Danıştay 4. Daire E.2023/12172 K.2023/5636

Dava konusu istem: Nevşehir İli, Merkez İlçesi, … Mahallesi, … mevkiinde kendi mülkiyetindeki taşınmazlar üzerinde yer alan otelin işletmecisi olan davacı tarafından, anılan otele bitişik ve krokide A (657,58 m2) ve B (88,49 m2) harfleriyle gösterilen toplam 746,07 m2 yüzölçümlü Hazine taşınmazlarının Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca adına ek alan olarak tahsis edilmesi amacıyla sosyal ve teknik altyapıya katılım payı olarak ödenen 261.124,50-TL'nin, ek alan olarak tahsis edilmeyen A ile gösterilen taşınmaza ilişkin kısmının iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair … tarih ve … sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda.

Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmeliğin 26. maddesinin 1. fikrası uyarınca, Bakanlık Makamının 26/1/2021 tarihli ve 1062519 sayılı Olur'u ile yürürlüğe konulan “Sosyal ve Teknik Altyapıya Katılım Payları Listesi”nin “Genel Hususlar” başlıklı bölümünün 15. maddesi gereği sosyal ve teknik altyapıya katılım payı bedelinin belirlenmesinde tesisin bulunduğu bölgenin fiziki ve altyapı koşullarının, bölgenin ekonomik ve sosyal gelişim potansiyelinin, ek alanlarda ek alanın ana alana/tesise katacağı değer artışı gibi etkenlerin dikkate alınacağı, 746,07 m2 alanın ana alana katacağı değerle,

ek alan olarak tahsisi kabul edilen 88,49 m2 yüz ölçümlü taşınmazın ana alana katacağı değerin aynı olmasının mümkün olmadığı, ek alan olarak tahsisi kabul edilen 88,49 m2 yüzölçüm üzerinden yukarıda yer verilen kriterler esas alınarak hesaplama yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, davacıdan istenilen bahse konu sosyal ve teknik alt yapıya katılım payının belirlenmesindeki ölçütün ek alan tahsisine konu alanın büyüklüğü olmadığı, değerlendirmeye konu tesisin bulunduğu bölgenin fiziki ve altyapı koşullarının, bölgenin ekonomik ve sosyal gelişim potansiyelinin, ek alanın ana alana/tesise katacağı değer artışının dikkate alındığı,

söz konusu tutarın yalnızca taşınmazın m2'si üzerinden belirlenmesinin beş yıldızlı bir otel tesisi ile bir yıldızlı bir otel tesisinden aynı tutarda sosyal ve teknik altyapıya katılım payı alınmasına ve neticede eşitliğe ve hakkaniyete aykırı bir uygulama olacağı, davacı şirketten istenilen bahse konu sosyal ve teknik altyapıya katılım payının yukarıda belirtilen ölçütler doğrultusunda, tesisin Kapadokya Bölgesinin en popüler yerlerinden olan Uçhisar Mahallesinde bulunduğu, geceliği 7.000-TL'den başlayıp 40.000-TL'ye varan oda fiyatları olduğu ve dolayısıyla da ekonomik değeri yüksek bir tesis olduğu dikkate alınarak belirlendiği,

tahsil edilmiş olan 261.124,50-TL tutarındaki sosyal ve teknik altyapıya katılım payının ek alan olarak tahsis edilen alan büyüklüğüne oranlanmak suretiyle iadesi durumunda yaklaşık 230.000,00-TL'nin davacıya iadesinin gerekeceği, bu durumda 49 yıl boyunca davacı tarafından kullanılacak bahse konu ek alanın yaklaşık 31.00,00-TL bedelle davacı şirkete tahsis edilmiş olacağı, bu nedenlerle kararın hukuka aykırı olduğu, temyizen incelenerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Nevşehir İli, Merkez İlçesi, … Mahallesi, … mevkiinde kendi mülkiyetindeki taşınmazlar üzerinde yer alan otelin işletmecisi olan davacı tarafından, anılan otele bitişik ve krokide A (657,58 m2) ve B (88,49 m2) harfleriyle gösterilen toplam 746,07 m2 yüzölçümlü Hazine taşınmazlarının Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca adına ek alan olarak tahsis edilmesi istemiyle 22/12/2020 tarihli dilekçeyle davalı idareye başvuru yapılmıştır.

Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmeliğin 26. maddesinin 1. fikrası uyarınca, Bakanlık Makamının 26/1/2021 tarihli ve 1062519 sayılı Olur'u ile yürürlüğe konulan “Sosyal ve Teknik Altyapıya Katılım Payları Listesi”nin “Genel Hususlar” başlıklı bölümünün 15. maddesi gereği Bakanlık Arazi Tahsis Komisyonu tarafından belirlenen 261.124,50-TL tutarındaki sosyal ve teknik altyapıya katılım payının ödenmesi halinde ek alan talebine konu A ve B ile gösterilen toplam 746,07 m2 yüzölçümlü alanın tasarrufunun davalı idare uhdesine alınmasına ve anılan taşınmazların davacıya ek alan olarak tahsisine dair işlemlerin Bakanlık tarafından yürütüleceği … tarih ve … sayılı davalı idare yazısıyla davacıya bildirilmiştir.

Davalı idare tarafından talep edilen 261.124,50-TL tutarındaki sosyal ve teknik altyapıya katılım payı davacı tarafından ödenmiş ve ödemeye ilişkin belge 06/05/2021 tarihli dilekçe ekinde davalı idareye sunulmuştur.

Davalı idare Arazi Tahsis Komisyonun … tarih ve … sayılı kararıyla, ek alan talebine konu alanlardan A ile gösterilen 657,58 m2 yüzölçümlü alanın ilgili Belediyesince 2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 21. maddesi doğrultusunda kapanan yoldan Belediye adına tescil işlemlerine başlanıldığının, B ile gösterilen 88,49 m2 yüzölçümlü alanın ise tescil harici alan olarak bırakılan yerde kaldığının ilgili kurumlarca bildirildiğinden bahisle, A ile gösterilen alanın davacı adına ek alan olarak tahsis edilmesine imkan kalmadığına, ek alan tahsisine yönelik işlemlere B ile gösterilen alan üzerinden devam edilmesine karar verilmiş ve davalı idarenin 18/01/2022 tarihli yazısıyla B ile gösterilen taşınmaz üzerinde ek alan olarak davacı lehine ön izin tesis edilmiştir.

Davacı tarafından, sosyal ve teknik altyapıya katılım payı olarak ödenen tutarın A ile gösterilen ve ön izin tesis edilmeyen alana tekabül eden kısmının iadesi istemiyle 14/02/2022 tarihli dilekçeyle yapılan başvurunun reddine dair davalı idare Arazi Tahsis Komisyonu'nun … tarih ve … sayılı kararı davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemiyle davacıya bildirilmiştir.

Davalı idarenin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun 8. maddesinin (C) fıkrasında, "Bakanlığın tasarrufuna geçen taşınmazların yatırımcılara tahsisi, kiralanması ve bunlar üzerinde irtifak hakkı tesisine ilişkin esaslar ile süreler, bedeller, hakların sona ermesi ve diğer şartlar, saydamlık, güvenilirlik, eşit muamele, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımı ilkeleri doğrultusunda Bakanlık, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine bağlı olmaksızın müştereken tespit edilir." hükmüne, (I) fıkrasında; "...

Bakanlık, tahsis edilen alanlarda gerçekleştirilecek sosyal ve teknik alt yapı hizmetlerinin tamamının veya bir kısmının yapımını ya da maliyetinin karşılanmasını yatırımcıdan tahsis koşulu olarak isteyebilir." hükmüne, (L) fıkrasında; " Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar (C) fıkrasında belirtilen çerçevede ve doğrudan yabancı sermaye yatırımının teşvik edilmesi, uluslararası marka, zincir, teknoloji ve standartların ülkeye kazandırılması,

etkin alan yönetimi, kalite denetimi ve sosyal, kültürel, fiziki çevreyle uyumlu sürdürülebilir turizm ilkeleri gözetilerek Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.

2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 8. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 21/07/2016 tarih ve 26235 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin (m) bendinde.

