Danıştay 4. Daire E.2023/5459 K.2024/8166

Dava konusu istem: İstanbul İli, Bahçelievler İlçesi, ... Mahallesinde bulunan, ... parsel sayılı, 2.003,00 m2 yüzölçümlü taşınmazda, 273,00 m2'lik Hazine hissesinin 258,97 m2'lik kısmı üzerinde işyeri (Giyim Çarşısı/Tek katlı yapı) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle,

03/09/2013-16/08/2017 tarihleri arasındaki dönem için tahakkuk ettirilen 352.967,72 TL tutarındaki ecrimisil bedeline ilişkin olarak düzenlenen ... tarih ve E:... sayılı ecrimisil ihbarnamesine yapılan itirazın reddine ilişkin... tarih ve... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile yine aynı taşınmazın 16/08/2017-03/11/2017 tarihleri arasındaki dönemde 230,68 m2'lik kısmı üzerinde işgalin devam ettiğinden bahisle tahakkuk ettirilen 20.476,80 TL tutarındaki ecrimisil bedeline ilişkin olarak düzenlenen ... tarih ve E:... sayılı ecrimisil ihbarnamesine yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve E... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin

iptalleri istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Mahkemece taşınmaz mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda; "dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın davacı tarafından Kuleli Giyim Çarşısı (tek katlı prefabrik yapı) olarak 03/09/2013-16/08/2017 tarihleri arasındaki dönem için 243,18 m2'lik kısmının, 16/08/2017-03/11/2017 tarihleri arasındaki dönem için 230,68 m2'lik kısmının kullanımına devam edildiği, söz konusu taşınmazın birim bedelinin 2017 yılı için 200,00 TL/m2 olarak tespit edildiği,

03/09/2013-16/08/2017 tarihleri arasındaki işgal dönemi için yeniden değerleme oranı kullanılmak suretiyle yapılan hesaplamada toplam 174.741,22-TL ecrimisil bedeli hesaplandığı, yine 16/08/2017-03/11/2017 tarihleri arasındaki işgal dönemi için yeniden değerleme oranı kullanılmak suretiyle yapılan hesaplamada toplam 10.124,29-TL ecrimisil bedeli hesaplandığı görülmüş ve bu rapor hükme esas alınmak suretiyle 03/09/2013-16/08/2017 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak tahakkuk ettirilen 352.967,72-TL ecrimisil bedelinin 174.741,22-TL'lik kısmının hukuka uygun olduğu, 178.226,50-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı;

yine 16/08/2017-03/11/2017 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak tahakkuk ettirilen 20.476,80-TL ecrimisil bedelinin 10.124,29-TL'lik kısmının hukuka uygun olduğu, 10.352,51-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen reddine, dava konusu işlemlerin kısmen iptallerine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemde belirtilen taşınmazdaki Hazine hissesinin satışına ilişkin olarak hazırlanan bedel tespit raporunda m2 satış bedelinin 13.500,00-TL olduğu, bu bedel üzerinden satışın gerçekleştirildiği, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesinin 2.fıkrasında, tahmin edilen rayiç bedelin kiralamalarda yüzde dördünün dikkate alınacağının düzenlendiği, dava konusu işlemlerde ise bunun da altında bir oranda (yüzde üçü) dikkate alınarak ecrimisil bedeli belirlendiğinden dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabul edilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında.

"Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir.

Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85.maddesinin 2. Fıkrasında; Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. " kuralına yer verilmiştir.

336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5.maddesinin 3.fıkrasında.

"Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" hükmü yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; ecrimisil istenilen dönemlerin 2013-2017 yılları arasını kapsadığı, dosyada bulunan belgelerden aynı taşınmaz için 2009-2013 yılları arasında da ecrimisil istenildiği ve davalı idare tarafından önceki dönem ecrimisil birim bedeli dikkate alınmak suretiyle kıymet takdir komisyonunun 12/09/2013 tarihli, 1385 sayılı kararına da dayanılarak 2013 yılı için 50,24 TL/m2 birim bedeli belirlenmişken,

2014,2015,2016 ve 2017 yılları için ise ecrimisile konu taşınmazın 03/11/2017 tarihindeki satışa ilişkin birim bedeli olan 13.500,00TL/m2'nin yüzde üçünün alınması suretiyle 2017 yılı için 405,00 TL/m2 belirlenip ÜFE verilerinin de uygulanması suretiyle 2016 yılı için 388,40 TL/m2, 2015 yılı için 369,00 TL/m2, 2014 yılı için ise 335,00 TL/m2 olarak birim bedeli belirlendiği, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise; dava konusu işlemde belirtilen taşınmaz ile yüzölçümü ve kullanım şekli benzeşmeyen, mesafe olarak da yakın olmayan emsal taşınmazlar belirlenip, söz konusu emsallerden sadece bilgi amaçlı yararlanılarak,

2017 yılı için birim m2 bedelinin 200,00TL/m2 olarak tespit edildiği, aynı zamanda ecrimisile konu taşınmazın ...

Mahallesi, ... sokağına cepheli olduğu, bu sokağın 2014 yılı emlak vergisine esas asgari değerinin ise 600,00 TL/m2 yüzde üçünün ise 18,00 TL/m2 (2017 yılı ise, 728,79 TL/m2 yüzde üçünün ise 21,86 TL/m2) olduğunun belirtildiği dikkate alındığında, ecrimisile konu taşınmazın satışında belirlenen birim bedelinin ve söz konusu taşınmazın diğer cephesinin bulunduğu ...caddesinin emlak vergisine esas asgari değerinin dikkate alınmadan, ayrıca, civarda bulunan emlak bürolarından araştırma yapılmadan, yakın mesafede aynı veya benzer amaçla kullanılan,

işgal konusu taşınmazın serbest piyasa değerini en iyi şekilde ortaya koyan emsal taşınmazlar saptanmadan ecrimisil bedeli belirlendiği, belirlenen bedele ise yeniden değerleme oranı uygulanmadan ecrimisil hesaplaması yapıldığı görülmekte olup, bu nedenlerle bilirkişi raporunda takdir ve tespit edilen bedelin, ecrimisile konu taşınmazın gerçek ecrimisil miktarını yansıtmadığı açıktır.

Bu durumda, dava konusu işlemlerde belirtilen taşınmazın, satış bedeli de dikkate alınarak söz konusu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli (bakılan davada idarece belirtilen emsal) ve varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari sirkülasyon, kullanımın amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri,

çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesi ile varsa kesinleşen idari yargı kararları da gözetilmek suretiyle düzenlenecek ek rapor veya gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, hükme esas alınabilecek yeterlilikte olmayan bilirkişi raporu uyarınca verilen temyize konu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.