Danıştay 4. Daire E.2023/12607 K.2025/3358

Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...

MÜDAHİL (DAVACI YANINDA) : ... Boya Kimya İnşaat Taahhüt İthalat ve İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Çorum ili, Merkez, ... Mahallesinde, atık tehlikeli kimyasalların ve atık laboratuvar kimyasallarının, davacıya ait, tehlikeli atık taşıma lisansı sona ermiş olan ... plakalı dorse üzerinde atmosfere açık alanda geçici ve ara depolama yapıldığı ve söz konusu kimyasalların uzun süre durması nedeniyle birbiri ile tepkimeye girerek yangına sebebiyet verildiğinden bahisle, 2872 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrasının (v) bendi uyarınca 1.207.155,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya ait olan ve tehlikeli atık taşıma lisansı bulunmayan araçla atmosfere açık alanda geçici ve ara depolama yapıldığının ve söz konusu kimyasalların uzun süre durması nedeniyle birbiri ile tepkimeye girerek yangına sebebiyet verildiğinin ... sayılı tutanak ile eki görseller ve Çorum İtfaiye Müdürlüğü ekiplerince düzenlenen yangın raporu ile sabit olduğu,

davacı tarafından dorsede bulunan malzemelerin atık olmadığı iddia edilmişse de, atığın Çevre Kanunu'nun 2. maddesinde yapılan çevreye atılan ya da bırakılan her türlü maddenin atık olduğuna ilişkin tanımı, tutanak ekinde yer alan görseller ve tutanakta malzemelerin bulunduğu dorsenin bırakıldığı ... firmasının yetkilisinin dorsenin 10 ay gibi uzun bir süre beklediği ifadesi de dikkate alındığında, malzemelerin atık olarak değerlendirilmesi gerektiği, davacı iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varıldığı, dava konusu idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacı şirket tarafından, ... plakalı aracın ...

Boya Kimya San. Tic. Ltd. Şti'ne kiralandığı, iddia konusu eylemi kendilerinin gerçekleştirmediği, kiracı şirketin sorumlu tutulması gerektiği ileri sürülmüş ise de, dosyaya ibraz edilen kira sözleşmesinin her zaman düzenlenmesi mümkün adi sözleşme niteliğinde olması sebebi ile ve davacı şirket yetkilisi ...'ın yapılan ticaret sicil gazetesi araştırmalarından ... Boya Kimya San. Tic. Ltd.

Şti.'nin 2019 yılı Ekim ayına kadar yetkilisi olduğu, tutanakta dorsenin bırakıldığı ... firmasının yetkilisinin dorsenin ... tarafından bırakıldığına ilişkin ifadesi de dikkate alındığında, eylemin davacı şirket tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmakla davacının söz konusu iddiasına da itibar edilmediği sonucuna varıldığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; denetim tutanağında ... plakalı dorsenin üzerinde IBC tanklar içerisinde çeşitli kimyasalların bulunduğu, söz konusu kimyasalların yanması nedeniyle itfaiye ekiplerince yangının söndürüldüğü, Bakanlığa ait sistem üzerinde yapılan sorgulamada, dorsenin davacı şirket adına tehlikeli atık taşıma lisanslı iken, İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nce iptal edildiği, dorse üzerinde bulunan bir kısım atıkların laboratuvar kimyasalı olduğu, patlama ihtimaline karşı yakından incelenemediği, fotoğraflandırıldığı tespitlerine yer verildiği,

denetim esnasında numune alınmadığının görüldüğü, tehlikeli atığın tanımı dikkate alındığında herhangi bir malzemenin tehlikeli atık olup olmadığının gözeleme dayalı olarak söylenemeyeceği, ... plakalı dorsenin üzerinde IBC tankları içerisinde bulunan malzemeden numune alınmamış olması sebebiyle söz konusu malzemenin tehlikeli atık olup olmadığının belirlenemediği göz önüne alındığında, atığın tehlikeli atık olup olmadığı yönünde bir tespit bulunmaması sebebiyle ceza uygulanmasına sebep eylemin her türlü şüpheden uzak bir şekilde tespit edilmediği sonucuna varıldığından,

dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddine dair Mahkeme kararında hukuki isabet görülmediği gerekçeleriyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dosyaya sunulan bilgi ve belgelere ek olarak, 05.01.2023 tarihinde ''...'' unvanlı işletmeye ait sahada bulunan ... plakalı dorse üzerinde bulunan tehlikeli atıkların ... Müh. Doğalgaz İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd.

