Danıştay 4. Daire E.2023/13642 K.2024/8033

Dava konusu istem: ... ili, ...ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... sayılı parselin batı cephesinde, ... ada ... sayılı parselin güney cephesinde, ... ada ... sayılı parselin güney, doğu ve batı cephelerinde, ... ada ... sayılı parselin kuzey ve batı cephelerinde kalan, uygulama imar planında "Park ve yol alanı" olarak ayrılmış kamuya terkli alanların davacı site tarafından kullanılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle 01/01/2013-31/12/2017 tarihleri arasındaki dönem için 720.121,47-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile yapılan itirazın reddine ilişkin...... tarih ve ... sayılı düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:... K:... sayılı kararda.

05/07/2018 tarihli taşınmaz tespit tutanağı uyarınca 01/01/2013-31/12/2017 tarihleri arasındaki dönem için ecrimisil tahakkuk ettirildiği, davacı site yönetiminin 17/02/2018 tarihli malikler kurulu kararı ile toplu yapı yönetim plan değişikliğine karar verildiği, toplu yapı yönetim plan değişikliğinin 12/03/2018 tarihinde tapuya tescil edildiği, dolayısıyla ecrimisil talep edilen döneme ilişkin olarak davacı site yönetiminin tüm malikleri temsil yetkisinin bulunmadığı, ayrıca, farklı parseller üzerinde yer alan işgallerden dolayı da topyekün sorumlu tutulamayacağı belirtilerek,

henüz toplu yapı yönetimine geçilmeyen dönem için tahakkuk ettirilen ecrimisil alacağından sorumlu tutulamayacağından dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı site yönetiminin ecrimisil tahakkuk ettirilen dönemden çok önce, 1976 tarihinden beridir faal olduğu, dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğu, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında.

"Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na (Ek-8) dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına, aynı maddenin 2. fıkrasında ise: "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı.

10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı, 12. fıkrasında da;

aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı, hükümleri getirilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir"; 288. maddesinde ise, Hakimin, uyuşmazlık konusu hakkında bizzat duyu organları yardımıyla bulunduğu yerde veya mahkemede inceleme yaparak bilgi sahibi olmak amacıyla keşif yapılmasına karar verebileceği belirtilmiştir.

Uyuşmazlığın, uygulama imar planında yol ve park alanı olarak kamuya terkli alanda yer alan taşınmazların 01/01/2013-31/12/2017 tarihleri arasında site yönetimi tarafından fuzulen işgali sebebiyle ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesinden kaynaklandığı, İdare Mahkemesince davacı siteye ilişkin toplu yapı yönetimi plan değişikliğinin 12/03/2018 tarihinde tapuya tescilinin yapıldığı, dava konusu ecrimisil bedeli istenilen dönemde, davacı site yönetiminin sorumluluğunun bulunmadığından bahisle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.

Dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, ... Noterliğinin ... tasdik tarihli, ... yevmiye numaralı "... ...Sitesi 17/02/2018 Tarihli Malikler Kurulu Olağanüstü Genel Kurul Toplantı Tutanağı"nda yer alan, "...2009 yılında kabul edilen yönetim planı ile daha önce maliklere gönderilen şu anda maddeleri görüşülen aynı Yönetim planının kat malikleri olarak tapuda tescil edilmek üzere aynen kabulü..." kararının alındığı, genel kurulda alınan bu karar üzerine toplu yapı yönetimi plan değişikliğinin ... tarihinde ...Tapu Müdürlüğünde tescilinin yapıldığı görülmektedir. Dolayısıyla, ... Sitesinin, 2009 yılından bu yanadır site yönetim kurulu tarafından idare edildiği anlaşıldığından, davacı site yönetimi adına ecrimisil ihbarnamesi düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, ecrimisilin, Hazine veya belediye mülkiyetindeki ya da hüküm ve tasarrufundaki taşınmazların fuzuli işgali nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, işgal nedeniyle ecrimisil tutarı hesaplanırken; işgalin şekli, fuzuli şagile sağladığı gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları dikkate alınarak, belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi yerlerden veya bilirkişilerden sorulmak suretiyle bir bedel tespiti yapılacağı anlaşılmaktadır.

İdare tarafından belirtilen usullere uyulmak suretiyle takdir edilen ecrimisil tutarına davacının itirazı halinde ise mahkemece yapılması gereken, alanında uzman bilirkişilere inceleme yaptırmaktır.

Bu itibarla, davacının dava konusu ecrimisil bedelinin istenildiği döneme, alana ve bedelin fahiş olduğu yönündeki itirazları da dikkate alındığında, İdare Dava Dairesince ecrimisile konu işgal edilen alanın, işgal süresinin ve bunun için takdir olunan ecrimisilin gerçeğe uygun olup olmadığının saptanabilmesi için uyuşmazlığın esası incelenerek,

gerektiğinde bir gayrimenkul değerleme uzmanı ve emlakçının da aralarında yer aldığı bilirkişilerce, uyuşmazlığa konu alan için, dava konusu taşınmazın metrekare birim değerine yönelik olarak daha önce Mahkemelerce hüküm altına alınmış ve kesinleşmiş tutarlar var ise bunlar da gözönünde bulundurularak yargı kararıyla kesinleşmiş tutar yok ise uyuşmazlığa konu alan için ecrimisil istenilen dönemden daha önce veya sonra yapılan kira sözleşmesinde belirlenen kira bedelleri veya yukarıda belirtilen nitelikleri taşıyan,

emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ile bu tür taşınmazın serbest piyasada kiralanması halinde rayiç kirasının ne olacağının belirlenmesi ve elde edilen yararın da göz önünde tutulması ve yukarıda anılan Tebliğ hükümleri de uygulanmak suretiyle yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek bilirkişi raporu esas alınarak yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.