Danıştay 4. Daire E.2023/12490 K.2024/7152

2- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin...3 tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselden kamu alanı olarak plan gereği terk edilen 23.040-m²'lik site içerisinde yeralan taşınmazın park alanı, yapay göl, sosyal tesis ve yürüyüş yolu olarak davacı site tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/01/2018 - 31/12/2010 tarihleri arasındaki dönem için 2.884.440,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile taşınmaz mahallinde bilirkişi heyeti ile yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen, hükme esas alınabilecek nitelikte bulunan bilirkişi raporu birlikte incelenip değerlendirildiğinde, davacının dava konusu işlemde bahsi geçen yeri 01/01/2018 - 31/12/2010 tarihleri arasında işgal etmesi karşılığında alınması gereken ecrimisil bedelinin 2.165.660,46-TL olduğu anlaşıldığından, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 718.779,54-TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, 2.165.660,46-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN TARAFLARIN İDDİALARI

1) Davacı tarafından; dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, ecrimisil bedelinin fahiş olduğu ileri sürülmektedir. 2) Davalı idare tarafından; dava konusu taşınmaza ilişkin yerinde yapılan tespitler neticesinde, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin düzenlendiği, 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğine göre emlak vergisine esas değerin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil bedelinin hesaplanması gerekirken, bilirkişilerce bu hususa dikkat edilmeden hesaplama yapıldığı ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI

Ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmazın park ve yürüyüş alanı olarak terk edildiği, site sakinlerince de park ve yürüyüş yolu olarak kullanıldığı, dolayısıyla amacına uygun bir kullanımın söz konusu olduğu, ihbarnamesinin tamamen iptal edilmesi gerektiği belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DAVALININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyiz incelemesi yapılan karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85/2. maddesinde; Ecrimisilin tespit ve takdirinde; idarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." kuralına yer verilmiştir.

336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5/3.maddesinde; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; taşınmaz mahalinde bilirkişi heyeti ile yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 16/09/2020 tarihli bilirkişi raporuna göre 2014 yılı için birim m2 ecrimisil bedeli 15,00 TL/m2'nin uygun ecrimisil değeri olarak belirlenmişse de, anılan raporun 5. sayfasında "taşınmazın cepheli olduğu ... Sokak'ın 2014 yılı Emlak vergisi değerinin 600,00-TL olduğu, %3'ünün de 18,00-TL olduğu" hususuna yer verildiği görülmektedir.

İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Bu durumda; temyize konu mahkeme kararının dayanağı bilirkişi raporunda taşınmazın emlak vergisine esas değerinin 2014 yılı için 18,00-TL/m2 olduğu belirtilmesine rağmen dikkate alınmayarak daha düşük bir bedelin (15,00-TL) esas alındığı, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu göz önünde bulundurulduğunda, gerek duyulması halinde bilirkişilerden de ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden de az olmayacak şekilde birim bedelin dava konusu döneme yeniden değerleme oranı uygulanarak uyarlamak suretiyle hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerektiğinden temyiz konusu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.