Şti. yetkilisi ... tarafından tehlikeli atık taşıma lisansı bulunan ... plakalı araca yüklenmesi esnasında İl Müdürlüğü personeli nezaretinde görevli personel tarafından çekilen fotoğrafların dosyaya sunulduğu, söz konusu malzemelerin tehlikeli atık olduğunun, bu fotoğraflara bakıldığında daha iyi anlaşılmakta olduğu, ayrıca tehlikeli atık taşıma lisanslı ... plakalı araç üzerinde farklı hacim ve ebatlarda, üzerlerinde tehlikeli madde etiketi olan biriktirme ve taşıma kaplarında, bir kısmı tam dolu, bir kısmı dolu malzemelerin bulunmasının, söz konusu materyallerin tehlikeli madde olduğunu açıkça göstermekte olduğu,

olay anında yanma ve patlama gerçekleşmesinin, bu malzemelerin yanıcı, parlayıcı, patlayıcı özellikli tehlikeli atık olduğunu yoruma kapalı bir biçimde izah ettiği, tutanak ve fotoğraflar ile dorse üzerindeki atıkların tehlikeli atık olduğunun tespit edildiği, malzemelerden numune alınmasına gerek olmadığı, zira birbiriyle tepkimeye giren kimyasalların yarattığı patlama ihtimali nedeniyle malzemelerden numune alma olanağı bulunmadığı,

firma yetkilisinin dorse üzerinde bulunan tüm malzemeleri tehlikeli atık bertaraf firmasına ücreti mukabilinde bertaraf ettirerek zaten malzemelerin tehlikeli atık olduğunu zımnen kabul ettiği, işlemin kamu yararına uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davacı ve davacı yanında müdahil tarafından, savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

20/12/2021 tarihinde, davalı idare personelince mahallinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen aynı tarih ve ... sayılı tutanakla yapılan incelemede, ... plakalı dorsenin üzerinde IBC tanklar içerisinde çeşitli kimyasalların bulunduğu, söz konusu kimyasalların yanması nedeniyle itfaiye ekiplerince yangının söndürüldüğü, Bakanlığa ait sistem üzerinde yapılan sorgulamada, davacı şirkete ait tehlikeli atık taşıma lisansının, İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nce iptal edildiği, dorse üzerinde bulunan bir kısım atıkların laboratuvar kimyasalı olduğu tespit edildiği,

davacı şirket tarafından atık tehlikeli kimyasalların ve atık laboratuvar kimyasallarının tehlikeli atık taşıma lisansı sona ermiş olan şirkete ait ... plakalı dorse üzerinde atmosfere açık alanda geçici ve ara depolama yapılması ve söz konusu kimyasalların uzun süre durması nedeniyle birbiri ile tepkimeye girerek yangına sebebiyet verilmesi fiilleri işlendiğinden bahisle, ... tarih ve ... sayılı idari yaptırım kararı ile 2872 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrasının (v) bendi uyarınca 1.207.155,00-TL idari para cezası kesilmesi üzerine, işbu idari para cezasının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2872 sayılı Çevre Kanununun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde; ''Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddeyi'' "Tehlikeli Atık" ise.

Fiziksel, kimyasal ve/veya biyolojik yönden olumsuz etki yaparak ekolojik denge ile insan ve diğer canlıların doğal yapılarının bozulmasına neden olan atıklar ve bu atıklarla kirlenmiş maddeleri ifade edeceği, "Kirletme Yasağı" başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasında; ''Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.'' tanımına, ''İdari nitelikli para cezaları'' başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasının (v) bendinde de;

''Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak tehlikeli atıkları toplayan, ayıran, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, yeniden kullanan, taşıyan, ambalajlayan, etiketleyen, bertaraf eden ve ömrü dolan tehlikeli atık bertaraf tesislerini kurallara uygun olarak kapatmayanlara 100.000 Türk Lirasından 1.000.000 Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir." hükmüne, aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, ''Bu maddenin (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir.'' hükmüne yer verilmiştir.

12.06.2021 tarih ve 31509 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevre Denetimi Yönetmeliği'nin ''İhlalin Tespiti'' başlıklı 17. maddesinde ''(1) Kanunda belirtilen ihlallerin belirlenmesinde çevre denetim tutanağı kullanılır. İhlal tespitinde çevre bilgi sistemleri, fotoğraf, hava fotoğrafı, kamera, uydu görüntüleri ve diğer teknik cihazlardan yararlanılabilir.

