Danıştay 4. Daire E.2023/12567 K.2024/5641

Dava konusu istem: :Balıkesir ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde yer alan ve mülkiyeti Hazineye ait olan ... ada, ... sayılı parselin 28.225,00 m2'lik kısmının "Site bahçesi, yüzme havuzları, spor alanı, yol, güvenlik kulübesi, garaj ve müştemilat" olarak, ... sayılı parselin ise 408,50 m2'sinin tamamının konut ve bahçe olarak kullanmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle 22/02/2013-21/02/2018 dönemi için 865.984,06-TL ve 12.533,38-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin... tarih ve ... ve ... sayılı ecrimisil ihbarnameleri ile bu ihbarnamelere yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamelerinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacı tarafından işgal alanının metrekaresi ile ecrimisil bedelinin fahiş olduğu iddialarında bulunulduğu ancak bu iddialarını destekleyecek somut bir bilgi ve belgenin dosyaya sunulmadığı, uyuşmazlık konusu ecrimisil ihbarnamelerine dayanak teşkil eden ...tarih ve ... ve ... sayılı ecrimisil kıymet takdiri kararlarında dava konusu taşınmaza en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metrekare birim değerinin %3'ü esas alınarak ecrimisil bedelinin hesaplandığının görüldüğü,

ilgili mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, taşınmazı izinsiz olarak kullanan fuzuli şagil adına tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilebileceği ve taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği belirtilerek,

uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından, söz konusu işgal nedeniyle Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85/2. maddesi ve 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesindeki düzenlemelere göre dava konusu taşınmazın emlak vergi değerinin yüzde üçü esas alınmak suretiyle ecrimisil bedeli hesaplanarak ecrimisil bedeli tahakkuk ettirildiği ve anılan bedelin ilgili mevzuata göre tahakkuk ettirilebilecek asgari tutar olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanı reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; uyuşmazlık konusu ecrimisil ihbarnamelerine dayanak teşkil eden kıymet takdiri kararlarında ecrimisil bedeli hesaplanırken, emlak birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metrekare birim değerinin %3'ü esas alınarak hesaplamanın yapıldığı ve dava konusu ecrimisilin bu hesaplamaya dayanılarak tahakkuk ettirildiği, hesaplama yapılırken işgalin dönemi, işgal edilen alanın büyüklüğü, işgalin davacının işletmesinin bütününe sağladığı katkı gibi unsurların dikkate alınmadığı;

ecrimisilin işgal nedeniyle kira bedeli kadar alınan bir tazminat olması nedeniyle ecrimisil tutarının hesaplanmasında, taşınmazın mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına sağladığı katkı gibi faktörlerin etkili olduğu hususları dikkate alınarak ecrimisilin fahiş olduğu iddiasının emsal bir taşınmaza göre değerlendirilmesi yolunun seçilmesi ve bu emsalin taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan nitelikte olması gerektiğine değinilmiş, işgal edilen alanın,

tamamlayıcısı olduğu diğer alanlarla birlikte bir bütün olarak davacıya kattığı ekonomik değer ve ecrimisile konu edilen işgal bakımından emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedelleri ile idarece yöntemine uygun olarak yapılacak inceleme sonucu tespit edilen emsal bedel dikkate alınarak ecrimisil bedelinin belirlenmesi gerektiği belirtilerek;

davalı idare tarafından dava konusu taşınmazlara ilişkin tahakkuk ettirilen ecrimisil bedelinin, ecrimisile konu edilen işgal bakımından emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedelleri ile yapılacak inceleme sonucu tespit edilecek emsal bedeller dikkate alınmadan tespit edilmesinin hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesi ve 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3 maddesindeki düzenlemelere göre dava konusu taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ü esas alınmak suretiyle ecrimisil bedeli hesaplanarak ecrimisil bedeli tahakkuk ettirildiği ve anılan bedelin ilgili mevzuata göre tahakkuk ettirilebilecek asgari tutar olduğu,

Tebliğ'in 5/5 maddesinde emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınacağı hükmüne yer verildiği; ..., ... sayılı ecrimisil kıymet takdir karalarında, bu hükümlere istinaden emsal birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metrekare değerinin göz önünde bulundurulduğu, emsal taşınmaz olarak da ...

Sokak 2017 ve 2018 emlak vergi değerlerinin % 3 ünün alınarak ecrimisil bedelinin tespit ve takdir edildiği; idarelerince dava konusu ecrimisil bedellerinin, mevzuatta belirtilen en alt limit olan %3 üzerinden hesaplama yapılmak suretiyle tespit edildiği, hesaplamada kullanılan oran göz önünde bulundurulduğunda ecrimisil bedelinin fahiş olduğu iddiasının gerçeği yansıtmadığı, dava konusu işlemlerin usul ve hukuka uygun olduğu, İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 2. fıkrasında. "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." hükmü yer almıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." , aynı maddenin 5. fıkrasında ise, "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." düzenlemesi yer almıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan ve emlak vergisine esas metrekare birim değeri belirtilmemiş olan taşınmazlarda ecrimisil bedeli hesaplanırken, ihtilaflı taşınmaza en yakın mesafedeki emlak vergisine esas birim değeri belirlenmiş taşınmazların metrekare birim değerinin dikkate alınacağı, hesaplanan ecrimisil bedelinin belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlardaki tarım dışı kullanımlar için, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olamayacağı anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; davalı idare tarafından Balıkesir ili, Karesi ilçesinde bulunan Hazineye ait taşınmazlar hakkında ecrimisil bedellerinin belirlenmesi amacıyla Karesi Ziraat Odası ve Karesi Belediye Başkanlığı nezdinde araştırmalar yapıldığı,

Karesi Belediye Başkanlığınca, dava konusu taşınmaza en yakın taşınmazların bulunduğu Değirmenköy Sokağa ait 2013 yılı emlak vergisine esas metrekare birim bedelinin 185,16-TL, 2014 yılı emlak vergisine esas metrekare birim bedelinin 193,00-TL, 2015 yılı emlak vergisine esas metrekare birim bedelinin 202,76-TL, 2016 yılı emlak vergisine esas metrekare birim bedelinin 208,42-TL, 2017 yılı emlak vergisine esas metrekare birim bedelinin 216,40-TL, 2018 yılı emlak vergisine esas metrekare birim bedelinin 303.00-TL olduğunun bildirildiği,

bunun üzerine davalı idare tarafından 336 sayılı MİLE Genel Tebliğinin yukarıda verilen 5. maddesinin 3. fıkrası gereği emlak vergisi metrekare rayiç bedellerinin %3'ü alınmak suretiyle dava konusu taşınmazların işgal edilen dönemler için metrekare değerleri 2013 yılı için 5,55-TL, 2014 yılı için 5.79-TL, 2015 yılı için 6.08-TL, 2016 yılı için 6.25-TL, 2017 yılı için 6.49-TL, 2018 yılı için 9.09-TL'den olacak şekilde asgari düzeyde ecrimisil bedellerinin hesaplandığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davalı idare tarafından mevzuatta belirtilen kriterlerin asgarisi uygulanmak suretiyle tespit edilmiş ve tahakkuk ettirilmiş olan dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamelerinde hukuka aykırılık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.