Danıştay 4. Daire E.2023/5343 K.2024/6239

Dava konusu istem: Davacı Şirket tarafından, mülkiyeti davalı idareye ait, İstanbul ili, Avcılar ilçesi, ... Mahallesi,... Yanyol, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmazın 725,00 m²'lik kısmının trafo merkezi olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 01/02/2013-31/01/2018 tarihleri arası dönem için 275.201,46-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; bilirkişi raporu ile dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacı şirketin, Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun ... tarihli ve... sayılı kararı ile TEDAŞ'ın özelleştirme kapsam ve programına alınması sonucunda anonim şirket olarak yapılandırıldığı, ana sözleşmesinin 04/03/2005 tarih ve 6253 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi'nde yayımlanarak faaliyet göstermeye başladığı, Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile hisselerinin % 100'ünün Enerjisa A.Ş'ye satıldığı,

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun ... tarih ve ...sayılı kararı ile hisse devrine onay verildiği, 28/01/2009 tarihinde de hisse senetlerinin devir ve teslim işlemlerinin tamamlandığı, ancak özelleştirmenin tamamlanıp özel hukuk tüzel kişiliğinin tamamlandığı tarihten sonra davacı şirketin fuzuli şagil sayılmasının mümkün olabileceği değerlendirildiğinden,

davacı şirketten özelleştirilmenin tamamlandığı ve özel hukuk tüzel kişiliğinin oluşturulduğu tarihten sonrasına isabet eden dönem için ecrimisil istenilmesi gerektiği, bu durumda, özelleştirmenin tamamlandığı 28/05/2013 tarihi ile 31/01/2018 tarihleri arası dönem için işgalli alanın 1.050,00 m² ve 2018 yılı aylık ecrimisil getirisinin 10,79-TL/m² olduğu yönündeki tespitler esas alınarak hesaplama yapıldığında, taşınmazın toplam 376.544,47-TL ecrimisil getirisi olabileceği belirlendiğinden, dava konusu işlemde sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, eksik inceleme ile davanın karara bağlandığı; ...

Elektrik Dağıtım A.Ş'nin özelleştirilmesi, işletme hakkı devir sözleşmesi yöntemiyle yapıldığından dağıtım tesislerinin mülkiyetinin TEDAŞ Genel Müdürlüğüne ait olduğu, anılan sözleşmeye göre davacı şirketin dağıtım tesislerinin işletme hakkına sahip olduğu ancak mülkiyete sahip olmadığı, dava konusu taşınmazın işletme hakkı devir sözleşmesi eki olan Taşınmaz Mal Varlıkları Listesinin 5 nolu kamulaştırması yapılmamış taşınmazlar tablosunun 122. sırasında yer aldığı, söz konusu sözleşme gereğince davacı şirketin ecrimisil ödeme yükümlülüğünün bulunmadığı, kabul anlamına gelmemek üzere bahse konu taşınmazın en büyük cephesinin ...

Sokak'ta olduğu, bu sokağın rayiç değerlendirmesinin ise yapılmadığı, davalı idarece işgal edilen alanın 725 m² olarak belirlenmesine rağmen Bilirkişi Raporunda ecrimisil hesabının 1050 m² üzerinden yapılmış olmasının hatalı olduğu, trafo merkezinin kamu hizmeti olarak elektrik dağıtım hizmetinin yerine getirilmesindeki asli unsurlardan biri olması hususu dikkate alınmayıp bir ticari faaliyet söz konusu imiş gibi değerlendirilerek ecrimisil hesaplanmasının hukuka uygun olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, aynı Kanunun 99. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle 13. maddede gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisil isteneceği hükme bağlanmıştır.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olduğu biçimiyle 19/06/2007 günlü 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve 01/07/2007 günü yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, "Ecrimisil: Hazine taşınmazının, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, idarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın idarece talep edilen tazminattır", (e) bendinde, "Fuzuli şagil (İşgalci): Kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini,

yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişileri" ifade edeceği belirtilmiştir.

