Danıştay 4. Daire E.2023/5494 K.2024/6378

Dava konusu istem: İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı ve mülkiyeti hazineye ait 151.113,40 m² yüzölçümlü taşınmazın, 17.410 m²'si üzerinde "Ücretli Katlı ve Açık Otopark" yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/04/2015-25/09/2017 tarihleri arasındaki dönem için davacıdan 5.447.791,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahkemece mahalinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda.

Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve 17.410m²'lik kısmı işgal edilen taşınmazın davacı tarafından "Ücretli Katlı ve Açık Otopark" yapılmak suretiyle kullanıldığı, bilirkişi heyetince, 2015 yılı için yıllık ecrimisil m² değerinin 90,00-TL olarak belirlendiği, belirlenen bu bedele Yeniden Değerleme Oranı uygulandığı, 01/04/2015 - 25/09/2017 döneminde taşınmazın toplamda 4.093.873,89-TL ecrimisil getirisi olabileceğinin hesaplandığı,

bilirkişi raporunun, dosyadaki bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilmesi üzerine dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 4.093.873,89-TL’lik kısmının hukuka aykırılık, 1.353.917,11-TL'lik kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin kısmen iptali ile, kısmen davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ecrimisil ihbarnamesinde belirtilen taşınmazın kamu hizmetinde kullanılan ve tahsisi gerekli yerlerden olduğu, taşınmazın fuzulen işgali söz konusu olmadığından ecrimisil istenilemeyeceği, taşınmaz üzerindeki yapıların kendileri tarafından inşa edildiği bilirkişi heyetince hesaplanan ecrimisil bedelinin fahiş olduğu belirtilerek temyize konu kararın redde ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı tarafından, temyize konu dava konusu işlemin Kanun ve Yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlendiği, istinaf kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerının kabulü ile temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. Maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyiz incelemesi yapılan karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75.maddesinin 1.fıkrasında;"Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden bu kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagildin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85.maddesinin 2.fıkrasında; "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisilller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası,borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsarlar göz önünde bulundurulur..." hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinin 1. fıkrasında "Mahkeme, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir..." hükmü yer almaktadır.

Uyuşmazlıkta, dava konusu işlem ile hazineye ait taşınmazın 17.410 m2'lik kısmının fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/04/2015-25/09/2017 tarihleri arasındaki dönem için davacıdan toplam 5.447.791,00-TL tutarında ecrimisil istenildiği, bu tutarın belirlenmesi için davalı idare tarafından m2 birim bedelinin 2015 yılı için 121TL/m2, 2016 yılı için 125 TL/m2, 2017 yılı için 130,06 TL/m² olarak tespit ve takdir edildiği, ilk derece Mahkemesince mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporunda ise;

dava konusu işlemde belirtilen tarihler arasındaki dönemde, ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmazın 17.410 m2'lik kısmına ilişkin olarak 4.093.873,89 TL tutarında ecrimisil istenilebileceği hesaplanmış, bu hesaplamaya esas olmak üzere m2 birim bedeli 2015 yılı için 90 TL/m2, 2016 yılı için 95,02 TL/m2, 2017 yılı için ise 98,66 TL/m2 olarak tespit edilmiştir.

Bilirkişi kurulunca birim bedeli tespit edilirken idari yargı denetimine konu olmuş ecrimisil ihbarnameleri hakkında verilen İdare Mahkemesi kararlarından yararlanıldığı, bunun için 6 adet emsal taşınmaz belirlendiği, bunlardan 1,4 ve 6 nolu emsal taşınmazlardan kıyas olarak diğer emsal taşınmazlardan ise bilgi amaçlı yararlanıldığının belirtildiği, kıyas olarak alınan 1 sayılı emsalde belirtilen ecrimisil ihbarnamesine karşı açılan davada ...

İdare Mahkemesinin E:..., K:... sayılı dosyasında verilen dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddine ilişkin kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin E:2012/4276, K:2014/1932 sayılı kararıyla bozulduğu, ... ve ... sayılı emsalde belirtilen ecrimisil ihbarnamelerine karşı açılan davaların ise Mahkeme bilgilerinin hatalı olduğu,

bilgi amaçlı yararlanıldığı belirtilen emsal taşınmazlar ( ..., ... ve ... nolu emsaller) için takdir edilen birim bedellerine yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle 01/04/2015-25/09/2017 tarihleri arasındaki döneme uyarlandığında dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünün altında kaldığı ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3 maddesine aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından temyize konu karara esas bilirkişi raporunun ecrimisil bedeli hesabına yeterli ve elverişli olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, dava konusu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ile varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari sirkülason, kullanım amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri, çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3 maddesini de gözetilerek düzenlenecek ek rapor veya gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle ecrimisil bedelinin tespitinden sonra yeniden bir karar verilmesi gerekirken, hükme esas alınabilecek yeterlilikte olmayan bilirkişi raporu uyarınca verilen Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.