Danıştay 4. Daire E.2023/4862 K.2024/6526

Dava konusu istem: İstanbul İli, Sarıyer İlçesi,... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde davacı belediye tarafından yol yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/01/2013 - 28/02/2015 tarihleri arasındaki dönem için 31.512,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin olarak davalı idare tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde belirtilen taşınmazın 344/640 hissesinin davalı idarenin tasarrufunda bulunduğu somut olayda anılan taşınmazın belediyece düzenlenerek yol alanı fonksiyonuyla kamu kullanımına tahsis edildiği, dolayısıyla taşınmaza fiilen el atıldığı, bu yönüyle davacının söz konusu taşınmazı fuzulen işgal ettiğinin sabit olduğu anlaşıldığından ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ve yine dosya içeriğinde bulunan bedel tespit raporları dikkate alındığında ilgili döneme ilişkin ecrimisil bedelinin de fahiş olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, yol olarak kullanılan yerden gelir edilmediği, menfaat sağlanmadığı, bu yerin bizzat kullanılmayıp kamunun kullanımına açıldığı ve söz konusu taşınmazın da kullanımının engellenmediği, sonuç olarak fuzuli bir işgalin bulunmadığı, ayrıca ecrimisil bedelinin fahiş olarak belirlendiği belirtilerek dava konusu işlemin iptali gerekirken davanın reddi yolunda verilen temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile işgal alanının ve ecrimisil bedelinin belirlenmesi için mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra bir karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75.maddesinde.

Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir.

Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz. Ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi, peşin ödenmesi halinde ise ayrıca yüzde onbeş indirim uygulanır. Ecrimisil fuzuli şagil tarafından rıza en ödenmez ise, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunacağı hükme bağlanmıştır.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkındaki Yönetmeliğin 4.maddesinin (ç) bendinde ‘ecrimisil’.

Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalden önceki hâliyle elde edilebilecek muhtemel gelir esas alınarak İdarece talep edilen tazminatı, maddenin (d) bendi ile ‘fuzuli şagil (işgalci); kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişileri; (e) bendi ile de ‘Hazine’nin;

genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri açısından Devlet tüzel kişiliğinin adını ifade ettiği hükme bağlanmıştır.

Söz konusu Yönetmeliğin 84.maddesinde; ‘(1)Hazine taşınmazlarından kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilenlerin dışında kalanların fiilî durumları, İdarece hazırlanan program dâhilinde mahallinde tespit edilir. Tespitten önceki sürelere ait işgal ve tasarruflar sebebiyle ecrimisil takip ve tahsilatı yapılarak bu taşınmazlar denetim ve idare altına alınır.

(2) Taşınmazın mahallinde düzenlenecek taşınmaz tespit tutanağında işgalin başlangıç tarihi, taşınmazın işgale veya kullanıma konu olan yüzölçümü, işgalcileri, kullanım amacı, ecrimisil takdirinde yararlanılabilecek bilgiler ile bilinmesinde yarar görülen diğer bilgilere yer verilir.’hükmüne.

86.maddesinde ise 'Takdir edilen ecrimisiller, takdir tarihinden itibaren onbeş gün içinde ecrimisil ihbarnamesi düzenlenerek fuzuli şagile elden veya iadeli taahhütlü mektupla tebliğ edilir.Ecrimisil işlemine karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili İdareye dilekçeyle müracaat edilerek düzeltme talebinde bulunulabilir.Düzeltme talepleri, talep tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde bu amaçla oluşturulacak komisyonlarca karara bağlanır ve sonucu karar tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde düzenlenecek ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile ilgilisine tebliğ edilir.'hükmüne yer verilmiştir.Anılan Yönetmelik gereği,

tespit ve takdir edilecek ecrimisil tutarının, fuzuli şagiline ecrimisil ihbarnamesi ile tebliğ edileceği, fuzuli şagilin tebliğ edilen işlemde bir hata bulunduğunu düşünmesi halinde bir ay içinde tebliğ eden idareye bir dilekçe ile müracaat ederek düzeltme talebinde bulunabileceği, düzeltme talebinin incelenerek neticesinin ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile muhatabına tebliğ edileceği hükmü yer almış; aynı Yönetmeliğin "Ecrimisilin kesinleşmesi,

vade tarihi ve tahsili" başlıklı 87. maddesinde de, ecrimisil ihbarnamesinin, düzeltme talebinde bulunulmuş ise ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin muhatabına tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde ecrimisil alacağının ödeneceği hükme bağlanmıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden; İstanbul İli, Sarıyer İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde davacı belediye tarafından yol yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/01/2013 - 28/02/2015 tarihleri arasındaki dönem için 31.512,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin olarak davalı idare tarafından düzenlenen... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda ayrıntılarına yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden ecrimisil istenebileceği anlaşılmaktadır.

