Danıştay 4. Daire E.2023/12260 K.2023/7175

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince işin gereği görüşüldü: Karar düzeltme dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın düzeltilmesini gerektirecek nitelikte görüldüğünden, Danıştay İkinci Dairesinin 15/02/2023 tarih ve E:2021/11273, K:2023/403 sayılı kararının kaldırılmasına karar verilerek,...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına ilişkin temyiz başvurusu yeniden incelendi:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında. "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.", "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesinde.

"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler.

Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır." hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunun 10. maddesinde, İlgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilecekleri belirtilmiş, 11. maddesinde ise, “İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir.

Bu başvurma işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Apartmanı, No:... adresinde bulunan işyeri için ... adına içkili lokanta faaliyet konulu... tarih ve ... sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı düzenlendiği, aynı binada kat sakini olan davacılar tarafından bu işlemin iptali istemiyle 05/05/2015 tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İdarî işlemin; idarî makam ve mercilerin idare işlevleriyle ilgili, kamu hukuku alanında tesis ettikleri tek taraflı, doğrudan uygulanabilir nitelikte (icraî) bir hukukî tasarruf olduğuna ilişkin tanıma göre davalı idarenin düzenlediği ... tarih ... sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının idari bir işlem olduğu açıktır.

Dava dilekçesinden ve dosya içeriğinden, muvafakatların verilmesine ilişkin sürecin bizzat takipçisi oldukları görülen davacıların 29/12/2014 tarihli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı ile işletilmeye başlanılan işyerinin bu tarih itibarıyla faaliyete geçtiğinden haberdar oldukları anlaşılmaktadır.

Bu itibarla davacılar tarafından ruhsatın düzenlendiği 29/12/2014 tarihinden itibaren genel dava açma süresi olan altmış gün içinde anılan işlem iptal davasına konu edebilecekken, bu süre geçtikten çok sonra 05/05/2015 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından işin esasına girilerek dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, dava açma süresi geçtikten sonra İYUK'nun 10. maddesi uyarınca idareye yapılacak başvuru üzerine tesis edilecek işlemlere karşı dava açılabileceği tabiidir.

Bu durumda temyiz isteminin kabulüne, ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, 20/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY

Dosyanın incelenmesinden; ... ili, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Apartmanı, No:... adresinde bulunan işyeri için ...Kurtuluş adına içkili lokanta faaliyet konulu ... tarih ve ... sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı düzenlendiği, aynı binada kat sakini olan davacılar tarafından bu işlemin iptali istemiyle...tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Mülkiyet hakkını doğrudan ilgilendiren konularda, dava açma süresi geçtikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca idareye yapılacak başvuru üzerine tesis edilecek işlemlere karşı dava açılabileceğinden, olayda süreklilik arzeden içkili lokanta faaliyetinin, aynı binada kat maliki/sakini olan davacıların mülkiyet hakkını doğrudan ilgilendirdiği açık olduğundan 29/12/2014 tarihli davaya konu içkili lokantaya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali talebi ile menfaatlerinin ihlal edildiğinden bahisle davacılar tarafından her zaman dava açılabileceği sonucuna ulaşıldığından, 05/05/2015 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmamaktadır.

Öte yandan ruhsat iptali istemiyle ilgili idareye yapılacak başvurunun reddi üzerine 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında dava açılabileceğinin kabulü halinde, bu şekilde bir başvuru olmaksızın doğrudan açılan davada süre aşımı bulunmadığının kabulü gerekir. Zira, 10. Maddeye göre yapılan başvuru üzerine verilen ret cevabına karşı açılan davada, dava açma süresinin yeniden ihya edildiği, başladığı kabul edildiğine göre, bu yönde bir başvuruya gerek olmaksızın da dava açma süresinin halen geçmediği sonucu ortaya çıkmaktadır.