Danıştay 4. Daire E.2023/5757 K.2024/3212

Dava konusu istem: Manisa ili, Akhisar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 391.827,00 m² lik kısmının 01/01/2020-04/06/2020 tarihleri arasında ekim dikim yapılmak suretiyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle Akhisar Milli Emlak Müdürlüğünce tahakkuk ettirilen 09/12/2020 tarihli ve 321.534,30 TL bedelli ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idarece, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik ekinde yer alan taşınmaz tespit tutanağına uygun olarak tespit yapılması gerekirken bu usul ihmal edilerek anılan tutanakta yer alması gereken bilgi ve unsurları ihtiva etmeyen "tutanak" ile tespit yapıldığı, bu tespitte 1.568.416,00 m² büyüklüğünde bir alanı kapsayan dava konusu taşınmazda sadece işgalci olan kişilerin beyanlarına yer verilmiş olduğu,

bu haliyle bu kişilerin tutanağın sadece kendilerine ilişkin kısımları hakkında beyanda bulunmuş olduklarının kabulünün gerektiği, davacının söz konusu tutanakta imzasının bulunmadığı gibi davalı idare nezdinde yapmış olduğu itirazda ve dava dilekçesinde, kullanımının idarece belirtilen alan kadar olmadığı yolunda beyanlara yer verilmiş olduğu,

yine anılan tutanakta imzası bulunan muhtarın daha sonraki yazışmalarda kimlerin işgalci olduğu hususunda bilgisi olmadığını beyan etmiş olduğu hususları bir bütün halinde göz önünde bulundurulduğunda, işgalcilerin, bağımsız mahalli bilirkişilerin ve/veya tanıkların ifadelerine (işgalci olmayan mahalle sakinleri, azalar, Çiftçi Malları Koruma Başkanlığı görevlileri, Ziraat Odası görevlileri vb.) başvurulmaksızın düzenlenen, bu haliyle yeterli maddi ve teknik bilgi, değerlendirme ve inceleme içermeyen, mevzuattaki usulüne uygun düzenlenmeyen, davacının anılan taşınmaz üzerinde fuzulen işgalde bulunup bulunmadığı,

bulunuyorsa ne kadarlık bir alanda işgalde bulunduğu hususlarının her türlü şüpheden uzak olarak ortaya koymayan tutanağa dayalı olarak düzenlenen dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, uyuşmazlığın çözümü ve iddiaları hususunda keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmadan karar verildiği, dava konusu işgale dair idarece tesis edilen tespit işlemlerinin usule uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Ecrimisil ve tahliye" başlıklı 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisil istenilmesi için Hazinenin işgalden dolayı zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı" hükmüne yer verilmiştir.

19/06/2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde. Ecrimisilin.

Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın idarece talep edilen tazminatı; (e) bendinde, Fuzuli şagil (İşgalci)'in; kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişileri ifade ettiği tanımlarına yer verilmiş.

85. maddesinde, "(1) Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na (Ek-8) dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir. (2) Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir. ... (5) Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir." kuralına yer verilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75 ve geçici 3 üncü maddeleri ile 19/06/2007 tarihli ve 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan, 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin.

3. fıkrasında, Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği. 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı.

10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı.

11. fıkrasında, ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı ve ayrıca 12. fıkrasında da aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası,

borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; Manisa ili, Akhisar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın 391.827,00 m² lik kısmının 01/01/2020-04/06/2020 tarihleri arasında ekim dikim yapılmak suretiyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle Akhisar Milli Emlak Müdürlüğünce tahakkuk ettirilen 09/12/2020 tarihli ve 321.534,30 TL bedelli ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda davalı idarece tesis edilen işgale dair hususları mevzuatta aranılan şekil ve içerikte ortaya koyan tutanağa istinaden dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin düzenlendiği dosyada yer alan bilgi ve belgelerden ise davacının söz konusu taşınmazda fuzuli şagil olduğu anlaşılmış olup, ecrimisile konu işgal edilen alanın, işgal süresinin ve bunun için takdir olunan ecrimisilin gerçeğe uygun olup olmadığının saptanabilmesi için uyuşmazlığın esası incelenerek,

gerektiğinde gayrimenkul değerleme uzmanınında aralarında yer aldığı bilirkişilerce, uyuşmazlığa konu alan için, dava konusu taşınmazın metrekare birim değerine yönelik olarak yukarıda yer verilen Yönetmelik ve Tebliğ hükümleri gözönünde bulundurularak yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek rapor da değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile verilen işlemin iptaline dair kararın istinaf isteminin reddi yolunda verilen İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan dava konusu işlemin dayanağı tutanakta adın geçen kişilerden olan ... tarafından söz konusu tutanağa dayalı olarak tesis edilen ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan davada; ... İdare Mahkemesince verilen... tarihli E:..., K:... sayılı davanın reddine dair karara ilişkin olarak ... Bölge İdare Mahkemesi...İdare Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:...sayılı istinaf isteminin reddine dair kararının Danıştay Dördüncü Dairesince 20/05/2024 tarih ve E:2023/13027, K:2024/3213 sayılı kararı ile onanmasına karar verilmiş olup, söz konusu kararın da İdare Dava Dairesince verilecek olan yeni kararda dikkate alınacağı tabiidir.