Danıştay 4. Daire E.2023/6959 K.2024/1362

Dava konusu istem: Antalya ili, Gazipaşa İlçesi, … Mahallesi, … Bulvarı, No:… adresinde "market işletmeciliği" ruhsatlı işyerinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı faaliyet konusu dışında ekmek üretiminin tespiti nedeniyle ruhsat dışı faaliyete onbeş gün içinde son verilmesi aksi halde ruhsatın iptal edileceğine ilişkin Gazipaşa Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 10. maddesine göre, ana faaliyet dalı esas alınarak düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatında talî faaliyet konularının ayrıca belirtilmesinin zorunlu olduğu, davacı şirkete ait halihazırda geçerli olan 07/11/2017 tarihli ruhsatta ekmek ve ekmek çeşitleri üretimine ilişkin talî faaliyet konusunun belirtilmediği halde davacı şirket tarafından işyerinde ekmek ve ekmek çeşitleri üretiminin yapıldığı anlaşılmakla,

dava konusu işlemin anılan Yönetmelik'in 13. maddesi gereğince tesis edilen "ruhsat harici ekmek üretimi faaliyetine onbeş gün içerisinde son verilmesi"ne ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı; davacı tarafından, 01/12/2016 tarihli ruhsatta "ekmek üretimi" ibaresinin yer aldığı, ruhsatın hukuken devri esnasında yeni ve halihazırda geçerli olan 07/11/2017 tarihli ruhsatta bu ibarenin sehven belirtilmediği, ancak bu durumun düzeltilebilir olduğu ve ruhsatsızlık anlamına gelmediği iddialarının dava konusu uyuşmazlığın dışında ayrı bir uyuşmazlık konusu olduğu;

dava konusu işlemin, "onbeş gün içerisinde ekmek üretimine son verilmemesi halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek işyerinin kapatılacağına" ilişkin kısmına gelince, davacı şirket adına düzenlenen 07/11/2017 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatında faaliyet konusunun "market işletmeciliği" olarak belirtildiği; ayrıca, ekmek ve ekmek çeşitleri üretimine ilişkin faaliyet konusunun ruhsatta yer almadığı,

işyerinde ekmek ve ekmek çeşitleri üretimi yapılmakta ise de, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesinde, belediye encümenince Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi gereğince idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin men edilmesine karar verilebileceğinin düzenlendiği, işyerinde faaliyet konusuna aykırı olarak ekmek üretimi halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek işyerinin kapatılmasının çalışma hak ve özgürlüğüne ölçüsüz bir şekilde müdahale niteliğinde olduğu,

ruhsata aykırı faaliyetin tespiti halinde ancak mevzuat gereğince idarelerce para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilebileceğinden, işlemin "onbeş gün içerisinde ekmek üretimine son verilmemesi halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek işyerinin kapatılacağına" ilişkin kısmında hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle, işlemin bu kısmının iptaline, "ruhsat harici ekmek üretimi faaliyetine onbeş gün içerisinde son verilmesi"ne yönelik kısmı açısından ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince; davacının faaliyet izninin, marketçilik faaliyeti yanında fırıncılık faaliyetine de ilişkin olduğu ve ruhsatlandırma aşamasında fırıncılığa ilişkin faaliyet izninin ruhsata işlenmemesinin sehven yapıldığı açık olduğundan, dava konusu işlemin "ruhsat harici ekmek üretimi faaliyetine onbeş gün içerisinde son verilmesi"ne yönelik kısmında da hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek, davacının istinaf isteminin kabulüne, Mahkeme kararı kaldırılarak dava konusu işlemin "ruhsat harici ekmek üretimi faaliyetine onbeş gün içerisinde son verilmesi"ne yönelik kısmının da iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlem tarihinde davacıya ait ruhsatta ekmek izninini bulunmadığı, tali faaliyet konusunun ruhsata işlenmesinin unutulduğunun davacı tarafından ispatı gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." kuralı yer almıştır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.

Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.

Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.

Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.

İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır. ..." düzenlemesi yer almıştır.

Dosyanın incelenmesinden, Antalya ili, Gazipaşa İlçesi, … Mahallesi, … Bulvarı, No:... adresindeki işyerinin bulunduğu taşınmazın 2015 yılında düzenlenen yapı ruhsatında mesken ve işyeri olarak belirtildiği, 05/01/2016 tarihinde tapu kütüğüne depolu asma katlı dükkan olarak tescil edildiği, 01/12/2016 tarihinde ana faaliyet konusu "market işletmeciliği" diğer faaliyet konusu "ekmek ve ekmek çeşitleri üretim ve satışı" ruhsatının düzenlendiği, şirketleşme nedeniyle bu defa davacı şirket adına 07/11/2017 tarihinde sadece "market işletmeciliği" ruhsatının düzenlendiği, Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvuru üzerine söz konusu ruhsatın iptali gerektiğine yönelik verilen tavsiye kararının davalı idareye gönderilmesi üzerine, dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, market işletmeciliği faaliyet konulu ruhsat kapsamında ekmek fırını olarak faaliyet gösterilmesi hukuken mümkün olmayan işyerinde ekmek üretilemeyeceğinden, dava konusu işlemin ekmek üretim faaliyetine onbeş gün içinde son verilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık, işlemin bu kısmının iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince verilen kararda ise hukuki isabet görülmemiştir.