Danıştay 4. Daire E.2023/6750 K.2023/5337

Dava konusu istem: İstanbul ili, Büyükçekmece İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde unlu mamuller ve pastacılık üretim yeri olarak faaliyet gösteren işyerinin, faaliyet konusuna aykırı olarak ekmek üretimi yaptığından bahisle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Büyükçekmece Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca iştigal konusu dışında faaliyette bulunan işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilebilmesi için ruhsata aykırılığın giderilmesi için ilgiliye 15 günlük kesin bir süre verilmesinin zorunlu olduğu belirtilerek, uyuşmazlık konusu unlu mamuller üretim ve satış ruhsatı bulunan işyerinde ekmek üretimi yapıldığının tespit edildiği 26/10/2016 tarihinden sonra 30/12/2016 tarihinde davacı adına işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği,

ruhsat tarihinden sonra 13/01/2017 tarihinde yapılan denetimde, işyerinde faaliyet konusuna aykırı olarak ekmek üretimi yapıldığı tespit edilmesine karşın, ruhsata aykırı faaliyetin giderilmesi için süre verilmeden çalışma ruhsatının iptal edildiği anlaşılmakla, davacı adına ruhsat düzenlenmesinden sonra Yönetmeliğin 13. maddesinde öngörülen usul işletilmeksizin ruhsat tarihinden önce yapılan tespit esas alınarak işyeri ruhsatının iptaline ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Ruhsat öncesinde söz konusu işyeri hakkında yapılan denetim neticesinde onbeş günlük sürenin verildiği, böylece süre şartının yerine getirildiği, temyize konu kararın usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.

Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.

Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.

Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.

İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır.

..." düzenlemesi getirilmiştir.

1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde, belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesine göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verileceği, bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebileceği,

belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebileceği, emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirileceği, bu madde hükümlerinin ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanacağı öngörülmüştür.

Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait ruhsatsız işyerinde 26/10/2016 tarihinde yapılan denetimde ekmek üretimi yapıldığının tespit edilmesi üzerine, 11/11/2016 tarihli yazı ile işyerinin ruhsatlandırılması ve ekmek üretimine son verilmesi için onbeş günlük süre verildiği, bu yazının 14/11/2016 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, 30/12/2016 tarihinde davacı adına "unlu mamul ve pastacılık üretim yeri" (ekmek üretimi yapamaz) faaliyet konulu gayrisıhhi müessese açma ruhsatının düzenlendiği, ruhsat tarihinden sonra 13/01/2017 tarihinde yapılan denetimde işyerinde faaliyet konusuna aykırı olarak ekmek üretimi yapıldığının tespit edilmesi üzerine, 13/02/2017 tarihli olur ile İşyeri Açma ve Çalışma Yönetmeliğinin 13. maddesi uyarınca ruhsatın iptal edildiği anlaşılmıştır.

1608 sayılı Kanun'un 1. maddesinde, belediye encümeninin kararlarına muhalif hareket edilmesi ve Kanunun men veya emrettiği fiillerin işlenmesi durumunda, belediye encümeni tarafından yasaklanan faaliyetin menine karar verileceğinin öngörüldüğü; dolayısıyla idarece ruhsat dışında yapılan pide, ekmek üretimi ve satışı faaliyetinin engellenmesi gerektiği, aksi bir durumun davacının hukuken geçerli olarak aldığı ruhsatına dayalı faaliyetini yürütememesi sonucunu doğuracağı kanaatine varılmıştır.

Buna göre, davacının usulüne uygun olarak aldığı unlu mamul ve pastacılık üretim yeri "ekmek üretimi yapamaz" faaliyet konulu gayri sıhhi müessese açma ruhsatına rağmen, faaliyet konusuna aykırı ekmek üretim faaliyeti gerçekleştirmesi nedeniyle, mevzuatta yer alan yaptırımları aşacak şekilde unlu mamul ve pastacılık üretim yeri ruhsatının iptaline ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen kararda ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.