"Sosyal ve teknik altyapıya katılım payı: İlanen yapılacak tahsislerden Bakanlık tarafından belirlenen tahsise konu alanlarda gerçekleştirilecek sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin tamamının veya bir kısmının yapımının veya maliyetinin karşılanması için Bakanlıkça belirlenecek tutardan az olmamak üzere girişimci tarafından teklif edilen ve/veya müzakere sonucunda belirlenecek payı ifade eder." hükmüne, "Arazi tahsis komisyonu ve müzakere komisyonunun görevleri" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasında.

"Arazi Tahsis Komisyonu,...sosyal ve teknik altyapıya katılım paylarının belirlenmesine, Kanunda ve bu Yönetmelikte belirtilen diğer konulara ilişkin kararları alır." hükmüne, "Sosyal ve teknik altyapı hizmetleri" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında.

"Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgesi, alt bölgesi ve turizm (Değişik ibare: RG 25/9/2018-30546) merkezleri içinde ve dışında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin tamamının veya bir kısmının yapımının veya maliyetinin karşılanması, Bakanlıkça yatırımcıdan tahsis koşulu olarak istenilir.

Yatırımcılardan kapasite artışı, tür değişikliği, (Ek ibare:RG-14/5/2022-31835) kredi kuruluşlarınca yapılan geri alım (vefa) hakkı kapsamındaki işlemler ile (Ek ibare: RG-26/10/2019-30930) finansal kiralama işlemleri hariç (Ek ibare: RG-30/12/2016-29934) tahsisin ve şirket hisselerinin devri (Ek ibare: RG-25/9/2018-30546), yatırım sürelerinin uzatılması halleri ile (Değişik ibare: RG-26/10/2019-30930) personel lojmanı alanı ve ek alan tahsislerinde istenilecek sosyal ve teknik altyapıya katılım payları her yıl için yatırımın bulunduğu bölge, turizm türü, tesisin tür, sınıf,

kapasite özelliklerine göre Bakanlıkça belirlenir ve Bakanlığın belirleyeceği hesaba yatırılır." hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 8. maddesi ile Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmeliğin 26. maddesinin 1. fikrası uyarınca, yatırımcılardan alınacak sosyal ve teknik altyapıya katılım paylarının belirlenmesi amacıyla turizm tesislerinin tür, sınıf ve kapasiteleri ile tesislerin bulunduğu bölge ve turizm türleri esas alınarak hazırlanan “Sosyal ve Teknik Altyapıya Katılım Payları Listesi” Kültür ve Turizm Bakanlığı Bakanlık Makamının 26/1/2021 tarihli ve 1062519 sayılı Olur'u ile yürürlüğe girmiştir.

Sosyal ve Teknik Altyapıya Katılım Payları Listesi'nin "1. 2. ve 3. Grup Dışında Kalan Tahsisler" başlıklı bölümünün 2. maddesinde.

"Bu grupta yer alan tahsisler için; tür değişikliği, hisse veya tahsis devirleri, yatırım süresinin uzatılması ile ek alan ve personel lojmanı alanı tahsisi durumunda ise, bölgenin fiziki ve altyapı koşulları, tesisin altyapıya getireceği ilave yük, bölgenin ekonomik ve sosyal gelişim potansiyeli, fizibilitesi, imar durumu, turizm gelirleri, bölgedeki mevcut toplam yatak kapasitesi, yatırım maliyetleri, işletme giderleri ve turist potansiyeli gibi etkenler dikkate alınmak suretiyle, sosyal ve teknik altyapı katılım payı alınıp alınmayacağı ve alınması durumunda alınacak bedeller Arazi Tahsis Komisyonunca belirlenir." düzenlemesine,

"Genel Hükümler" başlıklı bölümünün 15. maddesinde ise.

"Değerlendirmeye konu tesisin bulunduğu bölgenin fiziki ve altyapı koşulları, bölgenin ekonomik ve sosyal gelişim potansiyeli, ek alanlarda ek alanın ana alana/tesise katacağı değer artışı gibi etkenler dikkate alınmak suretiyle, bölgede daha önce müzakere yoluyla yapılan tahsislerde teklif edilmiş olan sosyal ve teknik altyapıya katılım payları da esas alınarak, bu Onay'da belirtilen sosyal ve teknik altyapıya katılım paylarının artırılmasında Arazi Tahsis Komisyonu yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmeliğin 15. maddesinde, sosyal ve teknik altyapıya katılım paylarının belirlenmesine davalı idare Arazi Tahsis Komisyonunun görevleri arasında yer verildiği, 26. maddesinde, ek alan tahsislerinde istenilecek sosyal ve teknik altyapıya katılım paylarının belirlenmesinde Bakanlıkça dikkate alınacak ölçütlerin yatırımın bulunduğu bölge, turizm türü, tesisin tür, sınıf, kapasite özellikleri olarak sayıldığı,

