Danıştay 4. Daire E.2023/6496 K.2024/5495

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiinde bulunan ... ada ... parsel sayılı ve tamamı Hazineye ait 61.960,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 5.795,00 m²'si üzerine benzinlik, kafeterya, yıkama istasyonu vd. işyerleri yapılmak suretiyle 15/07/2015-13/07/2020 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiği gerekçesi ile davacıdan 1.727.191,50 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile bu ihbarnameye yapılan itirazın reddine dair işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

2013 yılında Karayolları Genel Müdürlüğüne iki yıl süreli olarak ön tahsis işlemiyle tahsis edilen dava konusu taşınmazın bulunduğu alanı da kapsayan bölge için yapılan imar planlarının mahkeme kararıyla iptal edildiği, bu arada 2014 yılında Karayolları Genel Müdürlüğü ile davacı arasında dava konusu taşınmazın 5.795,00 m²'sinin 25 yıl süreli Otoyol Hizmet Tesislerinin Projelendirilmesi, Yapımı, Bakımı, İşletilmesi ve Devri İşine Ait Sözleşme imzalandığı ve inşaatların davacı şirket tarafından yapıldığı ve belirlenen kira bedelinin Karayolları Genel Müdürlüğüne ödendiği,

Karayolları Genel Müdürlüğünün Hazineye ait taşınmazı ne şekilde iktisap ettiğini davacının bilemeyeceği, Karayolları Genel Müdürlüğünce düzenlenen ihale sonucunda yapılan sözleşme ile taşınmazı kiralayarak ve inşaatını yapmak suretiyle kullanmaya başladığı, davalı idare tarafından da Karayolları Genel Müdürlüğüne yapılan ön tahsisin iptal edildiğine ve kesin tahsis yapılamayacağı veya taşınmazı teslim etmesi hususunda Karayolları Genel Müdürlüğüne ve davacıya bildirim yapılmadığı, tespit tutanaklarında taşınmazı kullanan veya tasarrufta bulunduran davacı açısından fuzulen şagil olup olmadığına dair bir tespit yapılmadığı,

idarenin güvenirliği ilkesi çerçevesinde taşınmazı sözleşmeye dayalı olarak kullanan davacının fuzuli şagil kabul edilmek suretiyle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, imar planının iptali üzerine ilgili idareye tahsis yapılmayacağının bildirildiği, ön tahsis işleminin süresi bittiğinden kendiliğinden sona erdiği, taşınmazın halen Hazinenin mülkiyetinde olduğu, tahsis devam etmiş olsaydı dahi taşınmazın amacı dışında kullanılamayacağı ile kira sözleşmesinin bağlayıcılığı olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden, ... ili ... ilçesi ... Mahallesi ... Mevkiinde bulunan ... ada ... parsel sayılı ve tamamı Hazineye ait 61.960,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 5.795,00 m²'sine benzinlik, kafeterya, yıkama istasyonu vd. işyerleri yapılmak suretiyle 15/07/2015-13/07/2020 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle davacıdan 1.727.191,50 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ihbarname ile bu ihbarnameye yapılan itirazın reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, Hazineye ait 61.960,00 m² yüzölçümlü taşınmaz 2013 yılında Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından Karayolları Genel Müdürlüğüne iki yıl süreli olarak ön tahsis işlemi yapılarak tesliminin yapıldığı, taşınmazın resmi kurum alanı olarak belirlenmesine ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının ise 27/05/2015 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca onaylandığı ancak söz konusu imar planları...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... ve K:... sayılı kararı ile iptal edildiği, bu arada Karayolları Genel Müdürlüğü ile davacı arasında 22/07/2014 tarihinde dava konusu taşınmazın 5.795,00 m²'sine (...

Çevreyolu Km:34+564'teki ... C Tipi Otoyol Hizmet Tesisi (Çift Taraflı) ve bu tesise bağlı Km:41+065'teki ...

D Tipi Otoyol Hizmet Tesisi'nin (Tek Taraflı) Projelendirilmesi, Yapımı, Bakımı, İşletilmesi, İşletme Süresince İdareye Yıllık Pay ve Kira Ödenmesi ile Toplam (yapım süresi+işletme süresi olarak) 25 (yirmibeş) Yıllık Görev Süresi Sonunda İdareye Bedelsiz ve Kullanılabilir Durumda Devredilmesi İşi konulu akaryakıt satış ve servis istasyonu, market, büfe, çay salonu, kafeterya, lokanta, alışveriş mağazaları vs. yapılması amacıyla 25 yıl süreli Otoyol Hizmet Tesislerinin Projelendirilmesi,

Yapımı, Bakımı, İşletilmesi ve Devri işine ait sözleşme imzalandığı ve davacı tarafından sözleşmede belirtilen hizmet binaları yapılarak kiralarını Karayolları Genel Müdürlüğüne ödediğini belirtiği görülmüştür.

Bu durumda, davacı ile Karayolları Genel Müdürlüğü arasında imzalanan dava konusu taşınmazın 5.795,00 m²'si için 25 yıl süreli Otoyol Hizmet Tesislerinin Projelendirilmesi, Yapımı, Bakımı, İşletilmesi ve Devri İşine Ait 22/07/2014 tarihli sözleşmenin feshedilip edilmediğinin dava dosyasından anlaşılamadığından, söz konusu sözleşmenin yürürlükte olup olmadığı hususunun araştırılmak suretiyle, sözleşmenin sonlandırılmış olması halinde sözleşmenin feshi tarihinden itibaren davacı fuzuli şagil sayılacağından, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak, davacının dava konusu taşınmazda işgali bulunup bulunmadığı,

işgal varsa ne kadarlık kısmının işgalli olduğuna ilişkin gerekli tespitler yapılarak, ticari sirkülasyon, kullanımın amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri, çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar, Karayolları Genel Müdürlüğü ile yapılan kira sözleşmesi ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesi de gözetilmek suretiyle ecrimisil bedelinin hesaplanarak bir karar verilmesi gerekmektedir.