Danıştay 4. Daire E.2023/6627 K.2024/2377

2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Madencilik ve İnşaat A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

MÜDAHİL (DAVACI YANINDA): ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi, ... Mevkiinde bulunan maden sahasında IV. Grup 5391 sayılı maden işletme ruhsatıyla faaliyette bulunan işletmeye, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan 06/12/2013 tarihli başvurunun zımnen reddi işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararı üzerine İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlığa konu kurulması planlanan işletmenin faaliyetlerinin yer altı ve yer üstü sularına olan etkisi yönünden tehlike arz edip etmediği, işletmenin su rezervlerinin toplandığı kaptajların beslenme alanları içerisinde bulunup bulunmadığı, kırıcı makina kullanımı sonucunda su kaynaklarının olumsuz etkilenip etkilenmeyeceği ve söz konusu faaliyetin yürütülmesi sırasında ...

Barajı için tehlike arz edip etmediği hususlarının tespiti için keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak, hazırlanan bilirkişi raporunda "...

Çevre Sorunları ve Uygulama Merkezince hazırlanan 29/01/2013 tarihli raporun ve keşif incelemelerinin birlikte değerlendirilmesiyle, İşletilmesi planlanan madende sadece ham cevher üretiminin yapılacağı, ocaktan çıkartılacak ham cevherin ocak ağzında oluşturulacak geçirimsiz ve üstü kapalı bir hangarda elle kuru ayıklamaya tabi tutulup, nakliye tonajına ulaşınca kamyonlarla havza dışına taşınacağı, maden sahasında sulu ve kimyasal kullanımlı bir cevher zenginleştirme işlemi ve izabe (maden cevherinin metal içeriğini yüksek sıcaklıkta indirgenme tepkimesi yardımıyla cevherin geri kalanından ayırma süreci) yapılmayacağı,

ocaktan çıkarılacak pasa ve cevher kütlelerinin kamyonla taşınacak miktara gelinceye kadar geçici olarak depolanmalarının gerekeceği, özellikle cevherin yağmur altında bekletildiğinde yer altı ve yer üstü suyuna kirletici etki yapmasını engellemek ve yan kayaçtan kuru ortamda elle ayıklanması için geçici biriktirme hangarı inşa edileceği, hangarın zemine oturan temelinin yalıtılmış zemin üzerine beton tabla tarzında olacağı, geçici depolanmaya tabi tutulacak malzemenin su ile olan temasını kesmek için yanlarının ve çatısının yağmurdan etkilenmeyecek şekilde koruma altına alınacağı,

böylece pasa ve tüvenan cevher içindeki sülfit minerallerinin kimyasal yolla ayrışmasının ve su kaynaklarına olumsuz etkilerinin de önlenmiş olacağı, 3*3 m ayna ebatlarında 1,2-1,5 m uzunluğunda ve 4-5 cm çapında zaman aralıklı 18-21 kg patlatmalı kazıların oluşturacağı küçük çatlakların yerüstü ve yer altı sularının akış mecralarını ...

Barajı Su Toplama Alanının dışına yönlendirmelerinin ve böylece debi azalmasına yol açmasını söz konusu olmayacağı, her biri yaklaşık 4,5-5,25 kg olan dört ayrı gecikmeli patlatma şeklinde patlayıcının etkileyebileceği alanın en çok 75 m olacağı ve bunun en yakın yerleşimler için bir sorun oluşturmayacağı, ocak havalandırma havası ile ocak dışına çıkan ince tozların çevre için bir tehlike oluşturmayacağı, benzer değerlendirmelerin galeri açma çalışmaları sırasında oluşması beklenen toz miktarı (yaklaşık 0,86 kg/saat) için de geçerli olduğu, yapılan incelemelerden;

proje alanında yağmur ve kar suları ile beslenen küçük akarsuların (Yediırmaklar (...) ve ... gibi) kuzeyde ... Deresi adı altında birleştiği, ... Deresinin Kuzeybatı yönünde aktığı ve daha sonra ... ile birleşerek ...’e döküldüğü, ... Deresi üzerinde, ... yakınında ... Kentine içme ve kullanma suyu sağlayan ... Barajı ve Hidroelektrik santralinin bulunduğu, maden sahasının bu barajın beslenme havzasında kaldığı, dava konusu maden alanının ...

Barajına kuş uçuşu mesafesinin 18 km olduğu (baraj aksına 18,5 km), işletilmesi planlanan maden sahasında mevcut üç adet yeraltı galerisinin konumları içme ve kullanma suyu temini ve enerji amaçlı ...