(2) Saha denetimleri haricinde; a) Çevre bilgi sistemleri ile yapılan tespitlerin denetim ekibi tarafından ihlali işleyenin ve ihlalin tespiti için yeterli bulunması halinde çevre denetim tutanakları bu bilgilere dayandırılarak düzenlenebilir. b) Resmi yazı ile denetim ekibine intikal eden ihlal bildirimlerinde, olayın mahiyeti nedeni ile ihlalin tekrar yerinde tespitinin mümkün olmadığı durumlarda, bildirilen bilgi ve belgelerin denetim ekibi tarafından ihlali işleyenin ve ihlalin tespiti için yeterli bulunması halinde çevre denetim tutanakları bu bilgilere dayandırılarak düzenlenebilir.

(3) İhlal tespiti ile bu ihlalleri gerçekleştirenlerin tespitinin aynı anda yapılmasının mümkün olmadığı durumlarda yapılan tespitler için gerçek kişi çevre denetim tutanağı kişi bilgileri boş bırakılarak düzenlenir.

İhlali gerçekleştirenler tespit edildiğinde, kabahat fiilini işleyenlerin niteliğine göre gerçek ya da tüzel kişilik olarak düzenlenecek olan çevre denetim tutanağında, daha önce ilgili fiile dair kişi bilgileri boş bırakılarak düzenlenmiş olan tutanağın numarası belirtilir. (4) İhlalin tespiti için numune alınması gerekiyorsa, bu numuneler usulüne uygun olarak yeterli miktarda alınır, etiketlenir ve mühürlenir. Numunelerin analizi yetkili laboratuvarlarca yapılır.

Laboratuvar, analiz sonuçlarını faaliyet sahibine ve denetimi yapan ilgili kuruma bildirir. Analiz sonuç raporları delil olarak değerlendirilir. Alınan numuneler denetim tutanaklarında belirtilir.

(5) İhlalin belirlenmesi için fotoğraf, kamera ve diğer teknik cihazlardan yararlanılması veya numune alınması işleminin; ilgililerin olay mahallinden ayrılması, olayın kendine özgü mahiyeti gibi fiili imkânsızlıklar nedeniyle yapılamadığı durumlarda çevre denetim tutanağının düzenlenmesi ihlalin tespiti için yeterlidir.'' denilmiştir.

Yine. Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin Genel İlkeler başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde, " Atıkların toplanması, taşınması, geri kazanılması ve/veya bertaraf edilmesi işlemleri, Bakanlık ve/veya il müdürlüğünden gerekli izin ve/veya çevre lisansı almış tesisler, üretici/yetkilendirilmiş kuruluşlar, atık taşımaya yetkili/lisanslı taşıyıcılar tarafından izinleri/lisansları kapsamında gerçekleştirilir.

Atıkların bu firmalar/tesisler dışında üçüncü kişiler tarafından toplama, taşıma, geri kazanım ve/veya bertaraf faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi, diğer maddelerle ve yakıtlara karıştırılarak yakılması yasaktır." hükmüne, aynı Yönetmeliğin Atık Kodu Belirleme Hiyerarşisi ve Atık Kodu Açıklamaları başlıklı bölümünde "...(A) işareti: Altı haneli atık kodu hizasında “Açıklama” sütununda yer alan işaret atığın kesin tehlikeli atık olduğunu belirtir.

Bu şekilde işaretlenmiş olan atıklar analiz yapılmaksızın kesin tehlikeli olarak sınıflandırılır." hükmüne, Atık Listesi kısmında ise "tehlikeli maddelerin kalıntılarını içeren ya da tehlikeli maddelerle kontamine olmuş ambalajlar," için açıklama kısmında (A) ibaresine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; 2872 sayılı Çevre Kanununda ve yönetmeliklerde öngörülen yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak tehlikeli atıkları toplayan, ayıran, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, yeniden kullanan, taşıyan, ambalajlayan, etiketleyen, bertaraf eden ve ömrü dolan tehlikeli atık bertaraf tesislerini kurallara uygun olarak kapatmayanların "Kurum, kuruluş ve işletme olmaları halinde" verilecek para cezasının 3 katı olarak uygulanacağı hükmü getirilmiştir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden.