Diğer yandan. Mülga 110 sayılı Türkiye Elektrik Kurumu Kuruluşu Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 23. maddesinde.

"Türkiye Elektrik Kurumu, geçişe ve yararlanmaya mani olmamak şartıyla cadde, sokak, yol, park ve meydan gibi kamuya tahsis edilmiş yerler ile genel ve katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri, belediyeler, köyler ve kamu iktisadi teşebbüslerine ait arazi üzerinde, ilgili kuruluşların görüşlerini alarak elektriklendirme hizmetine ait üretim, iletim ve dağıtım tesislerini kurma hakkına sahiptir.

Bu yerler üzerinde irtifak ve intifa hakkı bedelsiz olarak Türkiye Elektrik Kurumu adına tesis edilir." kuralına yer verilmiş; ecrimisilin istendiği ve davacı şirketin bir dönem özelleştirme kapsamında kalmış olup, işletme hakkının devri yoluyla özelleştirildiği dönemde ise 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunun "Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinin (c) alt bendinde, "İşletme hakkının verilmesi.

Kuruluşların bir bütün olarak veya aktiflerindeki mal ve hizmet üretim birimlerinin - mülkiyet hakkı saklı kalmak kaydıyla bedel karşılığında belli süre ve şartlarla işletilmesi hakkının verilmesidir" tanımına yer verilmiş. "Kuruluşların Anonim Şirket Haline Dönüştürülmesi, Hak ve Yükümlülüklerinin Devri" başlıklı 20. maddesinin (B) bendinde ise.

"Kuruluşların özelleştirme programına alınmalarından önce mülkiyetinde ve/veya tasarrufunda bulunan her türlü hak ve mameleki ile borçları, özelleştirme programına alındıktan ve özelleştirildikten sonra da aynen devam eder..." kuralına yer verilmiştir.

Yukarıda anılan kuralların birlikte incelenmesinden; tekel niteliğinde elektrik üretimi ve iletimi yapmak üzere kurulmuş kamu iktisadi devlet teşekkülü olan Türkiye Elektrik Kurumunun 1994 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla Türkiye Elektrik Üretim, İletim Anonim Şirketi ve Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi ünvanlı iki ayrı iktisadi devlet teşekkülü kuruluşu olarak örgütlenmesi sonrasında, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin bir müessesesi iken anonim şirkete dönüştürülerek önce özelleştirme kapsamına alınan ve daha sonra "işletme hakkı devir sözleşmesi" ile özelleştirilen davacı şirketin,

işletmesi nedeniyle mülga 110 sayılı K.H.K.'nın 23. maddesi uyarınca tasarruf ettiği elektrik iletimine ilişkin trafoların mülkiyetinin, hala iktisadi devlet teşekkülü olarak 233 sayılı K.H.K.'nın eki listede yer alan TEDAŞ'a ait olduğu, özel yasalarından kaynaklanan trafo alanlarının tasarrufuna ilişkin haklarının da aralarındaki sözleşme uyarınca davacı şirkete ait olduğunun ve bu nedenle elektrik iletiminde kullanılan trafo alanlarındaki kullanımların ecrimisile konu edilemeyeceğinin kabulü gerekmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden; İstanbul ili, Avcılar ilçesi, ... Mahallesi, ... Yanyol, ... pafta, ... parsel sayılı mülkiyeti Avcılar Belediyesine ait taşınmazın 725 m²'lik kısmının trafo merkezi olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 01/02/2013-31/01/2018 tarihleri arası dönem için 275.201,46-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dosyada yer alan bilgi belgelerin incelenmesinden; davacı şirket ile Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi arasında düzenlenen 24/07/2006 tarihli İşletme Hakkı Devri Sözleşmesi ile devir esasları belirlendiği, elektrik enerjisinin üretimi, iletimi, dağıtımı ve ticareti görevinin görevli şirkete devredilmesine dair hususlar kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, fuzuli şagil olmayan davacı şirketten ecrimisil istenilemeyeceği açık olduğundan dava konusu işlemde ve temyiz konusu kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.