Danıştay 4. Daire E.2023/5348 K.2024/7300

2- ... Valiliği VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... ili, ... içesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı ve tamamı Hazineye ait olan 40.722,50 m² yüzölçümlü taşınmazın 40.334,50 m²'si üzerine Spor Tesisi (Tribün, Soyunma Odaları, Kulüp Hizmet Üniteleri, Antreman Sahaları) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 16/07/2016-23/11/2017 dönemi için 4.142.406,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yapılan keşif ve düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin, 2.363.136,28 TL'lik kısmının hukuka uygun olduğu, 1.779.269,72 TL kısmının ise hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

Davacı dernek tarafından, derneğin taşınmaz üzerinde bulunan irtifak hakkının 15/07/2017 tarihinde sona erdiği, taşınmazın 11/09/2017 tarihli Özelleştirme Kurulu kararı ile özelleştirme kapsamına alındığı, sadece 15/07/2017-11/09/2017 tarihleri arası dönem için ecrimisil istenebileceği, bilirkişi raporunda; kullanım amacı bakımından dava konusu taşınmazla uyuşmayan emsaller gösterildiği, emsal taşınmazlardan ayrı olarak derneğin kâr gütme amacı taşımayan kamuya yararlı dernek statüsünde olmasının değerlendirilmediği, söz konusu parseller ile komşu parseller için belirlenmiş rayiç değerler arasında fahiş fark olduğu belirtilerek redde ilişkin karar kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca takdir ve tespit edilen ecrimisil bedelinin emlak vergi değerinin %3'ü esas alınarak belirlendiği, bilirkişi raporunda hatalı değerlendirme ve eksik inceleme yapıldığı belirtilerek temyiz konusu kararın aleyhe hüküm fıkrasının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DAVALININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 2.363.136,28 TL ecrimisil tutarı yönünden davanın reddine yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının onanması; davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile kararın Bölge İdare Mahkemesinin dava konusu işlemin 1.779.269,72 TL ecrimisil tutarının iptaline yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; kararın, dava konusu ecrimisil ihbarnamelerinin 2.363.136,28 TL tutarındaki kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.

Davalı idarenin, kararın dava konusu ecrimisil ihbarnamelerine konu 1.779.269,72 TL ecrimisil tutarının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmeliğe dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." düzenlemesi yer almıştır.

Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan bir alan olup, ecrimisil istenilen dönem dikkate alındığında, 16/07/2016-23/11/2017 tarihleri arasındaki dönemin, 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki dönem olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı ve tamamı Hazineye ait olan 40.722,50 m² yüzölçümlü taşınmazın 40.334,50 m²'si üzerine Spor Tesisi (Tribün, Soyunma Odaları, Kulüp Hizmet Üniteleri, Antreman Sahaları) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin düzenlenerek davacıya tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve karara dayanak alınan bilirkişi raporunda; dava konusu taşınmaz 40.772,50 m2 alan olup, 1/1000 Florya Uygulama İmar Planında kısmen park alanı, kısmen ilköğretim alanı, kısmen özel kültürel tesis alanı, kısmen gelişme konut alanında kaldığı, birden fazla sokağa cepheli (Yeşilyurt Sokak, Yamaç Sokak, Yamaç Çıkmazı Sokak ve Avşaroğlu Sokak) olduğu,

taşınmaz üzerinde Galatasaray Spor Kulübü Florya Metin Oktay Tesislerinin, antrenman sahalarının, futbol sahasının, soyunma odalarının, tribünün, eğitim merkezinin ve kamp binalarının bir kısmının bulunduğu, 40.334,50 metrekare yüzölçümüne sahip kısmı üzerinde işgalin bulunduğu, parselin geriye kalan kısmının yolda kaldığı, mahallen yapılan inceleme ve belirtilen diğer faktörler, taşınmazın müstakil kullanımı, konumu, mevkii, bulunduğu bölgenin özellikleri, kullanım şekli ve fiziki şartları, spor faaliyetleri sürdürmesi, ticari olarak kullanılmıyor olması değerlendirilerek,

dava konusu taşınmaz için güncel 2018 yılı metrekare birim değeri yıllık 50,00 TL/m² belirlendiği, bu durumda işgal edilen 40.334,50 m²'lik alana ilişkin olarak 16/07/2016-23/11/2017 tarihleri arası dönem için toplam 2.363.136,28 TL ecrimisil bedelinin hak ve nefasete uygun olduğunun belirtildiği, yapılan hesaplamanın da Mahkemece yerinde bulunduğu ve verilen karara dayanak alındığı görülmektedir.

Ancak işgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu bilinmekte ise de anılan Tebliğde yer verilen oranın asgari düzeyi ifade ettiği, somut olayda söz konusu spor tesisinin bulunduğu şehrin, mevkiin ve trafiğinin yoğunluğu göz önünde bulundurulduğunda ayrıca, 336 sayılı No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan,

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği düzenlemesinin dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Bu durumda; davalı idare tarafından, ecrimisil takdirinde taşınmazın cepheli olduğu sokakların emlak vergisine esas değerlerinin ortalamasının alındığı ve savunma dilekçesinde de bunun belirtilmiş olmasına rağmen, yapılan hesaplamada ve bu hesaplama esas alınarak verilen kararda bu hususun dikkate alınmadığı,

taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil bedeli belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu dikkate alındığında, gerek duyulması halinde bilirkişilerden yeniden ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olmayacak şekilde belirlenen birim bedele yeniden değerleme oranı uygulanarak yapılacak hesaplama sonucunda yeniden karar verilmesi gerektiğinden, belirtilen gerekçe ile verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.