Danıştay 4. Daire E.2023/8200 K.2024/937

Dava konusu istem: Mersin ili, Mezitli ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Sitesi,... Blok No:... adresinde bulunan, "Oto Ekspertiz" faaliyet konulu işyeri için yapılan işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile işyerinin 22/05/2020 tarihli tutanak ile mühürlenmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; davacı tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunda bulunulan taşınmazın plandaki fonksiyonunun "Ticaret+Konut Alanı" olduğu ve işyerinin bulunduğu ...

Caddesinin yol boyu ticaret alanı olarak teşekkül ettiği, işyerinin açılması hususunda site yönetimince muvafakat verildiği, söz konusu işyeri meskenlerin içinde açılmakla birlikte meskenlere olumsuz yönde etki edebilecek bir durumun söz konusu olmadığı, her ne kadar dava konusu işyeri gayrisıhhi müessese niteliğinde olması sebebiyle öncelikle kendi türündeki işyerlerine mahsus sanayi bölgesinde kurulması esas olsa da, Mersin ilinde oto ekspertiz faaliyeti yapanlar için kendine mahsus bir sanayi bölgesinin bulunmaması,

bu tür işyerlerinin şehrin değişik yerlerinde vatandaşların ihtiyaçlarını karşılayabilmek için kurulmuş olmaları sebebiyle, imalathane niteliğinde olmayan, insan sağlığı ve çevre kirliliği yönünden herhangi bir sakıncası bulunmayan, gürültü ve kirlilik oluşturmayan bu tür işyerlerinin konut alanlarının bulunduğu bölgede de açılabilmesinin olanaklı olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde,

davacının işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun reddine ve başvuru sürecinden sonraki bir tarihte işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığı gerekçesiyle işyerinin mühürlenmesine dair dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Oto ekspertiz işletmelerinde gerçekleştirilen faaliyetlerin gayrısıhhi nitelikte olduğu ve çevresinde gürültü kirliliği oluşturduğu, bu nitelikteki işletmelerin konut alanlarında açılmasının mevzuata aykırılık teşkil edeceği, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek, İdare Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 1. maddesinde. Kanunun amacı, sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olarak belirtilmiş olup, Kanunun 4. maddesinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde;

insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak olarak belirlenen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları hüküm altına alınmıştır.

Diğer taraftan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmeliğin 23. maddesinde; "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.

Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.

Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.

Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.

İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.(...)" kuralına yer verilmiştir.

Öte yandan; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmeliğin (EK-2) Gayrisıhhi Müesseseler Listesinde, "Her türlü motorlu araç testi ve incelemesi yapan ekspertiz yerleri" üçüncü sınıf gayrisıhhi müessese olarak tanımlanmıştır.

1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 268. maddesinde; "Civarında ikamet eden halkın sıhhat ve istirahatini ihlal eden müesseseler ve atelyeler bu kanunun neşrinden itibaren, resmi müsaade istihsal edilmeksizin açılamaz." hükmü, 269. maddesinde " 268 inci maddede zikredilen müesseseler ve atelyeler üç sınıfa tefrik olunur:

Birinci sınıf - Hususi meskenlerden behemehal uzak bulundurulmaları icap edenler.

İkinci sınıf - Hususi meskenlerden behemehal uzaklaştırılması icap etmemekle beraber müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibariyle bir mazarrat yapmayacağına kanaat husulü için tetkikat yapılması iktiza eden müesseseler.

Üçüncü sınıf - Meskenlerin yanında kalabilmekle beraber yalnız sıhhi nezarete tabi tutulması icap eden müesseselerdir." kuralı yer almaktadır.

Aktarılan Kanun maddeleri uyarınca, 3. sınıf gayrisıhhi müessese niteliğinde bulunan oto ekspertiz faaliyetinin yürütülebilmesi için civarında konut bulunmaması gerektiği açıktır.

Bu durumda; gayrısıhhi müessese olduğu hususunda şüphe bulunmayan oto ekspertiz faaliyetinin gerçekleştirilebilmesi için civarında mesken bulunmama koşulunu taşımayan yapıya yönelik ruhsat başvurusunun reddedilmesinde ve işyerinin mühürlenmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.