Ayrıca, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişilerin fuzuli şagil olarak nitelendirildiği,

Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde tutanak tutulacağı, taşınmaz tespit tutanağında ise işgalin başlangıç tarihi, taşınmazın işgale veya kullanıma konu olan yüzölçümü, işgalcileri, kullanım amacı, ecrimisil takdirinde yararlanılabilecek bilgiler ile bilinmesinde yarar görülen diğer bilgilere yer verileceği, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde de "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak ecrimisilin idarece tespit edilerek ve bu amaçla ihdas edilen ve Yönetmelikte belirtilen komisyonca karara bağlanacağı açıktır.

Uyuşmazlık konusu olayda ecrimisil ihbarnamesinde belirtilen ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın tapu kaydından, 320/640 payının...Vakfı'na, 24/640 payının ...

Genel Müdürlüğüne, 296/640 payının ise ... isimli kişiye ait olduğu, söz konusu taşınmazın imar durumunun 29/07/2003 tarihinde onaylanmış 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kısmen yol, kısmen dini tesis alanı, kısmen de konut alanı olarak tanımlandığı, aynı taşınmaz için ...Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda; "söz konusu parselin üzerindeki yollarda içme suyu, yağmur suyu ve atık su hattı, elektrik hattı, PTT hattı ve doğalgaz (İGDAŞ) hattının mevcut olduğu bunlar haricinde yol ve kaldırım olarak kullanılan alanların ise 3407 m2 olduğu,

bunlarla bölgede yaşayan insanlara hizmet götürüldüğü ve gelir elde edilmediği" tespitlerine yer verildiği, ayrıca, bakılan davada, davacı tarafından fuzuli işgal olmadığı ve ecrimisil miktarının fahiş olduğunun ileri sürüldüğü halde İdare Mahkemesince yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmadan karar verildiği görülmüştür.

Bu durumda, yukarıda ayrıntılarına yer verilen mevzuat uyarınca Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden ecrimisil istenebileceği gerçeği karşısında, işgal edildiği iddia edilen, davaya konu ecrimisil ihbarnamesinde belirtilen taşınmazın tapu kaydında başka şahısların da hissesinin bulunduğu,

ayrıca davacı tarafından, anılan taşınmazın işgal edildiğine ilişkin Yasa ve Yönetmelikte belirtilen şekilde düzenlenmiş herhangi bir tespit tutanağının bulunmadığı dolayısıyla davalı idarece mevzuat hükümlerine uygun olarak bir tespitin yapılmadığı, ayrıca taşınmazın yol sahası olarak kullanıldığından bahisle davacı belediye fuzuli şagil sayılarak, aleyhine ecrimisil tahakkuk ettirilmiş ise de, söz konusu yolun bölgedeki gecekondulaşma sırasında kendiliğinden oluştuğu, daha sonra uygulama imar planında da tanımlandığı, davacı belediye tarafından açılan bir yol olmadığı,

belediyenin görevleri arasında sayılan toplumun müşterek ihtiyaçlarına yönelik olarak bölge insanının taleplerini karşılamak ve kamu hizmeti amacıyla davacı belediye tarafından mevcut yola asfalt dökülüp kaldırım yapılarak kamunun hizmetine sunulduğu,

vakıfa ait taşınmazdan ecrimisil alınabilmesi için taşınmazın 2886 sayılı Yasadaki tanıma uygun olarak işgal edilmesi koşuluna bağlı olduğu ve yukarıda açıklandığı üzere gördüğü kamu hizmetinden dolayı yol sahası yapılmak suretiyle taşınmazın kullanıldığı anlaşıldığından bu haliyle davacı belediyenin fuzuli şagil olarak nitelendirilemeyeceği anlaşılmakla davacının söz konusu dönemler arasında işgalinin bulunduğundan söz edilemeyeceği açık olduğundan davalı idarece düzenlenen ihbarnamede hukuka uyarlık bulunmamakta olup bu nedenle anılan ihbarnamenin iptali istemiyle açılan davanın reddine ilişkin temyize konu kararın bozulması gerektiği

görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.