Danıştay 3. Daire E.2024/4279 K.2024/5357

Dava konusu istem: Davacı adına, ... İnternet Alışveriş Pazarlama ve Ticaret Limited Şirketinden alınamayan 2021 ve 2022 yıllarına ait muhtelif kamu alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen... tarihli; ... ve ... takip numaralı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Mahkemelerinin ara kararına davalı idarece verilen cevapta, ... takip numaralı ödeme emrinin 1 sıra numarasında yer alan kamu alacağının takibinin iptal edildiği belirtildiğinden davanın bu kısmının konusuz kaldığı, ... takip numaralı ödeme emrinin 2 sıra numarasında yer alan özel usulsüzlük cezasının, asıl borçlu şirkete ait yasal defter ve belgelerin istenmesine dair yazının 30/05/2022 tarihinde usulüne uygun tebliğ edilmesine rağmen incelemeye ibraz edilmemesi nedeniyle kesildiği,

21/04/2022 tarihinde kanuni temsilcilik sıfatı sona eren davacının, bu tarihten sonra gerçekleşen defter ve belge ibraz etmeme eyleminden sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı, ... takip numaralı ödeme emrinin 5 sıra numarasında yer alan özel usulsüzlük cezasının 2021 yılına ilişkin gerçek faydalanıcı bilgi bildiriminin 31/08/2021 tarihine kadar verilmemesi nedeniyle kesildiği,

bildirimin verilmesi gereken son tarihte kanuni temsilcilik sıfatı bulunmayan davacının bu cezadan sorumlu tutulamayacağı, ... takip numaralı ödeme emrinin 1, 5 ve 6 sıra numaralı kısımları dışında yer alan kamu alacaklarının, asıl borçlu şirketin sahte belge düzenleme fiilinden elde ettiği komisyon geliri sebebiyle yapılan tarhiyatlara ilişkin olduğu, asıl borçlu şirket hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda sahte belge düzenleme fiilinin davacı tarafından gerçekleştirilmediği açıkça belirtildiğinden, değinilen borçlardan davacının sorumluluğunun bulunmadığı,

... takip numaralı ödeme emrinin 1 ve 6 sıra numaralarında yer alan özel usulsüzlük cezalarının 2022 yılının Ocak ve Şubat aylarına ait Ba-Bs formlarının süresinde verilmemesi nedeniyle kesildiği, formların verilmesi gerektiği dönemde kanuni temsilcilik sıfatı bulunan davacının değinilen cezalardan sorumlu tutulabileceği gerekçesiyle... takip numaralı ödeme emrinin 1 sıra numarasında yer alan kamu alacağı yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiş, ... takip numaralı ödeme emri.

2 sıra numarasında yer alan kamu alacağı,...kip numaralı ödeme emri. 1 ve 6 sıra numaralı kısımları dışında yer alan kamu alacakları bakımından iptal edilmiş, ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ve 6 sıra numaralarında yer alan kamu alacakları bakımından ise dava reddedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergi Mahkemesi kararının, ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ve 6 sıra numaralarında yer alan kamu alacakları yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına davacı tarafından yöneltilen istinaf başvurusu ile ... takip numaralı ödeme emrinin 2 sıra numarasında yer alan kamu alacağı,... takip numaralı ödeme emrinin ise 5 sıra numarasında yer alan kamu alacağı yönünden iptaline ilişkin hüküm fıkrasına davalı idare tarafından yöneltilen istinaf başvurusu, değinilen hüküm fıkralarının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle reddedilmiştir.

Asıl borçlu şirkette 20/01/2022 - 21/04/2022 tarihleri arasında kanuni temsilcilik görevinde bulunan davacı, şirketin sahte belge düzenleme fiili sebebiyle elde ettiği komisyon geliri üzerinden hesaplanan vergi ve cezaların değinilen tarih aralığına isabet eden kısmından sorumlu olacağından, ... takip numaralı ödeme emrinin 2, 3 ve 4 sıra numaralarında yer alan kamu alacakları ile 12 ve 13 sıra numaralarında yer alan kamu alacaklarının 20/01/2022 - 31/03/2022 tarihleri arasına isabet eden kısmına yönelik olarak takibinde hukuka aykırılık bulunmadığı;

