Danıştay 4. Daire E.2023/14020 K.2025/716

Dava konusu istem: Bitlis ili, Tatvan ilçesi, ... köyü ... Mevkiinde Van Edremit ve Merkez (Otoyol) Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında yapılan toplulaştırma işleminin ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; toplulaştırma işleminin amacının; toprağın verimli şekilde işletilmesi, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesi, ekonomik üretime imkan vermiyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplanması ve tarım arazisinin parçalanması ve küçülmesini önlemek olduğu gözetildiğinde, dava konusu işlemle dağınık arazi parsellerini bir arada toplayarak tarımsal faydayı artırmak gibi bir sonucun amaçlanmadığı,

dava konusu toplulaştırma işleminin davacıya ait arazi parçalarının kısmen şeklinin düzeltilerek, bulunduğu yerin genel itibariyle korunması dışında tarımsal anlamda fayda sağlamadığı ve toplulaştırma işleminin genel mantığıyla örtüşmediği anlaşılmakla, amaç unsuru bakımından kamu yararına hizmet etmeyen dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; her ne kadar 2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 45. maddesinin 4 numaralı fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir.

İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir.

İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." hükmüne yer verilmiş ve aynı maddenin 5 numaralı fıkrasında da, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırıp yeniden karar verilmek üzere dosyayı geri gönderebileceği hâller, "ilk inceleme üzerine verilen kararlar", "davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması" gibi durumlarla sınırlanmış ise de.

Türk hukukunda idarî yargılama usûlünün kural olarak (ilk derece ve istinaf yargılaması şeklinde) iki dereceli, (istisnaî durumlarda ise sadece ilk derece yargılaması şeklinde tek ve ilk derece, istinaf ve temyiz şeklinde üç dereceli) yargılama sistemini benimsemiş olduğu hususu da gözetildiğinde;

"dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. ve 5.maddelerine uygun olmamasına rağmen karar verilmiş olması", "dava dosyasının 2577 sayılı Kanun'un 16. maddesi hükümlerine uygun olarak tekemmül ettirilmeden karar verilmiş bulunması", "2577 sayılı Kanun'un 17. maddesine aykırı olarak duruşma yapılmadan karar verilmiş olması", "davanın resen ihbarı yapılmadan karar verilmiş bulunması", "aynı Kanun'un 24. maddesinde sayılan hususların belirtildiği bir mahkeme kararının bulunmaması", "yanlış hasımla (davalıyla) karar verilmesi", "harcı alınmadan yargılama yürütülmüş olması",

"tek hâkim tarafından verilmesi gereken kararın heyet hâlinde verilmesi ya da heyet hâlinde verilmesi gereken kararın tek hâkim tarafından verilmesi", "idarî işlemin yetki ve/veya şekil unsurları yönünden veya başka bir usûlî sebeple hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiş olması nedeniyle ilk derece mahkemesince işin esasının değerlendirilmemiş olması" veya dava konusu olayda olduğu gibi "bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edilmemesi" ve benzeri gibi işin mahiyeti ve özelliği gereği bu nitelikteki yargılama usûlüne aykırı kararların da bölge idare mahkemesince kaldırılıp yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine

gönderilebileceği kanaatine varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava dosyasının Mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Bilirkişi raporunun davalı idareye tebliğ edildiği, idarenin bilirkişi raporundan habersiz olmasının mümkün olmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.