Danıştay 4. Daire E.2023/6089 K.2024/4260

2- ... Belediye Başkanlığı (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İzmir ili, Balçova ilçesi, ... ada, ... parsel sayılı, davalı idareye ait 81.726,17 m² yüzölçümlü taşınmazın 25.200,00 m²'lik kısmının davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/07/2016-31/12/2017 tarihleri arası dönem için 3.392.928,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin 20/05/2018 tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesi'nin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; taşınmazın bir önceki dönem için tahakkuk ettirilen 5.566.752,00 TL tutarındaki ecrimisil için düzenlenen ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle .... İdare Mahkemesinde E:2016/1293 sayılı dosyasında açılan ve bilirkişi incelemesi neticesinde belirlenen birim bedellerin yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle dava konusu düzeltme ihbarnamesinin 282.721,29 TL'ye yönelik kısmında hukuka aykırılık, bu miktarı aşan 3.110.206,71 TL'lik kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen de davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, yap işlet devret modeli uygulaması ile yapı yüklenicisi olduğu ve süreli işletme hakkını bakan onayı ile devraldığı, arazi sahiplerinin işgalci olduğu, işgale konu kademeli palyalama can ve mal güvenliğine yönelik olduğundan ecrimisil tahakkuk ettirilemeyeceği, 25.000 m²'lik teraslama uygulanan alanda fiilen kullanımın bulunmadığı, ecrimisil bedelinin fahiş olduğu ileri sürülmekte olup, davalı idare tarafından ise; ecrimisil bedelinin emlak vergi değerinin yüzde üçünden az olamayacağı, ecrimisil bedelinin mevzuata uygun olarak tespit edildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki ecrimisil hesabının hatalı olduğu ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiş olup, davalı idare tarafından davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının işlemin iptaline ilişkin kısmının bozulması, davanın reddine ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında; "...ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir..." hükmüne. 5. fıkrasında. "Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75 ve Geçici 3'üncü maddeleri ile 19/06/2007 günlü, 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan, 20/08/2011 günlü, 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında.

Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği. 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı.

10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı.

11. fıkrasında, ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı.

12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu işlem ile 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 5/3. maddesi uyarınca emlak vergi değerinin %3'ü üzerinden belirlenmek suretiyle hesaplama yapıldığı ve 3.392.928,00-TL ecrimisil tahakkuk ettirildiği, Mahkemenin taşınmazın bir önceki dönem işgali için düzenlenen... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle .... İdare Mahkemesinde E:2016/1293 sayılı dosyasında açılan ve bilirkişi incelemesi neticesinde belirlenen birim bedellerin yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle hesaplama yaptığı, bu hesaplama uyarınca İdare Mahkemesince dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Hükme esas alınan ...

İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı dava konusu işlemin kısmen iptal, kısmen davanın reddi yolundaki kararına karşı yapılan istinaf başvuruları üzerine davalı istinaf başvurusunun reddine, davacı istinaf başvurusunun ise kısmen reddine, kısmen kabulü yönündeki kararının temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 26/02/2019 tarih ve E:2018/3385, K:2019/1495 sayılı kararı ile tarafların temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verildiği,

anılan karara karşı Bölge İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile kararında ısrar ettiği, bunun üzerine ısrar kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/03/2020 tarih ve E:2019/3489, K:2020/586 sayılı kararı ile ısrara ilişkin kısmının onanmasına, uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmek üzerine dosyanın Danıştay Dördüncü Dairesine gönderilmesine karar verildiği, kararın temyizen incelenmesi sonucunda Dairemizin 01/07/2024 tarih ve 2023/5542, K:2024/4258 sayılı karar ile davacının temyiz isteminin reddi ile redde ilişkin kısmının onanmasına,

davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile iptale ilişkin kısmının bozulmasına karar verildiği görülmektedir.

İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca Milli Emlak Genel Tebliği (336 Sıra No)'nun 5. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği düzenlemesinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Bu durumda; yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uyulmadan, İzmir 6. İdare Mahkemesinin E:2016/1293 sayılı dosyasında düzenlenen bilirkişi raporundaki veriler esas alınmak suretiyle verilen mahkeme kararında ve bu karara karşı yapılan istinaf başvuruları sonucu verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının temyize konu iptale ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.