Barajının ‘Uzun Mesafeli Koruma Alanı’ içerisinde yer aldığı, 28.10.2007 tarih ve 30224 Sayılı "İçme-kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmeliğin" 12. Maddesinin (Uzun mesafeli koruma alanı) 13. Fıkrasında da (3213 sayılı Kanun çerçevesinde madencilik faaliyetlerine izin verilir.) ifadeleri yer almaktadır.

Yapılan incelemelerden dava konusu projenin anılan yönetmeliklerin ilgili maddeleri yönünden değerlendirilmesi gerektiğini, projenin işletme aşamasında çevresel parametrelerin izleme çalışmalarının periyodik olarak ve standartlara uygun yapılması durumunda uzun mesafe koruma alanları yönünden ...

Barajına etkilerinin çevresel açıdan kabul edilebilir sınırlarda olacağı" tespitlerine yer verildiğinden bahisle anılan bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle, dava konusu yerin coğrafi özelliği ve kullanılan sistemin özelliği ile dava konusu proje kapsamında davacı tarafın yeraltı ve yüzey sularının miktar ve kalitesi, asit kaya drenajı oluşumu ve etkileri, patlatmalar, ağır metaller ve etkileri, hafriyat-katı-sıvı atık durumu ve diğer (toz, gürültü vb.) çevresel etkileri geçici ve kabul edilebilir standartlarda tutabilmek için gerekli bilimsel önlemleri içeren taahhütleri dikkate alındığında,

dava konusu projenin Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'nin 20. maddesine ve İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik'in 12. Maddesinin 13. fıkrasına göre değerlendirilmesinin uygun olacağı, projenin işletme aşamasında çevresel parametrelerin izleme çalışmalarının periyodik olarak ve standartlara uygun yapılması durumunda uzun mesafe koruma alanları yönünden ...

Barajına etkilerinin çevresel açıdan kabul edilebilir sınırlarda olacağının görüldüğü belirtilerek dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

1- Davalı idare tarafından; hükme esas alınan bilirkişi

raporunun eksik ve hatalı olduğu yönündeki itirazlarının Mahkeme tarafından dikkate alınmadığı, Bilirkişi Raporunda patlayıcıların etkisi ile ilgili olarak tespit edilecek noktalardan düzenli alınacak suların analizleri yapılarak su kalitelerinin kontrol edilmesi gerektiği belirtildiği ancak içme suyu havzası için esnek bir yaklaşım kabul edilemez olduğu,

zira faaliyete müsaade edilip su kalitesinin izlenmesi yoluna gidilirse faaliyetten kaynaklı kirlenmeyle su kalitesinde meydana gelecek bozulmaların bir an ortaya çıktığının tespit edilmesi halinde her yönüyle çok ciddi sorunların gündeme geleceği ve bunları neticesinde meydana gelebilecek zararların telafisinin çok zor olacağı, Mahalli Çevre Kurulu tarafından alınan 24.02.2000/02, 27.04.2000/04 ve 30.03.2006/03 sayılı kararlarda, ... barajında su toplanmaya başlanmasından bugüne kadar geçen süreçte ...

Barajı (...) havzasında kirleticilik vasfı olan ve/veya olabilecek tesislere izin verilmediği; temyize konu Kararda, projenin ÇED Yönetmeliği Kapsamı Dışında bulunduğunun değerlendirildiğine değinilmişse de, değerlendirmeye konu Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısının devamında, 2872 sayılı Çevre Kanununa istinaden yürürlüğe giren ilgili yönetmeliklere uyulması ile mer'i mevzuat kapsamında çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi için gerekli izinlerin alınması gerektiğinin bildirildiği,

buna göre, ÇED Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda, ÇED Olumlu/ÇED Gerekli Değildir kararı ile ÇED yönetmeliği Kapsam Dışı kararlarınn projelerin faaliyete başlaması için yeterli olmadığı, mer'i mevzuatı uyarınca ilgili kurum ve kuruluşlardan gerekli izin, onay, görüş ve/veya ruhsatın alınması gerektiği hususları belirtilerek dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

2- Davalı yanında müdahil tarafından; temyize konu karara esas alınan bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğu, muğlak ifadeler içerdiği, bilirkişi raporuna yaptıkları itirazlarının dikkate alınmadan karar verildiği belirtilerek dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur Davacı yanında müdahil tarafından, cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.