Danıştay 4. Daire E.2023/12314 K.2024/7890

Dava konusu istem: İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın çevresinde davalı idarenin tasarrufunda olan 3.112,00 m² kamusal alanın, (yeşil alan, müştemilat, yapı ve üzerine güvenlik kulübesi konulmak suretiyle) fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 26/04/2017-25/04/2022 tarihleri arasındaki dönem için davacı şirketten 5.370.787,51 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin, uyuşmazlığa konu taşınmazın davacı şirket tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle tesis edildiği, ancak dava dosyasına sunulan belgelerden, söz konusu taşınmaz üzerinde bulunan özel okulun davacı şirket tarafından işletilmediği, her ne kadar ...

Koleji ismiyle faaliyet gösteriliyor ise de adı geçen okul hakkında düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatının, ... Eğitim Hizmetleri Anonim Şirketi adına olduğu, anılan okul tarafından kullanılan otoparkın da, İspark ile ...

Eğitim Hizmetleri Anonim Şirketi arasında düzenlenen abonelik sözleşmesi ile tahsis edildiği anlaşıldığından, başka bir tüzel kişilik tarafından gerçekleştirilen fuzulen işgal sebebiyle davacı şirket hakkında ecrimisil ihbarnamesi düzenlenemeyeceği, dolayısıyla dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı ile ... Eğitim Hizmetleri A.Ş. arasında imzalanan sözleşmenin ecrimisil işlemleri yönünden Belediyeyi bağlamadığı, ...'tan otopark olarak kiralanan alan, toplam işgal alanından düşülerek 3.112,00 m² işgalli kamusal alanın belirlendiği, ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak emlak rayiç bedelinin %5'i üzerinden ecrimisil takdir edildiği, yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmeliğin 85. maddesinin 2. fıkrasında. "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibarıyla asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Bununla birlikte, 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir.".

5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.

Bakılmakta olan davada; her ne kadar İdare Mahkemesince, başka bir tüzel kişilik tarafından gerçekleştirilen fuzulen işgal sebebiyle davacı adına ecrimisil ihbarnamesi düzenlenemeyeceğinden dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptal kararı verilmiş ve Bölge İdare Mahkemesince de bu gerekçe yerinde görülerek istinaf başvurusu reddedilmiş ise de; davalı idarenin tasarrufunda olan uyuşmazlık konusu kamusal alanın, ...

Koleji Eğitim Yatırımları A.Ş. tarafından işgal edildiğinin 25/04/2022 tarihli tutanak ile tespit edildiği, söz konusu alanın ... Koleji... Kampüsü çevresinde bulunduğu ve işgali gerçekleştiren okulun belirtilen unvan ile faaliyet gösterdiği, davacı ile ...

Eğitim Hizmetleri A.Ş. arasında okulun işletilmesi ile ilgili olarak imzalanan sözleşmenin ecrimisile ilişkin işlemler yönünden davalı idareyi bağlayıcı niteliğinin bulunmadığı dikkate alındığında, davalı idarenin tasarrufunda olan 3.112,00 m² kamusal alan üzerinde fuzuli şagil olduğu anlaşılan davacıdan ecrimisil istenebileceği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile tarafların iddiaları da gözönünde bulundurularak, gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle davalı idarece tespit edilen işgal alanının ve hesaplanan ecrimisil bedelinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesiyle 336 sayılı Milli Emlak Tebliği'nin 5. maddesi uyarınca hukuka uygun olup olmadığının saptanması ve buna göre bir karar verilmesi gerekirken, aksi yönde verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.