sayılan ölçütler dikkate alınarak hazırlanan ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Bakanlık Makamının 26/1/2021 tarihli ve 1062519 sayılı Olur'u ile yürürlüğe giren Sosyal ve Teknik Altyapıya Katılım Payları Listesi'nin dava konusu taşınmazları kapsayan "1.

2. ve 3. Grup Dışında Kalan Tahsisler" başlıklı bölümünün 2. maddesinde, ek alan tahsisi durumunda sosyal ve teknik altyapı katılım payı alınıp alınmayacağı ve alınması durumunda alınacak bedellerin bölgenin fiziki ve altyapı koşulları, tesisin altyapıya getireceği ilave yük, bölgenin ekonomik ve sosyal gelişim potansiyeli, fizibilitesi, imar durumu, turizm gelirleri, bölgedeki mevcut toplam yatak kapasitesi, yatırım maliyetleri, işletme giderleri ve turist potansiyeli gibi etkenler dikkate alınmak suretiyle Arazi Tahsis Komisyonunca belirlenmesinin öngörüldüğü,

anılan Listenin "Genel Hükümler" başlıklı bölümünün 15. maddesinde ise Arazi Tahsisi Komisyonunun, değerlendirmeye konu tesisin bulunduğu bölgenin fiziki ve altyapı koşulları, bölgenin ekonomik ve sosyal gelişim potansiyeli, ek alanlarda ek alanın ana alana/tesise katacağı değer artışı gibi etkenler ile bölgede daha önce müzakere yoluyla yapılan tahsislerde teklif edilmiş olan sosyal ve teknik altyapıya katılım paylarını da dikkate alarak Liste'de belirlenmiş olan sosyal ve teknik altyapıya katılım payı tutarlarını artırmak hususunda yetkili kılındığı,

ek alan olarak tahsis edilecek taşınmazın yüz ölçümününe sosyal ve teknik altyapıya katılım payı tutarının belirlenmesinde ya da artırılmasında dikkate alınması gereken ölçütler arasında yer verilmediği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafından işletilen otele bitişik ve davacının başvurusunun ekindeki krokide A (657,58 m2) ve B (88,49 m2) harfleriyle gösterilen toplam 746,07 m2 yüzölçümlü Hazine taşınmazlarının ek alan olarak tahsisi için ödenmesi istenilen 261.124,50-TL sosyal ve teknik altyapıya katılım payı tutarının söz konusu taşınmazların yüz ölçümlerinin toplamı dikkate alınarak belirlendiği,

dolayısıyla sosyal ve teknik altyapıya katılım payı olarak ödenen 261.124,50-TL'nin, ek alan olarak tahsis edilmeyen A ile gösterilen taşınmaza ilişkin kısmının iadesinin gerektiği ileri sürülmekte ise de anılan sosyal ve teknik altyapı payı tutarının belirlenmesine ilişkin davalı idare Arazi Tahsis Komisyonunun … tarih ve ... sayılı kararında, söz konusu tutarın tesisin niteliği dikkate alınarak yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca tespit edilmiş olduğunun belirtildiği, taşınmazların yüz ölçümlerine ilişkin bir değerlendirmeye yer verilmediği,

öte yandan davacı tarafından sosyal ve teknik altyapıya katılım payı tutarının söz konusu taşınmazların yüz ölçümlerinin toplamı dikkate alınarak belirlendiğini ortaya koyar nitelikte bilgi ve belgelerin dava dosyasına sunulamadığı dikkate alındığında, davacı adına yapılan ek alan tahsisi için talep edilen sosyal ve teknik altyapıya katılım payı tutarının yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde sayılan ölçütler dikkate alınarak belirlendiği, ek alan olarak tahsisi talep edilen taşınmazların yüz ölçümleri toplamı üzerinden belirlenmediği sonucuna ulaşıldığından,

dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu mahkeme kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyoruz.