Danıştay 4. Daire E.2023/11932 K.2023/5783

Dava konusu istem: İstanbul İli,. İlçesi,. Mahallesi, … ada, …, …, …, …, …, …, … ve … parsel sayılı taşınmazlar üzerinde bulunan.

Hanın özgün mimari özelliklerine aykırı olarak farklı dönemlerde yapılmış pek çok izinsiz uygulamaya maruz kaldığı, yapının mevcut statik ve zemin sorunları nedeniyle taşıdığı risk gözönüne alındığında yıkılarak yeniden yapılmasının daha sağlıklı olacağının teknik raporlarla ortaya konulduğundan bahisle … numaralı Kültür Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının iptal edilerek,

yapının ön cephesinin askıya alınarak aynen korunması ve arka kısmının yıkılarak yeniden yapılmasına ilişkin onaylı restitüsyon projesi esaslı rekonstrüksiyon projesinin hazırlanarak … numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'na sunulmasına karar verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda. Mahkemece, E:… sayılı dosya üzerinden yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; kurul kararıyla korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilen.

Hanın yapısının zaman içerisinde bakımsız ve atıl durumda kalmış olmasının yanı sıra büyük ölçüde müdahalelere maruz kalmasına bağlı olarak yıpranıp, zarar gördüğü ve bu nedenle yapıda orijinal plan şemasına aykırı birçok uygulamanın meydana geldiği sabit olmakla birlikte Eminönü bölgesinde bulunan diğer hanlarla bütünlük taşıdığı, müdahalelerden dolayı yapının tamamının güçlendirilmesi ile zemin ve temelde iyileştirme zorunluluğu olduğundan kurul kararıyla muhdes eklerden yapının arınmasından sonra, temel ve zemin ile birlikte statik açıdan güçlendirilmesinin mümkün olduğu,

diğer taraftan bodrum ve cephe kısmının özgün yapısı korunarak diğer kısımların rekonstrüksiyonu hanın özgün dokusunun önemli oranda kaybolmasına neden olacağından bu tarz bir yaklaşımın restorasyondan ziyade yeniden yapım anlamına geldiği, yapının cephe+bodrum ve tüm unsurlarının bütüncül projelendirilerek ilgili kurul görüşleri doğrultusunda güçlendirmeye dayalı bir onarım ile korunması gerektiği dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesinin istinaf başvurusunun reddi yolundaki kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 08/12/2021 tarih ve E:2021/3524, K:2021/13522 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyularak, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile Dairenin E:2021/3110 sayılı dosyasında yer alan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; her ne kadar tescilli yapıların yıkılmadan restore edilmesi koruma bakış açısıyla ve sanat tarihi açısından daha uygun olsa da, davaya konu olan yapının taşıyıcı sisteminin ağır hasarlı olması,

ağır hasarlı yapının güçlendirilmesinde yaşanacak olumsuzluklar ve zorluklar, ayrıca çevresindeki yapıları riske atabileceğinden dolayı can ve mal güvenliği bakımından yapıya yapılacak müdahalenin rekonstrüksiyon (yeniden yapma) şeklinde olması gerektiği sonucuna ulaşıldığından; bu doğrultuda tesis edilen Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'nun dava konusu … tarih ve … nolu kararında hukuka aykırılık, istinafa konu ilk derece mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesi ile davalı idarenin istinaf başvurusu kabul edilerek,

Mahkeme kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun ile değişik 45. maddesinin 4. maddesi uyarınca kaldırılmasına, aynı Kanun maddesi uyarınca davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu … Han'ın 19. Yüzyıldan kalma tarihi bir yapı olduğu, idari işlemlerin elverişlilik, gereklilik ve orantılılık üç alt başlığa sahip orantılılık ilkesine uygun olarak tesis edilmesi gerektiği, tarihi yapının yıkılarak yeniden yapılmasına ilişkin dava konusu işlemin orantılılık ilkesine aykırı olduğu, yapının sonradan yapılan ilavelerle özgün tasarımında yer almayan ve dikkate alınması beklenmeyen yüklere, ek katlara ve kısmı bodruma maruz kalması nedeniyle yıpranma meydana geldiği, muhdes eklerden arındırılarak özgün plan şemasına ulaştırıldığında yıpranmanın devam etmeyeceği, tarihi yapıların Deprem Yönetmeliği kapsamında değerlendirilemeyeceği, mail-i indiham durumunda bulunmayan yapının güçlendirilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.