Danıştay 4. Daire E.2023/13451 K.2024/151

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, işin gereği görüşüldü:

Karar düzeltme dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın düzeltilmesini gerektirecek nitelikte görüldüğünden, Danıştay İkinci Dairesinin 15/06/2023 tarih ve E:2021/13820, K:2023/3625 sayılı kararının kaldırılmasına karar verilerek, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına ilişkin temyiz başvurusu yeniden incelendi:

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak. " hükmüne,

6. maddesinin 2. fıkrasında da;

"Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır" hükmüne yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde. "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.

Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.

Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. ... " hükmüne yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesinde. "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır.

Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirkete ait, İstanbul İli, Beyoğlu İlçesi, ... Mahallesi, ... Bulvarı, ... Kat No:... adresinde bulunan işyerine, kargo dağıtım (büro) yeri olarak işletilmek amacıyla İşyeri Açma İzin Belgesi verilmiş olduğu, davalı idare ekiplerince dava konusu işyerinin de yer aldığı binada mahallen yapılan denetim sonucunda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesine göre düzenlenen ... tarih ve ... sıra nolu Yapı Tatil Tutanağında.

"Yapılan incelemede, onaylı mimari projesi hilafında ön ve arka cephelerde pencere form sayıları değiştirilerek süslemelerin yok edildiği, kat planlarının değiştirilmiş ve kot farkının kaldırılmış olduğu, ana merdiven kovasının yerinin değiştirilerek asansör inşa edilmiş olduğu, 6 ve 7 no'lu bağımsız bölümlerin içeriden birleştirildiği ve 6 nolu bağımsız bölümün terasının kapatılmış olduğu" yönünde tespitlere yer verildiği, Yapı Tatil Tutanağında belirtilen aykırılıkların 15 gün içerisinde giderilmesi, aksi takdirde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceği hususunda tebligat yapıldığı,

akabinde yapılan incelemede tespit edilen imara aykırılıkların giderilmediği gerekçesiyle, davacı şirket adına düzenlenen İşyeri Açma İzin Belgesinin iptal edilerek işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İdare Mahkemesince her ne kadar dava konusu işleme dayanak alınan Yapı Tatil Tutanağı ile yapılan tespitlerde davacı şirkete ait işyerinin bulunduğu zemin kata yönelik imara aykırılığa ilişkin açık ve somut tespitlere yer verilmediği, yapılan tespitlerin aynı binada bulunan 6 ve 7 nolu bağımsız bölümler ile ortak alanlara yönelik olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de yapıdaki aykırılıklar sadece 6 ve 7 nolu bağımsız bölümler ile ortak alanlara yönelik olmayıp diğer katlara ilişkin tespitleri de içermektedir.

Yapı tatil tutanağında yer alan; "kat planlarının değiştirilmiş ve kot farkının kaldırılmış olduğu, ana merdiven kovasının yerinin değiştirilerek asansör inşa edilmiş olduğu" yönündeki tespitlerin davacının kullandığı zemin katı da etkileyen tespitler olduğu anlaşılmaktadır. Ortak alandaki imara aykırılıkların binanın kat farkı olmadan tüm katları etkileyeceği, zemin katta bulunan davacı işyerinin ortak alandaki aykırılıklardan da sorumlu olduğu olduğu açıktır.

Kaldı ki; dava konusu işlemin gerekçesi olan Yapı Tatil Tutanağına karşı, davacının kiracı olarak bulunduğu 1 numaralı dairenin maliki tarafından açılan iptal davası, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedilmiş ve kesinleşmiştir.

Bu itibarla; yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, bir işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilmesi için işyerinin bulunduğu yapının imar mevzuatına uygun olmasının zorunlu olduğu ve işyeri açma ve çalışma ruhsatına bağlanan faaliyetin yer aldığı yapının ruhsatlandırıldığı mevcut imar durumunun sürekliliği korunarak imara aykırı bir durumun ortaya çıkmasının önlenmesinin amaçlandığı, tespit edilen imara aykırılıkların verilen on beş günlük süre içerisinde giderilmemesi halinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve işyerinin mühürlenmesi şeklinde yaptırıma bağlandığı anlaşıldığından, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.