Danıştay 4. Daire E.2023/7791 K.2023/6485

Dava konusu istem: Antalya ili, Finike İlçesi, … Mahallesi … … ve … nolu dükkanların sözleşme süresinin dolduğundan bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Finike Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı kira sözleşmesinin süresinin dolduğu gerekçesiyle iptal edilmiş ise de, kira sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle tesis edilen encümen kararın ... İdare Mahkemesi kararıyla özel hukuk hükümlerine göre düzenlenen kira sözleşmesinin imzalanmasıyla bir özel hukuk ilişkisi doğduğu, dolayısıyla söz konusu kira sözleşmesinin feshinin ve taşınmazın tahliyesinin de özel hukuk hükümlerine göre yapılacağı gerekçesiyle iptal edildiğinden kira süresinin dolmuş olmasının işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal sebebi olamayacağından, işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı idarenin tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kira sözleşmesinin 09/12/2013 tarihinde sona erdiği, bu tarihten itibaren davacının işyerinin bulunduğu taşınmazda fuzuli şagil olduğu, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilirken istenilen kira sözleşmesi belgesinin artık bulunmadığı için tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye sınırları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ve işletmelere, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye belediyelerin yetkili olduğu.

5. maddesinde, iş yeri veya işletme açmak isteyen kişinin, işin özelliğine göre Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak iş yerini düzenledikten sonra ruhsat başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz edeceği; bu başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek kişiye verileceği ve kişinin bu ruhsata dayanarak iş yeri açabileceği kurala bağlanmış.

6. maddesinin 2. fıkrasında ise, "Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri, "Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler..." olarak tanımlanmış.

"İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde umuma açık istirahat ve eğlence yerleri yönünden işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin taşımak zorunda olduğu şartlar arasında, genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması, bu işyerlerinin, patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan, kullanılan, depolanan yerler ile gaz dolum tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması, yangına karşı gerekli önlemlerinin alındığını gösteren itfaiye raporunun alınması,

umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden meyhane, bar... ile açıkta alkollü içki satılan işyerlerinin okul, yurt, mabet bina ve tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması gerektiği belirtilerek bu hususların işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmeden önce yerinde kontrol edileceği. "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde. "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır" düzenlemesine yer verilmiştir.

Anılan Yönetmelik'in "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinde ise, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açmak ve işletmek isteyen gerçek ve tüzel kişilerin Örnek-1’de yer alan başvuru ve beyan formu ile yetkili idareye başvuracağı, yetkili idarenin ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alarak başvuruları bir ay içinde sonuçlandıracağı.

"İşyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi sırasında istenecek belgelere ilişkin usûl ve esaslar" başlıklı Ek 1. maddesinde, yetkili idarelerin, kendi kayıtlarında bulunan ve değişmediği başvuru sahibince beyan edilen bilgi ve belgeleri başvuru sahiplerinden talep edemeyeceği, başvuru sahibinin mülk sahibi olması ve tapu kayıtlarına idare tarafından erişilmesinin mümkün olduğu durumlarda, başvuru sahiplerinden tapu sureti alınmayacağı,

yalnızca beyan ile tapu kayıtlarına ulaşılması için gerekli bilgilerin alınacağı ve mülkiyet beyanının doğruluğu yetkili idarelerce Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) üzerinden teyit edileceği düzenlemelerine yer verilmiş, 32. maddede işaret edilen Örnek 1 de yer alan formun 6. sırasında yeralan "Mülkiyet durumu" bölümünde ise, "kira (kira sözleşmesi), Malik (tapu sureti)" işaretlemelerine yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin 6. fırkasında, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı kuralına yer verilmiştir.

2886 sayılı Kanun'un 75. maddesinde, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine işgal edilen taşınmaz malın idarenin talebi üzerine bulunduğu yer mülki amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği kuralına yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 89. maddesinde, kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlardan süresi dolduğu hâlde tahliye edilmeyen, sözleşmesi feshedilen veya herhangi bir sözleşmeye dayanmaksızın fuzuli olarak işgal edilen Hazine taşınmazlarının tahliyesi; hasat sezonu, iş ve hizmetlerin mevsimlik faaliyet dönemi de dikkate alınarak defterdarlık veya malmüdürlüğünün talebi üzerine, bulunduğu yer mülki amirince en geç 15 gün içinde sağlanarak, taşınmazın idarece görevlendirilecek memurlara boş olarak teslim edileceği düzenlenmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait işyeri için 31/12/2009 tarihinde "disco bar (içkili)" faaliyet konulu beş yıl süre ile geçerli ruhsat düzenlendiği, söz konusu işyerinin 1999 yılından itibaren üç yıl süreli dönemlerle belediye idaresinden ihale yolu ile kiralanmak suretiyle kullanıldığı, davacı ile en son 2010 yılında yapılan ihale sonucunda 28/12/2010 tarihinde üç yıl süreli kira sözleşmesi yapıldığı, 09/12/2013 tarihinde yapılan ihale sonucunda ihalenin davacı üzerinde kaldığı ancak davacının ihale şartnamesindeki yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle kira sözleşmesinin imzalanmadığı,

en son yapılan sözleşmenin süresinin dolduğu 31/12/2013 tarihinden itibaren davacının taşınmazı fuzuli şagil olarak kullanmaya devam ettiği, 10/03/2014 tarihinde davacı adına yeniden "disco bar (içkili)" ruhsat düzenlendiği, ancak davacının kira borcunu ödemediğinden ve yeni bir sözleşme yapılmadığından bahisle mevcut 28/12/2010 tarihli sözleşmesinin feshedilerek taşınmazın tahliye edilmesi yönünde … tarih ve … sayılı Belediye Encümen kararının alındığı, tahliye işlemine karşı açılan davada verilen ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı iptali kararının Danıştay İkinci Dairesinin 06/10/2021 tarih ve E:2021/11248, K:2021/3163 sayılı kararı ile gerekçeli onanarak kesinleştiği, davalı idare tarafından işyerinin kira sözleşmesinin süresi dolduğundan bahisle, bu kez işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat uyarınca, özel hukuk kurallarının dava konusu uyuşmazlıkta uygulanamayacağı, davacı ile en son yenilenen kira sözleşmenin süresinin sona erdiği 31/12/2013 tarihinden sonra davacı adına yeniden 10/03/2014 tarihinde "disco bar (içkili)" ruhsat düzenlenmiş ise de, dava konusu işlem tarihi itibarıyla kira sözleşmesinin bulunmaması nedeniyle fuzuli şagil olarak taşınmazda bulunduğu ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak için gerekli olan kira sözleşmesinin bulunması şartını kaybettiği anlaşılmakla, ruhsat iptaline yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.