Danıştay 4. Daire E.2023/14049 K.2024/7771

Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselin kuzeydoğusunda kalan davalı idare tasarrufundaki taşınmazın, 4.721,00 m²'si üzerinde ofis, güvenlik kulübesi, büfe, yemekhane ve açık alan yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 25/01/2019-31/01/2022 tarihleri arasındaki dönem için 2.838.750,40 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu düzeltme ihbarnamesinin dayanağı ihbarnameye açılan davada yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda dava konusu işlemin 1.960.524,00 TL'lik kısmının iptaline, 878.226,40 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, taşınmazın tasarruf yetkisinin kendilerinde olduğu, davacı tarafından bedeli ödenmeksizin taşınmazın şantiye alanı olarak kullanıldığı, emlak rayiç değerlerinin altında ecrimisil belirlendiği, kararın aleyhe olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden, İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselin kuzeydoğusunda kalan davalı idare tasarrufundaki taşınmazın, 4.721,00 m²'si üzerinde ofis, güvenlik kulübesi, büfe, yemekhane ve açık alan yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 25/01/2019-31/01/2022 tarihleri arasındaki dönem için 2.838.750,40 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

Dava konusu düzeltme ihbarnamesine konu 2017/02-2022/01 tarihleri arasındaki dönem için davacıdan 3.992.545,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ecrimisil ihbarnamesine açılan davada yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu esas alınarak karar verildiği, söz konusu bilirkişi raporunda, emsal olabilecek taşınmazlardan bilgi amaçlı faydalanılarak, dava konusu taşınmazın bulunduğu yer, mevkii,

konumu, yüzölçümü, diğer teknik verileri, mevcut kullanımı, mevcut kullanımına uygun

konum ve yerde bulunması, idarece arsa olarak kiralanabilme durumu, getirebileceği kira

miktarı, günün ekonomik koşulları, ticari sirkülasyonu, ecrimisil tespitine artı ve eksi yönde

etken veriler, somut olmayan alım satım ve kira değerleri gibi etmenler dikkate alınarak, 2019 yılı için ise 50,98 TL/m², 2020 yılı için 62,50 TL/m², 2021 yılı için 68,19 TL/m², 2022 yılı için ise 92,88 TL/m² üzerinden ecrimisil hesaplandığının görüldüğü; aynı bilirkişi raporunda taşınmazın cephe aldığı Esenkent-Bahçeşehiryolu Caddesinin asgari emlak vergi değerine de değinildiği, buna göre, asgari emlak vergi değerinin %3'ü dikkate alındığı takdirde, dava konusu taşınmazın metrekare birim bedellerinin 2019 yılı için 79,01 TL/m², 2020 yılı için 87,93 TL/m², 2021 yılı için 91,82 TL/m², 2022 yılı için ise 120,00 TL/m² olduğu görülmüştür.

İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, imar planında yeşil alan ve park alanında kalan taşınmazın kamuya terkli alanda kaldığı ve ecrimisil istenilen dönemler dikkate alındığında 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki döneminde kalmaktadır.

Bu durumda; taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimsil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu, temyize konu mahkeme kararında ve dayanağı bilirkişi raporunda ise taşınmazın emlak vergisine esas değerinin dikkate alınmadığı, hesaplanan ecrimisilin ise emlak vergisine esas değerin %3'ünün altında kaldığı göz önünde bulundurulduğunda, gerek duyulması halinde bilirkişilerden ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden de az olmayacak şekilde tespit edilecek birim bedel üzerinden hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, ecrimisil ihbarnamesine açılan davada verilen karar, aynı gerekçe ile Danıştay Dördüncü Dairesinin 24/12/2024 tarihli, E:2024/1031 ve K:2024/7770 sayılı kararıyla bozulmuş olup, her iki dosyanın birlikte değerlendirilmesi gerektiği tabidir.