Danıştay 4. Daire E.2024/13 K.2024/797

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Hatay ili, İskenderun ilçesi, Akçay Mahallesi Mevkiinde yapılması planlanan İR:... Ruhsat Numaralı Sahada "Mermer Ocağı" projesi ile ilgili olarak olumsuz kurum görüşü nedeniyle ÇED sürecinin sonlandırılmasına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirilmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; ilgili mevzuat hükümleri ile dava dosyasında yer alan bilgi belgeler ve 2 çevre mühendisi, maden mühendisi, harita mühendisi, ziraat mühendisi, jeoloji mühendisi ve kimya uzmanından oluşan bilirkişi heyeti ile mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan kök bilirkişi raporu, ziraat mühendisi bilirkişiden alınan ek rapor ve bilirkişi heyetinden alınan ek raporun birlikte değerlendirilmesinden;

her ne kadar bilirkişilerce, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nde yer alan ve ÇED raporunda öngörülen önlemler alınıp ilgili devlet kurumları tarafından kontrol edilmesi durumunda yapılması planlanan maden ocağının faaliyete geçmesinin zeytin bahçelerine zarar vermeyeceği ve tesisin faaliyete geçmesinin uygun olacağı yönünde kanaat bildirilmiş ise de.

Zeytinciliğin Islahı Yabanilerinin Aşılattırılmasına Dair Yönetmelik ve dayanağı 3573 sayılı Kanun'da, zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az 3 kilometre mesafede zeytinyağı fabrikası hariç zeytinliklerin vegatatif ve generatif gelişmesine mani olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamayacağı yönünde amir hükümlere yer verildiği ve söz konusu hükümden müstesna tutulabilecek işletmeler ile bu işletmelerin yerine getirmesi gereken yükümlülüklerin düzenlendiği, yapılması planlanan uyuşmazlık konusu mermer ocağı tesisinin, zeytinlik sahalarına 1,2-1,25 km mesafede bulunduğu,

zeytin ağaçlarının vegatatif ve generatif gelişimi için risk oluşturacak şekilde toz yayılımına sebebiyet verebilecek neviden olduğu ve meri mevzuatta mesafe koşulunun istisnası olarak tahdidi olarak sayılan kamu yararının baskın olduğu faaliyetlerden olmadığı, dolayısıyla toz yayılımını önleyecek tedbirlerin ÇED raporunda öngörülmüş olmasının tek başına söz konusu faaliyetin zeytinlik sahalarına 3 kilometrelik mesafe içerisinde gerçekleştirilebileceği sonucunu doğurmadığı anlaşıldığından, bilirkişilerin rapora derç ettikleri bu yöndeki kanaatlerinin hukuken kabul edilemeyeceği, taraflarca yapılan diğer itirazların ise yerinde görülmediği,

bilirkişi raporunun ihtiva ettiği diğer tespitler yönünden hükme esas alınabilir nitelik ve yeterlikte olduğunun Mahkemece kabul edildiği, bu durumda, mahallinde yapılan keşif neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunun hükme esas alınan tespitleri ile dosyada yer alan diğer bilgi ve belgeler, aktarılan mevzuatsal düzenlemeler bağlamında değerlendirildiğinde; uyuşmazlığa konu projenin gerçekleştirilmesi planlanan alanın zeytinlik sahalarına 1,2-1,25 km mesafede bulunduğu ve faaliyetin zeytin ağaçlarının vegatatif ve generatif gelişimi için risk oluşturacak şekilde toz yayılımına sebebiyet verebilecek neviden olduğu,

her ne kadar zeytin ağaçlarının gelişimine engel teşkil eden toz yayılımını önleyecek tedbirler ÇED raporunda öngörülmüş ise de, 3573 sayılı Kanun ve Yönetmelikte tedbir alındığı takdirde bu tesislerin yapılacağına/işletileceğine dair bir düzenleme bulunmadığı sonucuna varıldığından, tesisin 3573 sayılı Kanun ve Yönetmeliği uyarınca zeytinlik sahaları içinde ve bu sahaların 3 kilometre yakınında yapılabilecek/işletilebilecek olan mesafe koşulundan müstesna tesislerden olmadığı anlaşıldığından,

meri mevzuata göre gerçekleştirilmesi mümkün görülmeyen projenin ÇED sürecinin sonlandırılmasına yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdare Mahkemesinin, kararını 3573 sayılı Kanunda yer alan 20. maddenin 1. fıkrasına dayandırdığı, ancak Kanun hükmünün somut olaya uygulanmasında hatalı değerlendirme yapıldığı, keşifte de gözlendiği üzere 6-7 ağaçtan ibaret alanların zeytin bahçesi tanımına girmeyeceği, mevcut ağaçların kurulması planlanan projeden olumsuz etkilenmeyeceği, mermer ocağı projesinin klasik taş ocakları gibi değerlendirilmemesi gerektiği, kırma eleme tesisi olmadığı, patlatma yapılmayacağı, sulu kesim yapılacağı, çıkarılacak mermerin İskenderun'a özel, yöreye özgü, katma değeri yüksek bir ürün olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava Hatay ili, İskenderun ilçesi, Akçay Mahallesi Mevkiinde yapılması planlanan İR:... Ruhsat Numaralı Sahada "Mermer Ocağı" projesi ile ilgili olarak olumsuz kurum görüşü nedeniyle ÇED sürecinin sonlandırılmasına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirilmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

Uyuşmazlıkta; her ne kadar İdare Mahkemesince, uyuşmazlığa konu projenin gerçekleştirilmesi planlanan alanın zeytinlik sahalarına 1,2-1,25 km mesafede bulunduğu ve faaliyetin zeytin ağaçlarının vegatatif ve generatif gelişimi için risk oluşturacak şekilde toz yayılımına sebebiyet verebilecek neviden olduğu, 3573 sayılı Kanun ve Yönetmelikte tedbir alındığı takdirde bu tesislerin yapılacağına/işletileceğine dair bir düzenleme bulunmadığı,

tesisin 3573 sayılı Kanun ve Yönetmeliği uyarınca zeytinlik sahaları içinde ve bu sahaların 3 kilometre yakınında yapılabilecek/işletilebilecek olan mesafe koşulundan müstesna tesislerden olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de; dosyada yer alan bilirkişi raporlarında uyuşmazlığa konu projenin gerçekleştirilmesi planlanan alanın zeytinlik sahalarına 1,2-1,25 km mesafede bulunduğu, ancak zeytin ağaçlarının gelişimine engel teşkil eden toz yayılımını önleyecek tedbirlerin ÇED raporunda öngörülmüş olduğu belirtildiğinden, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, İdare Mahkemesi kararının bozularak,

dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.