... takip numaralı ödeme emrinin 7 ila 11, 14 ila 22 sıra numaralarında yer alan kamu alacakları ile 12 ve 13 sıra numaralarında yer alan kamu alacaklarının 01/01/2022 - 19/01/2022 tarihleri arasına isabet eden kısmına yönelik olarak ise davacının takibinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusu kabul edilerek Mahkeme kararı kaldırıldıktan sonra ... takip numaralı ödeme emrinin 2, 3 ve 4 sıra numaralarında yer alan kamu alacakları ile 12 ve 13 sıra numaralarında yer alan kamu alacaklarının 20/01/2022 - 31/03/2022 tarihleri arasına isabet eden kısmı yönlerinden dava reddedilmiş,

... takip numaralı ödeme emrinin 7 ila 11, 14 ila 22 sıra numaralarında yer alan kamu alacakları ile 12 ve 13 sıra numaralarında yer alan kamu alacaklarının 01/01/2022 - 19/01/2022 tarihleri arasına isabet eden kısmına yönelik olarak istinaf istemi ise belirtilen gerekçeyle reddedilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir. Davacı tarafından, asıl borçlu şirkete baskı ve tehdit altında kanuni temsilci yapıldığı, şirketin herhangi bir faaliyetinde yer almadığı, kusurunun bulunmaması sebebiyle söz konusu borçların kendisine ait olmadığı ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İNDÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... İnternet Alışveriş Pazarlama ve Ticaret Limited Şirketinden alınamayan 2021 ve 2022 yıllarına ait muhtelif kamu alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla davacı adına düzenlenen ... tarihli; ... ve... takip numaralı ödeme emirlerinin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

20/01/2022 tarih ve 10499 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin incelenmesinden, ... Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numarası ile onaylı genel kurul kararı ile davacıya asıl amme borçlusu şirkette kanuni temsilcilik görevinin verildiği, ... Noterliğinin...tarih ve ... yevmiye numarası ile onaylı genel kurul kararı ile de görevine son verildiği ve bu kararın da 20/01/2022 tarih ve 10499 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği anlaşılmıştır.

Dava konusu... takip numaralı ödeme emrinin 1 sıra numarasında yer alan kamu alacağıyla ilgili olarak ilk derece mahkemesince karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiş, taraflarca verilen istinaf dilekçelerinde kararın bu kısmının kaldırılması talep edilmesine rağmen bu hususta bir değerlendirme yapılmadan hüküm kurulmuştur.

Davacı hakkında düzenlenen... tarih ve... sayılı Vergi İnceleme Raporunun incelenmesinden; 2021 yılına ait defter ve belgelerin...tarih ve ... sayılı yazıyla istendiği ve söz konusu yazının şirketin e-tebligat hesabına 11/04/2022 tarihinde tebliğ edildiği, 2022 yılına ait defter ve belgelerin... tarih ve ... sayılı yazıyla istendiği ve söz konusu yazının şirketin e-tebligat hesabına 30/05/2022 tarihinde tebliğ edildiği, 2021 ve 2022 yıllarına ait defter ve belgelerin ibraz edilmemesi sebebiyle ... takip numaralı ödeme emrinin 2 sıra numarasında yer alan özel usulsüzlük cezasının kesildiği anlaşılmıştır.

Asıl borçlu şirket hakkında 2021 ve 2022 yıllarında komisyon karşılığı sahte belge düzenleme fiili nedeniyle tanzim edilen ... tarih ve ...sayılı Vergi Tekniği Raporunun incelenmesinden.

Gelir İdaresi Başkanlığı Yönetim Bilgi Sistemi üzerinden yapılan sorgulamada belge basım bilgisinin bulunmadığı, MBR üzerinden yapılan sorgulamada ise 2021 yılında düzenlenen e-arşiv faturalarının bulunduğu, 2022 yılı için Bs bildirimi ve düzenlenen faturanın bulunmadığı, 11/06/2021 - 20/01/2022 tarihleri arasında kanuni temsilci olan ...'in anılan şirket adına 2021 yılında sahte belge düzenlediği,

20/01/2022 tarihinden itibaren kanuni temsilci olan ...'nun ise şirkete ait yasal defter ve belgeleri ibraz etmeyerek kaçakçılık suçu işlediği,... hakkında sahte belge düzenleme fiili nedeniyle, ... hakkında ise defter belge ibraz etmeme fiili nedeniyle işlem yapılacağı ve vergi suçu raporu düzenleneceğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

... takip numaralı ödeme emrinin 1, 5 ve 6 sıra numaralı kısımları dışında yer alan kamu alacaklarının, asıl borçlu şirketin 2021 ve 2022 yıllarında komisyon karşılığı sahte belge düzenleme fiili nedeniyle düzenlenen vergi tekniği raporuna dayanılarak hazırlanan takdir komisyonları kararlarından kaynaklandığı görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanununun 20. maddesinin birinci bendinde Danıştay ile idare ve vergi mahkemelerinin, bakmakta oldukları davalara ait her çeşit incelemeleri kendiliklerinden yapacakları kurala bağlanarak, idari yargılama usulünde re'sen araştırma ilkesi benimsenmiştir.

