Danıştay 4. Daire E.2023/8792 K.2024/3796

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Edirne İli, Lüleburgaz İlçesi'nde bulunan "..." ünvanlı işyeri ile ilgili 19/07/2022 tarihinde tutulan tutanak doğrultusunda ruhsat iptaline ilişkin işlemin geri alınması ve mühürleme işleminin kaldırılmasına ilişkin talebin reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlem ile 20/09/2022 tarihli mühürleme işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyanın incelenmesinden davalı idare tarafından, 09/06/2022 tarihli yazı ile imar ve yangın önlemlerindeki eksikliklerin giderilmesi hususunda davacıya 15 gün süre verildiği, idarece düzenlenen 19/07/2022 tarihli tutanakta, davacı tarafından imara aykırılıkların giderildiği hususlarına yer verilerek davacıya ... tarih ve ... sayılı encümen kararıyla verilen para cezası ödenmediğinden bahisle davacının mührün kaldırılması talebinin reddedildiği, davalı idarece tespit edilen eksiklikler hususunda davacıya 15 gün süre verildiği,

verilen süre sonunda tespiti yapılan eksikliklerin giderildiğine yönelik davalı idarece tutanak tutulduğu ve yangın önlemlerine ilişkin herhangi bir tespit yapılmadığı anlaşıldığından (encümen para cezası ödenmediğinden bahisle mührün kaldırılmaması) ruhsat iptali ve mühürleme işlemlerinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacıya verilen 15 günlük sürenin Kanunun emredici hükmü olarak değerlendirilerek buna göre karar verilmiş olmasının hatalı olduğu, ruhsat iptaline gerekçe gösterilen trafik ve asayiş yönünden tespiti yapılan eksikliklere ilişkin bir değerlendirmenin Mahkemece hiç yapılmadığı, gerek idari yargılama gerekse istinaf yargılamasında mevzuatın değerlendirilmesinde açıkça hataya düşüldüğü ve verilen kararın hukuki olmadığı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 6. maddesinde. "İşyeri Açma ve Çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler.

Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde ilgili çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili merci veya mülki amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." hükmüne yer verilmiştir.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesinde, "(...) İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. (...)" kuralı yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından işletilen "..." ünvanlı işyeri için ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, idare görevlilerince yapılan 03/06/2022 tarihli denetimde, bodrum katta bulunan 1 ve 2 numaralı işyerlerinin sınır duvarlarının yıkılarak ortak alanın (koridor) işyerine dahil edildiği ve tek işyerine dönüştürüldüğü (toplamda 536 m² alanın kullanılmakta olduğu), bu alanda yeni kullanım alanları (WC, mutfak, kulis, depo ve müdüriyet) oluşturulduğunun tespit edildiği,

söz konusu değişikliklerin proje ve eklerine aykırı şekilde yapıldığının görülmesi üzerine 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca 03/06/2022 tarihinde yapı tatil zaptı düzenlenmek suretiyle mühürleme işlemi yapıldığı.

08/06/2022 tarihinde İtfaiye Müdürlüğü ekiplerince itfaiye uygunluğu açısından yapılan kontrolde işyerinin ruhsatlandırma aşamasında sağlamış olduğu uygunluğu kaybettiğinin (acil çıkış levhalarının olmadığı, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe göre acil çıkışların yeterli olmadığının görüldüğü) belirlendiği; yine 08/06/2022 günü Zabıta Müdürlüğü ekiplerince yapılan kontrolde işyerinin ruhsatlandırma aşamasında sağlamış olduğu ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre gerekli olan "Orkestra yeri ve dans pisti; sanatçıların soyunmaları, makyaj v.b. hazırlıkları için uygun yer;

bay ve bayanlara ait yeterli vasıfta yeteri kadar tuvalet" ile alakalı uygunlukların işyerinin ruhsat alanı dışındaki alanlara taşınarak büyütülmesi suretiyle yitirildiğinin tespit edilmesi üzerine, işyerinde söz konusu aykırılık ve noksanlıkların giderilmesi için davacıya 15 gün süre verildiğinin Zabıta Müdürlüğünün 09/06/2022 tarih ve 24997 sayılı yazısı ile bildirildiği, verilen sürenin dolmasını müteakip bahse konu işyerinde yapılan denetimde, verilen sürede belirtilen hususların giderilmediğine ilişkin 29/06/2022 tarihli tutanağın düzenlendiği,

daha sonra 3772 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca davaya konu işyerine ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatının Başkanlık Makamının ... tarih ve ... sayılı olur'u ile iptal edildiği, davacının belirtilen işlemin iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesinin E:... esasına kayden 04/07/2022 tarihinde dava açtığı, aynı günlü dilekçe ile davalı idareye başvuruda bulunarak bodrum kat 1 ve bodrum kat 2 numaralı işyerlerini davalı idare dosyasında bulunan en son tadilat ruhsatına uygun hale getirdiğini beyan etmesi üzerine, davalı idare teknik elamanlarının düzenlediği 19/07/2022 tarihli tutanakta, belediye arşivlerinde yapılan inceleme neticesinde işyerinin ... tarih ve ... sıra numaralı Tadilat Ruhsatına uygun hale getirildiği,

