırılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı adına yapılan tarhiyatın hukuka uygun olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Takdir komisyonu kararlarının kendisine ilişkin olmadığı, anılan firmaya yalnızca mali müşavirlik hizmeti sunduğu, ayrı bir ticari faaliyetinin bulunmadığı, kaldı ki takdir komisyonuna dayanak vergi tekniği raporlarının tarafına tebliğ edilmediği dolayısıyla savunma hakkının kısıtlandığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, ... İnşaat Hafriyat Nakliyat Elektrik Oto Parçaları Matbaa Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile birlikte adi ortaklık şeklinde komisyon karşılığında sahte fatura ticareti yaptığı yolundaki saptamaları içeren vergi tekniği raporu done alınarak ... İnşaat Hafriyat Nakliyat Elektrik Oto Parçaları Matbaa Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına tanzim edilen takdir komisyonu kararlarına dayanılarak 2016 yılının Nisan dönemi için üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisi ile aynı yılın Ocak ila Ekim dönemleri için üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi re'sen salınmıştır.

Davacı, 30/10/2019 tarihinde kayıtlara giren dava dilekçesiyle 2016 yılının Nisan dönemi için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisi ile aynı yılın Ocak ila Ekim dönemleri için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılmasını talep etmiş, 07/11/2019 tarihinde kayıtlara giren dilekçesinde ise gelir (stopaj) vergisi ile katma değer vergilerini sehven birlikte dava konusu ettiğini, gelir (stopaj) vergisi yönünden ayrıştırılmış dilekçesini ekte sunduğunu ve bu dilekçesinin kabul edilmesini talep etmiş, ekte sunulan dilekçede sadece 2016 yılının Nisan dönemi için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisinin kaldırılmasının talep edildiği görülmüştür.

İlk derece mahkemesince hem gelir (stopaj) vergisi hem de katma değer vergileri yönünden hüküm kurulmuştur.

UYAP üzerinden yapılan araştırmada 2016 yılının Ocak ila Ekim dönemleri için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerinin kaldırılması için 07/11/2019 tarihinde ... Vergi Mahkemesinde dava açıldığı, değinilen Mahkemenin tarhiyatın kaldırılmasına dair ... tarih ve E:... K:... sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı sayılı kararının, Danıştay Üçüncü Dairesinin 04/10/2023 tarih ve E:2023/4036, K:2023/3503 sayılı kararıyla onandığı görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesinde, re'sen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunması şeklinde tanımlanmış, maddenin vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitinin mümkün olmadığı halleri düzenleyen bentleri arasında sayılan tutulması zorunlu olan defterlerin veya verilen beyannamelerin gerçek durumu yansıtmadığına dair delil bulunması hali re'sen tarh sebebi olarak öngörülmüştür.

Aynı Kanun'un 31. maddesinde, takdir komisyonunca belli edilen matrah veya matrah kısmının takdir kararına bağlanılacağı belirtilmiş, kararlarında mükellefin soyadı ve adının(Tüzel kişilerde unvanı) bulunması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Belirtilen tanımdan da anlaşılacağı üzere, vergi idaresince vergi tarholunabilmesi için, öncelikle, re'sen takdir olunmuş bir matrah veya matrah farkının varlığı gereklidir. Başka bir anlatımla, vergi idaresince re'sen yapılan vergi tarhının hukuken geçerli olabilmesi için, bu tarhiyatın, 213 sayılı Yasanın 74. maddesi uyarınca matrah takdiri yapmakla görevli bulunan takdir komisyonunca takdir olunan ya da 135. maddesi uyarınca vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar tarafından düzenlenen inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah farkına dayandırılmış olması gerekmekle birlikte aynı zamanda takdir komisyonu kararında 213 sayılı Kanunda belirtilen malumatların bulunması gerekir.

Olayda, takdir komisyonu tarafından belirlenen matrah üzerinden re'sen tarhiyat yapılmış ise de kararın davacıya ait olmadığı dolayısıyla ortada Vergi Usul Kanunu çerçevesinde davacı adına usulüne uygun olarak yapılmış bir tarhiyatın bulunmadığı, öte yandan Mahkemece 2016 yılının Ocak ila Ekim dönemleri için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergileri için de davacının 07/11/2019 tarihinde kayıtlara giren dilekçesine rağmen hüküm kurulduğu fakat söz konusu tarhiyatların ... Vergi Mahkemesinde açılan davada verilen kararla kaldırıldığı anlaşıldığından, dava konusu vergi ve cezaları yazılı gerekçeyle kaldıran Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddine ilişkin Vergi Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.

(X)-KARŞI OY

Davacı adına, ... İnşaat Hafriyat Nakliyat Elektrik Oto Parçaları Matbaa Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile birlikte adi ortaklık şeklinde komisyon karşılığında sahte fatura ticareti yaptığı yolundaki saptamaları içeren vergi tekniği raporu done alınarak takdir komisyonu kararlarına dayanılarak 2016 yılının Nisan dönemi için üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisi ile aynı yılın Ocak ilâ Ekim dönemleri için üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi re'sen salınmıştır.

Davacı, 30/10/2019 tarihinde kayıtlara giren dava dilekçesiyle 2016 yılının Nisan dönemi için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisi ile aynı yılın Ocak ila Ekim dönemleri için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılmasını talep etmiş, 07/11/2019 tarihinde kayıtlara giren dilekçesinde ise gelir (stopaj) vergisi ile katma değer vergilerini sehven birlikte dava konusu ettiğini, gelir (stopaj) vergisi yönünden ayrıştırılmış dilekçesini ekte sunduğunu ve bu dilekçesinin kabul edilmesini talep etmiş, ekte sunulan dilekçede sadece 2016 yılının Nisan dönemi için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergisinin kaldırılmasının talep edildiği görülmüştür.

İlk derece mahkemesince hem gelir (stopaj) vergisi hem de katma değer vergileri yönünden hüküm kurulmuştur.

UYAP kayıtları üzerinden yapılan araştırmada, 2016 yılının Ocak ilâ Ekim dönemleri için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerinin kaldırılması için 07/11/2019 tarihinde ... Vergi Mahkemesinde açılan dava sonucunda verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kabul kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Danıştay Üçüncü Dairenin 04/10/2023 tarih ve E:2023/4036, K:2023/3503 sayılı kararıyla onandığı tespit edilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2. fıkrasının (c) işaretli bendinde usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması halinde kararın bozulacağı kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı Kanunu'nda derdestlikle ilgili herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiş ise de yargılama hukukunun temel ilkelerinden olması nedeniyle idari yargı yönünden de uygulanması gerektiğinin kabulü gerekir.

Derdestlik durumunun ortaya çıkması için, aynı davanın iki kere açılmış olması ve birinci davanın görülmekte yani derdest olması şartları birlikte gerçekleşmelidir. Davaların aynı dava olarak kabul edilebilmesi de taraflarının, konularının, dava konusu işlemlerin hukuki sebeplerinin aynı olmasına bağlıdır.

Bu durumda, aynı uyuşmazlığa ilişkin, aynı konuda ve aynı miktardaki dava konusu kamu alacağı hakkında mükerrerlik ve derdestlik hususu araştırılarak yeniden karar verilmesi gerektiğinden aksi yöndeki Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddi yolundaki Vergi Dava Dairesi kararının 2016 yılının Ocak ilâ Ekim dönemleri için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerine ilişkin hüküm fıkrasında yargılama usulüne uygunluk bulunmadığından, değinilen hüküm fıkrasının bozulması gerektiği görüşüyle Daire kararına katılmıyorum.