Aynı Kanun'un 22. maddesinin 1. fıkrasında; konular aydınlandığında meselelerin sırasıyla oya konulacağı ve karara bağlanacağı, kararlarda bulunacak hususları düzenleyen 24. maddesinin (b) bendinde, davacının ileri sürdüğü olaylar ve hukuki sebepler ile istem sonucunun kararda belirtileceği, (e) bendinde, kararın dayandığı hukuki sebeplerin, gerekçe ve hükmün kararda gösterilmesinin zorunlu olduğu kurala bağlanmış, 49. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde ise usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması bozma sebebi olarak sayılmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Kanuni Temsilcilerin Ödevi" başlıklı 10. maddesinde, tüzel kişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi veya buna bağlı alacakların, kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı kurala bağlanmıştır.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinin uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, yedi gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir "ödeme emri" ile tebliğ olunacağı; 62. maddesinde ise borçlunun mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tespit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarının tahsil dairesince haczolunacağı hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz istemine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının; dava konusu ... takip numaralı ödeme emrinin 1, 5 ve 6, 7 ila 11, 14 ila 22 sıra numaralarında yer alan kamu alacakları ile 12 ve 13 sıra numaralarında yer alan kamu alacaklarının 01/01/2022 - 19/01/2022 tarihleri arasına isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkraları aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun görülmüştür.

Vergi Mahkemesi kararının 1 takip numaralı ödeme emrinin 1 sıra numarasında yer alan kamu alacağıyla ilgili hüküm fıkrasına yönelik olarak taraflarca istinaf isteminde bulunularak kararın bu kısmının kaldırılması talep edilmesine rağmen bu hususta herhangi bir değerlendirme yapılmaması ve hüküm kurulmaması yargılama usulüne aykırı düştüğünden Vergi Dava Dairesi kararının bu yönden yeniden bir karar verilmek üzere bozulması gerekmiştir.

Dava konusu ...takip numaralı ödeme emrinin 2 sıra numarasında yer alan özel usulsüzlük cezasının hem 2021 hem de 2022 yılına ait defter ve belgelerin ibraz edilmemesi sebebiyle kesilmesine rağmen, Vergi Dava Dairesince; sadece 2022 yılına ait defter ve belgelerin ibraz edilmemesi sebebiyle kesildiği yönünde bir değerlendirme yapılarak hüküm kurulması da yargılama usulüne uygun düşmemiştir.

Asıl borçlu şirkette 20/01/2022 - 21/04/2022 tarihleri arasında kanuni temsilcilik görevinde bulunan davacının bu tarihler arasındaki kusura dayalı eyleminden sorumlu olacağı kanun gereği olmakla birlikte, asıl borçlu şirket hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda, 2022 yılında düzenlenmiş olan bir fatura tespit edilememesi, şirketin bu yıl için satış bildiriminde bulunmamış olması;

yine bu yıl için şirketten mal alan herhangi bir mükellefin olmaması ve davacının sahte belge düzenleme fiilini gerçekleştirdiğine yönelik bir tespitin bulunmaması hususları bir arada değerlendirildiğinde, davacının sorumluluğunu gerektiren kusura dayalı bir eyleminin bulunmadığı;

dolayısıyla, komisyon karşılığı sahte belge düzenleme fiili nedeniyle tanzim edilen vergi tekniği raporuna dayanılarak hazırlanan takdir komisyonları kararlarından kaynaklan ... takip numaralı ödeme emrinin 2, 3 ve 4 sıra numaralarında yer alan kamu alacakları ile 12 ve 13 sıra numaralarında yer alan kamu alacaklarının 20/01/2022 - 31/03/2022 tarihleri arasına isabet eden kısmına yönelik olarak davacının kanuni temsilci sıfatıyla takibinde hukuki isabet bulunmadığından, Vergi Dava Dairesi kararının ödeme emrinin belirtilen kısmına isabet eden kamu alacakları yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrası hukuka uygun düşmemiştir.