Danıştay 4. Daire E.2023/7250 K.2023/6861

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Mersin ili, Yenişehir ilçesi, ... Mah. ... sk. ... Recidance No:... adresinde pansiyon olarak faaliyet göstermek üzere işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun işyerinin gerekli şartları sağlamadığından bahisle reddine ilişkin Yenişehir Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü’nün ... tarih ve... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından Yönetmelikte belirtilen sürede imzalanacağı, ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmasına gerek bulunmadığının belirtilmiş olduğu,

yetki ve usulde paralellik ilkesi gereği ruhsat verilmesi istemiyle yapılan başvuruların da belediye başkanı veya görevlendireceği yetkili tarafından incelenmek suretiyle işlem tesis edilmesi gerektiği, somut olayda Zabıta Müdürlüğüne ve Belediye Başkan Yardımcısına ruhsat düzenleme yetkisinin ise hiç devredilmediği gibi, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte bu konuda yapılmış bir yetki devrinin bulunmadığı,

bu durumda, davacının işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun, belediye başkanı veya yetkilendireceği bir görevli tarafından değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, yetkisiz makam ve birim tarafından davacının ruhsat başvurusunun reddedildiği anlaşıldığından dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı, bununla birlikte, Mahkeme kararının davacı şirket adına doğrudan işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi sonucunu doğurmadığı, davacı şirketin başvurusu hakkında yetkili Makamca yeniden değerlendirme yapılabileceği gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; şartlar sağlandığı takdirde ruhsatı imzalayarak işlem tesis edenin belediye başkanı olduğu ancak davaya konu işlemin idarenin red cevabı olması nedeniyle bunu imzalayanın belediye başkan yardımcısı olduğu, kurumun yaptığı dış yazışmaları imzalamaya başkan yardımcısının yetkili olduğu, bu kapsamda usul ve yasaya aykırı Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Davanın; Mersin ili, Yenişehir ilçesi, Çiftlikköy Mah, 3204 Sk, Balcı Recidance, No:1 adresinde pansiyon olarak faaliyet göstermek üzere işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun işyerinin gerekli şartları sağlamadığından bahisle reddine ilişkin Yenişehir Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü’nün 09/11/2020 tarih ve E-24386076-170.01-27744 sayılı işleminin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.

Anayasanın 125. maddesinde, “Yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz. Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idarî eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez.” hükmüne yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun 38/g maddesinde Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanunun 3. maddesinde, "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye aşağıdaki merciler yetkilidir: [...]b) Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler, [...]" hükmüne 6/2. maddesinde, "Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." hükmüne.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin tanımlar başlıklı 4. maddesinin (a) bendinde, "Yetkili idare: [...] belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi" düzenlemesine, (n) bendinde. "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı: Yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni" ifade ettiği düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda yazılı mevzuata göre, kanunlarla belediyeye verilen belediye meclisi ya da encümeni kararlarını gerektirmeyen görevleri yapmak, yetkileri kullanmak belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmış, 3572 sayılı Kanunun 3. maddesinde ise, ruhsat vermeye "yetkili mercii"nin belediye hudutları ile mücavir alan içinde belediyeler olduğundan bahsedilmiş, kanun hükümlerinde söz konusu yetkinin kullanılmasında hangi birimin görev ve yetkili olduğu konusunda ise herhangi bir ayrıma gidilmemiştir.

Öte yandan, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nunda belediye başkan yardımcılarının görev tanımlarına ilişkin bir hüküm bulunmamakta ise de belediye başkan yardımcılarının, bağlı oldukları belediye başkanlarına gerekli tüm desteği vermekle yükümlü oldukları ve belediye başkanının verdiği emirleri yerine getirmelerinin gerektiği, bu görevleri yerine getirirken ağır bir şekil eksikliği ya da yetki gaspı olmaması kaydıyla idare adına işlem yapma yetkisinin bulunduğu açıktır.

İmza yetkileri yönergelerinde yer alan düzenlemelerin ise idarenin bütünlüğüne ve iç işleyişine ilişkin olduğu, bu kapsamda ruhsat başvurunun reddi konusunda, belediye teşkilatını sevk ve idare eden, başkanlık makamını teşkil eden ve idare adına irade açıklama yetkisi olan belediye başkanı ya da belediye başkanının emir ve talimatı ile denetimi altındaki belediye başkan yardımcısı tarafından yetkili mercii sıfatıyla verilen kararların yukarıda yazılı Belediye Kanunu'nda belirtilen görev ve yetki kurallarına aykırı olmamak kaydıyla idarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde geçerli sayılması gerekmektedir.

Bu durumda; yönergelerde yer alan düzenlemelerin idarenin bütünlüğüne ve iç işleyişine ilişkin olduğu, bunlara uyulup uyulmamasının öncelikle takdir yetkisi kapsamında idarenin kendi iç denetimine tabi olduğu, ağır bir şekil eksikliği ya da yetki gaspı olmaması halinde söz konusu eksiklik ya da aksaklıkların işlemi sakatlamayacağı, kaldı ki dava konusu işlemin, Ruhsat ve Denetim Müdürlüğün'ce hazırlanarak bağlı olduğu başkan yardımcısı tarafından başkan adına imzalandığından hukuka uygun olarak tesis edildiği gibi söz konusu işlemin, ruhsat verme yada verilmiş bir ruhsatın iptaline ilişkin olmadığı,

Mahkemece idarenin iç işleyişine yönelik olarak yapılan incelemenin ise yerindelik denetimi kapsamında kaldığı görüldüğünden, davanın esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği görüşü ile onamaya ilişkin çoğunluk kararına katılmıyorum.