Danıştay 4. Daire E.2024/1237 K.2024/2547

Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2024/1237 E. , 2024/2547 K.

"İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/1237 Karar No : 2024/2547

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı VEKİLİ : …,Hukuk Müşaviri

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Uşak İli, Sivaslı İlçesi, … Mahallesi, … sicil numaralı (ER: … ) sayılı II- B (Mermer) grubu işletme ruhsatlı sahada yapılması planlanan "Mermer Ocağı" ile ilgili olarak Sivaslı Belediye Başkanlığı ile DSİ 2. Bölge Müdürlüğü görüşüne istinaden "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinin sonlandırılarak, proje tanıtım dosyasının iade edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Uşak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; Mahkemece yapılan 12/01/2024 tarihli ara karar uyarınca dava konusu işlemin davacıya ne zaman tebliğ edildiği ve ÇED sürecinin sonlandırılmasına ilişkin kararın davacıya tebliğ edilip edilmediğinin sorulduğu, davalı idarece verilen cevap eklerinin incelenmesinden, dava konusu Uşak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin davacıya posta yoluyla 09/11/2023 tarihinde tebliğ edildiği, ÇED sürecinin sonlandırılmasına ilişkin kararın davalı Kurumun internet sayfasında 16/11/2023 tarihinde ilan edildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, 16/11/2023 tarihinden itibaren 30 günlük dava açma süresinin son günü olan 16/12/2023 tarihinin cumartesi gününe denk gelmesi nedeniyle en geç 18/12/2023 tarihinde dava açılması gerekirken, bakılan davanın 07/01/2024 tarihinde açılması nedeniyle, süresinde açılmayan davanın esasını inceleme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin posta yoluyla 27/12/2023 tarihinde tebliğ edildiği, bu tarihten itibaren işlemden haberdar olunduğu, dolayısıyla posta evrakı üzerinde tebliğ tarihinin gösterilmemesi nedeniyle davalı idare tarafından tebliğ tarihinin de ispatlanamadığı, öğrenme üzerine açılan davanın süresinde olduğu belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin posta yoluyla davacıya gönderildiği, 16/11/2023 tarihinde ilan edildiği ve işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla KEP marifeti ile davacı adına danışmanlık firmasına tebliğ edildiği, uyuşmazlığın ivedi yargılama usulüne tabi olması nedeniyle tebliğden itibaren 30 gün içerisinde dava açılması gerektiği, bu nedenle, Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının aşağıda yer verilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Davacı tarafından; Uşak İli, Sivaslı İlçesi, … Mahallesi, … sicil numaralı (ER: … ) II- B (Mermer) grubu işletme ruhsatlı sahada yapılması planlanan "Mermer Ocağı" projesi ile ilgili olarak proje tanıtım dosyası hazırlanarak davalı idareye sunulmuş, ilgili kurumlardan alınan görüşler neticesinde, Sivaslı Belediye Başkanlığı ile DSİ 2. Bölge Müdürlüğü tarafından olumsuz görüş verilmesi üzerine, davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemi ile ÇED süreci sonlandırılarak, proje tanıtım dosyası iade edilmiştir. Bunun üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin korunması" başlıklı 40. maddesinin ikinci fıkrasında; "Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır." düzenlemesi öngörülmüş, bu ek fıkranın gerekçesinde ise; "Bireylerin yargı ya da idarî makamlar önünde sonuna kadar haklarını arayabilmelerine kolaylık ve imkan sağlanması amaçlanmaktadır. Son derece dağınık mevzuat karşısında kanun yolu, mercii ve sürelerin belirtilmesi hak arama, hak ve hürriyetlerin korunması açısından zorunluluk haline gelmiştir." açıklaması yapılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde; "1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, ...Tarihi izleyen günden başlar. ..." hükmüne, "İvedi yargılama usûlü" başlıklı 20/A maddesinde; " 1. İvedi yargılama usulü aşağıda sayılan işlemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır: ... e) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca, idari yaptırım kararları hariç çevresel etki değerlendirmesi sonucu alınan kararlar. ... 2. İvedi yargılama usulünde: a) Dava açma süresi otuz gündür. b) Bu Kanunun 11 inci maddesi hükümleri uygulanmaz. ..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; idari işlemlerin nitelikleri gereği genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, hak arama hürriyetinin gereği olarak Anayasa'nın 40. maddesi uyarınca idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe, özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmamakta olup, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen, bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği açıktır. Nitekim Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 15/03/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararıyla; idarî işlemlerde dava açma süresinin belirtilmediği hallerde özel ve genel dava açma süresinin işletilmesi veya işletilmemesi konusunda Danıştay dava daireleri ile kurullarının kararları arasında var olan içtihat aykırılığının, içtihatların birleştirilmesi yoluyla bağlayıcı bir çözüme kavuşturulması ve içtihadın, “özel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde, dava açma süresinin gösterilmemiş olması durumunda, vergi mahkemelerinde 30, Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği; aynı şekilde genel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde dava açma süresi gösterilmemiş olsa da, 30 ve 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği” yönünde birleştirilmesine karar verilmiştir. Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince; dava konusu işlemin davacıya posta yoluyla 09/11/2023 tarihinde tebliğ edildiği belirtilmiş ise de, 09/11/2023 tarihinin adi posta gönderi listesinin tarihi olduğu, davacı tarafından sunulan posta evrakı üzerinde de tebliğ tarihi ile ilgili bir bilginin yer almadığı, dava dilekçesinde ise KEP (kayıtlı elektronik posta) tebliğ tarihi olarak 07/11/2023 tarihinin gösterildiği anlaşılmış olup, bireysel işlem niteliğinde olan dava konusu işleme karşı dava açma süresinin davacıya tebliğden itibaren başlaması gerektiğinin kabulü gerekmektedir. Bununla birlikte, 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi kapsamında olduğu anlaşılan dava konusu işleme karşı tebliği izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde dava açılması gerekli ise de, dava konusu işlemde Anayasa'nın 40. maddesi uyarınca özel dava açma süresinin gösterilmediği dikkate alındığında, yukarıda belirtilen Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu kararı gereği genel dava açma süresinin uygulanması gerekmekte olup, dava konusu işlemin davacıya tebliğ edildiği tarih tam olarak ortaya konulamasa da, davanın, en erken dava konusu işlemin KEP tebliğ tarihi (aynı zamanda işlem tarihi) olan 07/11/2023 tarihinden itibaren dahi 60 günlük genel dava açma süresi içinde 07/01/2024 tarihinde açıldığı anlaşıldığından, işbu davanın esasının incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddi ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 17/04/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.