Danıştay 4. Daire E.2023/7388 K.2024/630

Dava konusu istem: İstanbul ili, Fatih ilçesi, … Mahallesi, … Sok. No: … adresinde otopark olarak faaliyet gösteren davacıya ait işyerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet gösterildiğinden bahisle işyerinin mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediyesi Zabıta Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; otopark faaliyeti gösteren işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunduğunun tespit edilmesi üzerine dava konusu mühürleme işleminin tesis edildiği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet gösterilemeyeceği, bu doğrultuda işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet gösterdiği hususunda tartışma bulunmayan işyerinin mühürlenmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'na göre ilçe belediyelerinin sorumluluk alanına giren yerlerde kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayıldığı, ruhsatsız faaliyet gösteren otoparkların denetleme ve mühürleme yetkisinin de aynı şekilde ilçe belediyelerine ait olduğu, ara karar ile davalı idareye davaya konu otoparkla ilgili işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile ilgili iş ve işlemleri yapma yetkisinin hangi belediyeye ait olduğunun sorulduğu,

davalı idarece uyuşmazlığa konu yerin Fatih Belediye Başkanlığının yetki alanında kaldığının bildirildiği, bu durumda, davacı tarafından işletilen otoparkı denetleme ve mühürleme yetkisinin Fatih Belediye Başkanlığına ait olduğu, denetim yetkisi olmayan davalı idarece tesis edilen işyerinin mühürlenmesine ilişkin dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; işyerinin mühürlenmesine ilişkin işlemin kendi yetki alanındayken 04/08/2020 tarihli tebligat uyarınca 10/08/2020 tarihinde tesls edildiği, otoparklara ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi yetkisinin ilçe belediyelerine verilmesine dair kanun değişikliğinin 30/12/2020 tarihinde yürürlüğe girdiği, bu değişiklikle birlikte otoparklara ilişkin ruhsat verme ve denetim yetkisi Fatih Belediyesinin yetki alanına girdiğinden işyerine ilişkin dosyanın ilgili belediyeye gönderildiği, işyerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet yürütüldüğü, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan işyeri açılıp çalıştırılamayacağı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, temyize konu bölge idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacı tarafın duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi sınırları içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesinin, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesinin, diğer belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyenin işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu ve 5. maddesinde ise, işyeri veya işletme açmak isteyenlerin, işin özelliğine göre,

yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercie ibraz edeceği ve bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği hükme bağlanmıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, "Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: [...] (d) Büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek, [...], (l) Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek. [...]" hükmü.

7. maddesinin ikinci fıkrasında, "[...] Büyükşehir belediyeleri birinci fıkranın (l), (s), (t) bentlerindeki görevleri ile temizlik hizmetleri ve adres ve numaralandırmaya ilişkin görevlerini belediye meclisi kararı ile ilçe belediyelerine devredebilir, birlikte yapabilirler. [...]" hükmü.

30/12/2020 tarih ve 31350 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7261 sayılı Kanun'un 29. maddesi ile değişik 7. maddesinin üçüncü fıkrasında, "İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır: [...] (d) Birinci fıkrada belirtilen hizmetlerden [...] bölge otoparkı, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek, [...]" hükmü yer almaktadır.

10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesinde, "(1) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılıp çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işyerlerinin ise, yetkili idareler tarafından kapatılacağı açıktır.

Öte yandan otoparkların denetlenmesinde yetkili idare ise, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'na göre büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayıldığı, bu yetkinin ise büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerleri ile büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek işyerlerine münhasır olduğu, aynı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasının (l) bendine göre kapalı ve açık otoparklara ruhsat vermek yetkisinin ilçe belediyelerinin yanında büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında da sayıldığı,

bu doğrultuda büyükşehir belediyelerinin kapalı ve açık otopark faaliyet alanlarında işletilecek işyerlerini denetleme yetkisinin olduğu, dolayısıyla bu alanda işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet yürüten işyerlerini mühürlemek suretiyle kapatmak yetkisinin de olduğu anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta; otopark alanında faaliyet gösteren davacıya ait işyerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet gösterildiğinden bahisle işyerinin İstanbul Büyükşehir Belediyesi Zabıta Müdürlüğünün işlemi ile mühürlenerek faaliyetten men edildiği görülmektedir. Otopark faaliyeti alanında işletilecek işyerlerine ruhsat vermek ve denetlemek yetkisinin büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayıldığından büyükşehir belediyesinin dava konusu işyerini mühürlemek suretiyle faaliyetten men etmek yetkisinin de olduğu açıktır.

Bu durumda; dava konusu işlemin İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından tesis edilmesinde yetki yönünden hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamakta olup, dava konusu işlemin diğer hukuka aykırılık iddiaları yönünden denetlenmek suretiyle uyuşmazlık incelenerek bir karar verilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.