Çorum İtfaiye Müdürlüğünce, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne yapılan ihbar üzerine ... unvanlı işyerinde yapılan 20.12.2021 tarihli denetim sırasında düzenlenen ... sayılı çevre denetim tutanağında, sahada ... plakalı dorsenin bulunduğu, dorsenin üzerinde IBC tanklar içerisinde çeşitli kimyasallar bulunduğu, söz konusu kimyasalların yanması nedeniyle, itfaiye ekiplerince yangının söndürüldüğü, davacı firmaya ait tehlikeli atık taşıma lisansının ... tarih ve ... sayılı İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işlemi ile iptal edilmiş olduğu,

dorse üzerindeki IBC tank içerisindeki atık kimyasalların bir kısmının laboratuvar kimyasalı olduğu, patlama ihtimaline karşı yakından incelenemediği, ancak araç üstü fotoğraflandığı tespitlerine yer verildiği, yine Çorum İtfaiye Müdürlüğü tarafından düzenlenen 20.12.2021 tarihli yangın raporu incelendiğinde ise, park halinde olan dorse üzerinde yüklü kimyasal maddelerin alevli surette yanmakta olduğu, köpükle müdahale edilerek söndürüldüğü, dorse üzerindeki kimyasalların ıslanması ve hava ile teması sonucu tepkimeye girmesi ile alevli yanmanın başladığı tahmin edildiği tespitlerine yer verildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta; her ne kadar temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında, ... plakalı dorsenin üzerinde IBC tankları içerisinde bulunan malzemeden numune alınmamış olması sebebiyle, söz konusu malzemenin tehlikeli atık olup olmadığının belirlenemediği göz önüne alındığında, atığın tehlikeli atık olup olmadığı yönünde bir tespit bulunmaması sebebiyle ceza uygulanmasına sebep eylemin her türlü şüpheden uzak bir şekilde tespit edilmediği sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemi iptaline karar verilmiş ise de;

dosya kapsamında mevcut olan denetim tutanağı, itfaiye müdürlüğü yangın raporu, fotoğraflar ve diğer bilgi ve belgeler bütünlük içerisinde değerlendirildiğinde, söz konusu atıkların üzerinde bulunduğu ... plakalı dorsenin, tutanak tarihi itibarıyla lisanslı olmamakla birlikte, öncesinde davacı firma tarafından lisanslı olarak tehlikeli atık taşıma işinde kullanılan bir araç olduğu,

davacıya ait olan ve tehlikeli atık taşıma lisansı bulunmayan araçla atmosfere açık alanda geçici ve ara depolama yapıldığının ve kimyasalların uzun süre durması nedeniyle birbiri ile tepkimeye girerek yangına sebebiyet verildiğinin ... sayılı tutanak ve fotoğraflar ile tespit edilmiş olduğu anlaşılmakta olup, dorse üzerindeki malzemelerin atık olarak değerlendirilmesi gerektiği ve davaya konu idari para cezasına sebebiyet veren fiilin davacı firma tarafından işlendiğinin somut tespitlerle ortaya konulmuş olduğu, sonucuna ulaşılmaktadır.

Ayrıca, gerek tespit tutanağındaki patlama ihtimaline karşı yakından incelenemediği yönündeki tespit, gerekse de itfaiye yangın tutanağındaki park halinde olan dorse üzerinde yüklü kimyasal maddelerin alevli surette yanmakta olduğu, köpükle müdahale edilerek söndürüldüğü, dorse üzerindeki kimyasalların ıslanması ve hava ile teması sonucu tepkimeye girmesi ile alevli yanmanın başladığı tahmin edildiği şeklindeki tespit birlikte değerlendirildiğinde, Çevre Denetimi Yönetmeliği'nin ''İhlalin Tespiti'' başlıklı 17. maddesinin 5. fıkrasında düzenlenmiş bulunan fiili imkansızlık halinin, somut olayda varlığının kabulü gerektiği, bu sebeple atıklardan numune alınmasına gerek olmadığı anlaşılmaktadır.

Yine; tutanak ekinde bulunan fotoğraflarda, atıkların birbirleri ile karışık halde bulunduğu, farklı ambalaj atıklarının ve bir takım kimyasal maddelerin aynı dorse içinde yan yana ve üzerleri açık biçimde durduğu görülmekte olup, Atık Yönetimi Yönetmeliği ve ekleri uyarınca, tehlikeli maddelerin kalıntılarını içeren ya da tehlikeli maddelerle kontamine olmuş ambalajların A kodlu tehlikeli atık olarak kabul edilmiş olması sebebiyle de, davaya konu atıkların, belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, numune alınmaksızın, tehlikeli atık olarak kabul edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu durumda; davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin kabulüne, kararın kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Temyize konu edilen İdare Dava Dairesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen bozma nedenleri bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.