Danıştay 4. Daire E.2023/8123 K.2023/5816

Dava konusu istem: İstanbul ili, Beyoğlu İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, … numaralı adreste fırın olarak faaliyet gösteren işyerini devralan davacı tarafından, işyeri açma ve çalışma ruhsatının adına düzenlenmesi talebiyle 19/11/2014 tarihinde yapılan başvurunun neticelendirilmemesinin akabinde 04/10/2018 tarihinde yeniden yapılan başvurunun reddedilmesine ilişkin Beyoğlu Belediye Başkanlığının … taih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlığa konu fırının ayrık nizamda ve müstakil binada bulunmadığının taraflarca sabit olduğu, davacı tarafından 19/11/2014 tarihli ilk başvuruya olur verildiği ileri sürülmekte ise de, Yönetmelik değişikliğinin başvuru tarihinden önce yapıldığı,

dolayısıyla ruhsat devrine olur verilmiş olması halinde dahi davacıya herhangi bir kazanılmış hak sağlamayacağı, 10/11/2014 tarihinde yapılan Yönetmelik değişikliği ile ayrık nizam ve müstakil bina şartını sağlamayan fırınların devredilemeyeceğine ilişkin Yönetmelik düzenlemesi dikkate alındığında, Yönetmelik değişikliğinin akabinde yapılan başvurunun reddine ilişkin davaya konu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İşyerinin 31/07/2014 tarihinde devralındığı, 19/11/2014 tarihinde ruhsat devri için başvurulduğu, başvuru üzerine, ruhsat devrine davalı idarece … tarih ve … sayılı olur verildiği, devrin Yönetmelik değişikliğinin yapıldığı 10/11/2014 tarihinden önce gerçekleştirildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Beyoğlu İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, … numaralı adreste 03/02/2006 tarihli "ekmek ve unlu mamüller imalatı" ruhsatı ile faaliyet gösteren işyeri, davacı şirket tarafından … tarih ve … yevmiye nolu Noter Devir Sözleşmesi ile devralınmıştır.

Davacı tarafından devralınan işyeri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle 19/11/2014 tarihinde davalı idareye başvurulmuş, ancak bu başvuruya davalı idarece herhangi bir cevap verilmemiştir.

Davacı, 19/11/2014 tarihli başvurusuna, … tarih ve … sayılı yazı ile olur verildiğini, söz konusu olura istinaden ruhsatlandırma işleminin tamamlanarak, 04/10/2018 tarihinde tarafına ruhsat verilmesi için yeniden başvurmuştur.

Davalı idare, … tarih ve … sayılı işlemi ile davacının son başvurusu üzerine, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in geçici 3. maddesine yer vererek, ruhsat devir talebini reddetmiştir.

Bunun üzerine, temyizen bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseler içn büyükşehir belediye başkanlığının, sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde, "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır...".

"İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5.maddesinde, "... c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması..."; geçici 1. maddesinde, " bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce mevzuatına uygun olarak ruhsatlandırılmış bulunan işyerleri yeniden ruhsatlandırılmaz.

Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce yapılmış bulunan işyeri açma ve çalışma ruhsat başvuruları bu Yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılır.". "İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli" başlıklı 8. maddesinde ise, "Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir.

İşyerine yeni ortak alınması veya ortaklardan birinin ayrılması durumunda yeni ruhsat düzenlenmez. İşyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır. Mahalle, cadde, sokak ve benzeri yerlerin isim veya numaralarının değişmesi nedeniyle aynı işyeri için yeni ruhsat düzenlenmez. Ruhsatta yer alan bilgiler güncellenir. İşyeri sahibinin ölümü halinde, yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanunî mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır.

Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hallerde yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hallerde ruhsat iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendine (25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren), "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000'i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grosmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" düzenlemesi getirilmiştir.

Mezkur düzenlemenin (Anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendinin) iptali talebiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/06/2014 tarih ve E:2010/9072, K:2014/5707 sayılı kararıyla anılan bendin iptaline karar verilmiş ise de, iptal kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/12/2015 tarih ve E:2014/3722, K:2015/5499 sayılı kararı ile bozulmuş, davacıların karar düzeltme talebi Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 30/11/2017 tarih ve E:2016/5386, K:2017/4095 sayılı kararı ile reddedilmiş olup, dosyanın Danıştay Sekizinci Dairesinin 22/01/2019 tarih ve E:2018/2303,

K:2019/294 sayılı Gönderme Kararıyla Danıştay Onuncu Dairesine gönderilmesi üzerine, bozmaya uyulmak suretiyle Danıştay Onuncu Dairesinin 04/11/2019 tarih ve E:2019/914, K:2019/7372 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, mezkur karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.

26/11/2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" yayınlanarak yürürlüğe girmiş olup, buna göre anılan yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi, "Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" şeklinde değiştirilmiş olup,

aynı Yönetmelik'e geçici madde olarak eklenen geçici 3. madde ile "Bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemez." düzenlemesi getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ve yargı kararları birlikte incelendiğinde; fırınlar için özel yapı şeklini gerektirir yapı kullanma izni dışında yapılaşmaya ilişkin başka bir şart aranmaz iken ilave olarak ilk kez 2010 yılında yapılan değişiklikle istisna hükmü hariç büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000'i geçen belediyelerde açılacak fırınların bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda bulunma zorunluluğu getirilmiş olup, bu hükmün iptali için açılan davada, daha sonra Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca bozulmuş olmakla birlikte,

Danıştay Sekizinci Dairesince verilen iptal kararı üzerine 2014 yılında İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendinde değişikliğe gidilerek, istisna düzenlemesi aynen korunarak, fırınların her yerde "ayrık nizam müstakil binalarda olması" şartı getirilmiştir.

Ancak, 26/11/2014 tarihinden önce yapı ruhsatı ve özel yapı şeklini gerektirir yapı kullanma izin belgesi bulunan ve tapuya tescilli fırınlara verilecek ruhsatlarda ayrık nizam müstakil binada bulunma şartı aranmayacaktır.

Dosyanın incelenmesinden, 31/07/2014 tarihinde devir alınmak suretiyle davacı şirket tarafından faaliyet gösterdiği anlaşılan "ekmek ve unlu mamüller imalatı" faaliyet konulu işyeri için davacı adına ruhsat düzenlenmesi talebiyle 19/11/2014 tarihinde davalı idareye başvurulduğu,

başvuruya rağmen geçen süre içerisinde davacının kullanımında olan işyeri hakkında davalı idare tarafından herhangi bir işlem tesis edilmediği ve devrin Yönetmelik değişikliğinden önce gerçekleştiği dikkate alındığında, davacının devir nedeniyle ruhsat talebine ilişkin başvurusunun, davalı idare tarafından İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 8. maddesi kapsamında değerlendirilerek işlem tesisi gerekirken, 26/11/2014 tarihinden sonra "ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları"nın devredilemeyceğine ilişjkin geçici 3. maddesi nedeniyle reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararda isabet görülmemiştir.