Danıştay 4. Daire E.2023/12283 K.2025/1423

Dava konusu istem: Uşak ili, ... Mahallesi, ... Meydanı, No:... adresinde yer alan işyeri için "...." faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi istemli ... tarihli ve ... sayılı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idare tarafından, iş yeri açma çalışma ruhsatı verilememesine gerekçe olarak Uşak Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından tanzim edilen 27/04/2022 tarihli zabıt varakası ile tespit edilen imara aykırılıklar gösterilse de, iş yerinin 190m2'lik alanının yapı ruhsatlı olduğu, 11/02/2019 tarihli yapı kullanma izin belgesi mevcut olduğu ve bu belgede parselin kullanma amacının ticari olarak gösterildiği,

taşınmazın tapuda depolu işyeri olarak kayıtlı olduğu dikkate alındığında, davacının işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, taşınmazda imar mevzuatına uygun dükkan alanının 190 m2 olmasına karşın, binanın bahçesinin, imara aykırı şekilde kapatılarak dükkana eklendiği, dükkanın galeri boşluğunun kapatılarak dükkana eklendiği ve asma katta yer alan plaklar kesilmek ve bir kısım imalatlar eklenmek suretiyle bu kısımların da dükkana eklenerek ayrı bir mevzuata aykırılık gerçekleştirilerek toplamda dükkan alanının 460 m²'ye çıkartıldığı; Mahkeme tarafından, çalışma hürriyeti gerekçe gösterilmiş ise de çalışma esnasında insan hayatına gelebilecek zararların göz ardı edilerek iptal kararı verilmiş olmasının hem açıkça imar mevzuatına, hem Danıştay içtihatlarına ve hem de iş güvenliği mevzuatına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı verme yetkisinin Belediyelerde olduğu belirtilmiş;

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'nun 3. maddesinde, belediye sınırları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ve işletmelere, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye belediyelerin yetkili olduğu.

4. maddesinde; yetkili mercilerin, iznin verilmesi için yapacağı incelemelerde "a)İnsan sağlığına zarar vermemek, b)Çevre kirliliğine yol açmamak, c)Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." yolundaki genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacağı hükmüne yer verilmiştir.

6. maddesinin 2. fıkrasında ise, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, verilmiş olan ruhsatın, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyerinin kapatılacağı ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılacağı hükümlerine yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde. "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır.

Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler olarak tanımlanmış; 20. maddesinin (a) bendinde; yapının kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde imar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabileceği, 21. maddesinin 1. fıkrasında; bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26. maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu kurala bağlanmıştır.

Plânlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 4. maddesinin 1. fıkrasının (y) bendinde, Esaslı Tadilat: Yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız bölümlerin alanını veya kullanım amacını veya ruhsat eki projelerini değiştiren işlemleri olarak açıklanmış ve esaslı tadilin ruhsata tabi olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, bir işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilmesi için mevzuatta aranan diğer şartların yanı sıra işyerinin bulunduğu yapının imar mevzuatına uygun olmasının zorunlu olduğu ve işyeri açma ve çalışma ruhsatına bağlanan faaliyetin yer aldığı yapının ruhsatlandırıldığı mevcut imar durumunun sürekliliği korunarak imara aykırı bir durumun ortaya çıkmasının önlenmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır.

Dosyanın, UYAP kayıtları üzerinden ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı dosyası ve Dairemizin E:2024/1729 ve E:2024/1730 sayılı dosyaları ile birlikte incelenmesinden;

-Uşak ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi, ... Meydanı, No:... adresinde yer alan işyeri için davacı ile ... Tekstil İnşaat Ltd.Şti arasında 10/01/2022 tarihinde kira başlangıcı 01/04/2022 tarihi olmak üzere 5 yıl süreli kira sözleşmesi imzalandığı;

- İşyerindeki tadilatlara ilişkin 27/04/2022 tarihinde zabıt varakası düzenlenerek, yapı sahibi-kiraya veren şirket aleyhine ... tarih ve ... sayılı Encümen Kararıyla 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 701.284,15TL para cezası verilmesine ve inşaatın verilen sürede ruhsat ve eklerine uygun hale getirilmediği takdirde aynı Kanun'un 32. maddesi uyarınca yıkımına karar verildiği;

kiraya veren şirket tarafından, anılan kararın, imara aykırı tadilatların kiracısı "..." tarafından kendilerinin bilgisi ve izni dışında yapıldığı ileri sürülerek iptali istemiyle dava açıldığı ve "B+6 katlı binanın bir kısım maliki tarafından yapılan ihbarlar üzerine davalı idare elemanları tarafından yapılan denetimde, binanın zemin katında bulunan 12 nolu işyerinin... ... tarih ve ... cilt nolu yapı tatil zaptıyla tespit edilerek yapının mühürlendiği, yapı tatil zaptında;

"...binanın zemin katında bulunan işyerinin bahçe çekme mesafelerini kapatarak kapalı alan oluşturulduğu ve işyerinin galeri boşluğu kapatılarak ayrı bir kat yapıldığının tespit edildiği, yapı sınıfının 4/A olduğu, ruhsat ve eklerine aykırı olan alanın 270m² (ruhsatlı işyeri 190m²), toplam etkilenen alanın 460m² olduğu, yapıyı yapanın Mobilbank ...Şirketi olduğu,

söz konusu ruhsat ve eklerine aykırı imalatın (yapının) mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ettiği..." hususlarına yer verildiği... akabinde de... dava konusu Encümen kararının" 3194 sayılı Kanunun 32. maddesine yönelik kısmında yapının "ruhsat ve eki projesine aykırı" yapıldığının sabit olduğu ve işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak işlemin bu kısmı yönünden davanın reddine karar verildiği, anılan karara karşı istinaf başvurusunun reddi üzerine dosyanın halen Danştay Altıncı Dairesinin E:2024/2358 sayılı dosyası kapsamında derdest olduğu;

- Davacı tarafından ise, 08/06/2022 tarihinde, işyeriyle bütünlük arz edecek mahiyetteki (ve yıkımına karar verilen ancak ruhsat başvurusu öncesinde eski haline getirilmediği veya yıkılmadığı sabit olan) alan da dahil olmak üzere, No:... adresinde ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazdaki işyeri için, işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusu yapıldığı ve anılan başvurunun zımnen reddi üzerine temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı;

- Mahkemenin ... tarih ve E:... sayılı kararıyla yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar vermesi üzerine, idarece ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği;

- İdarece, ruhsat verildikten sonraki 1 ay içinde 02/12/2022 tarihinde yapılan kontrolde, imara aykırılıkların devam ettiğinin tespit edildiği ve davacıya imara aykırılıkları gidermek için 15 gün süre verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği ve bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki kararın, (Dairemizin E:2024/1730 sayılı dosyası kapsamında onanarak) kesinleştiği;

- Anılan 15 günlük süre içerisinde aykırılıkların giderilmemesi üzerine ise, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin tesis edildiği ve bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki kararın ise, (Dairemizin E:2024/1729 sayılı dosyası kapsamında onanarak) kesinleştiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, dava konusu işyerinde yapı ruhsatına aykırı olarak binanın zemin katında bulunan işyerinin bahçe çekme mesafelerini kapatarak kapalı alan oluşturulduğu ve işyerinin galeri boşluğu kapatılarak ayrı bir kat yapılmak suretiyle oluşturulan kapalı alanın yıkımına ilişkin encümen kararının hukuka uygun olduğunun yargı kararı ile de saptanmış olması karşısında imara aykırı olarak inşa edilen bu kapalı alanı da kapsayacak şekilde yapılan işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.