ancak dosyasında yapılan incelemede, ... tarih ve ... sayılı Encümen kararı ile tespit edilen idari para cezası ödendikten sonra mühür kaldırma işlemi yapılacağı yönünde açıklamaya yer verildiği, davacının 19/07/2022 tarihli tutanağa istinaden davalı idareye verdiği 15/09/2022 tarihli dilekçe ile ruhsat iptaline ilişkin işlemin geri alınmasının ve 16/09/2022 tarihinde gerçekleştirileceği bildirilen mühürleme işleminin bekletilmesinin talep edilmesi üzerine, davalı idarece davaya konu ... tarih ve ... sayılı işlemle;

bodrum katta bulunan 1 ve 2 numaralı işyerlerinde 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca yapılan mührün kaldırılmadığı anlaşıldığından dilekçede talep edilen hususların yerine getirilmesinin mümkün bulunmadığı, ayrıca, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesinin E:... esasına kayden açılan davada yürütmeyi durdurma kararının reddine karar verildiğinden, mahkeme kararı uyarınca işlem tesis etme zaruretinin bulunduğu hususunun bildirilmesi ve yine davaya konu 20/09/2022 tarihli mühürleme tutanağı ile de Mahkeme kararının gereği olarak işyerinin faaliyetten men edilerek mühürlenmesine ilişkin işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, davacı tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, davacının istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kabul edilerek, davacıya 15 gün süre verilmesine ilişkin 09/06/2022 tarihli işlemin usulüne uygun tebliğ edilmediği gerekçesiyle Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi üzerine, anılan kararın, Dairemizin 06/06/2024 tarih ve E:2023/8381, K:2024/3795 sayılı kararı ile esas incelemesinin yapılması gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verildiği görülmüştür.

Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince, davalı idare tarafından, 09/06/2022 tarihli yazı ile imar ve yangın önlemlerindeki eksikliklerin giderilmesi hususunda davacıya 15 gün süre verildiği, idarece düzenlenen 19/07/2022 tarihli tutanakta, davacı tarafından imara aykırılıkların giderildiği hususlarına yer verilerek davacıya ... tarih ve ... sayılı encümen kararıyla verilen para cezası ödenmediğinden bahisle davacının mührün kaldırılması talebinin reddedildiği belirtilerek,

tespit edilen eksiklikler hususunda davacıya verilen süre sonunda tespiti yapılan eksikliklerin giderildiğine yönelik davalı idarece tutanak tutulmadığı ve yangın önlemlerine ilişkin herhangi bir tespit yapılmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de.

19/07/2022 tarihli tutanakta yapılan tespitin, işyerine gidilerek yerinde yapılan bir inceleme olmaksızın, arşiv ve dosya kayıtları üzerinden yapıldığı anlaşılmakta olup, nitekim 28/09/2022 tarihinde işyerine gidilerek mahallinde yapılan denetimde imar mevzuatı ve işyeri açma çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuatın ilgili kısmı yönünden aykırılıkların devam ettiğinin "bodrum katta bulunan 1 ve 2 nolu işyerlerinin ortak alan tabir edilen koridorların da dahil edilerek masa sandalye konularak ayrı olan işyerleriyle beraber kullanıldığının görüldüğü, onaylı son tadilat projesinde bulunan bölme elemanlarının kaldırıldığı,

mahal içerisinde ayrıca depo, kulis, müdüriyet kısımlarının oluşturulduğunun görüldüğü" yönündeki tespitlerle ortaya konulduğu, yangın önlemlerine ilişkin olarak ise 29/06/2022 tarihli tespit tutanağının 2. maddesinde "itfaiye uygunluğu açısından yapılan kontrolde; işyerinde acil çıkış levhalarının olmadığı, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe göre acil çıkışların yeterli durumda bulunmadığı ve işyeri ruhsatı mevzuatı kapsamında süre verilmesine rağmen verilen süre içerisinde uygun hale getirilmediği"nin belirtildiği anlaşılmaktadır

Bu itibarla, 09/06/2022 tarihli yazı ile işyerinde tespiti yapılan imar, yangın önlemleri ve işyeri ruhsat mevzuatına ilişkin aykırılık ve noksanlıkların giderilmesi için davacıya tanınan 15 günlük sürenin sonunda, aykırılıkların giderilip giderilmediği noktasında davalı idarece 29/06/2022 ve 28/09/2022 tarihlerinde yapılan denetimlerde aykırılıkların devam ettiğinin tutanak altına alındığı, 19/07/2022 tarihli tutanağın ise işyerine gidilmeden arşiv kayıtları incelenerek düzenlendiği açık olup itibar edilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından, davaya konu edilen işlemlerde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan bu davaya konu edilen işlemlerin temelini oluşturan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali işlemine karşı açılan davada, Dairemizce verilen 06/06/2024 tarih ve E:2023/8381, K:2024/3795 sayılı bozma kararı üzerine İdare Dava Dairesince verilecek kararın sonucunun bu dava ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği tabiidir.

KARŞI OY

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinin hiçbirisi bulunmadığından, kararın onanması gerektiği oyuyla aksi yöndeki karara katılmıyorum.