Danıştay 4. Daire E.2024/1945 K.2024/6254

2- MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) ... Enerji Anonim Şirketi ve ... İnşaat Taahhüt Dayanaklı Tüketim Malları Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığına İzafeten ...

VEKİLLERİ

Av. ..., Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İzmir İli, Çeşme İlçesi, ... Mahallesi, ... Parkı sınırları içerisinde gerçekleştirilmesi planlanan Tanay Tabiat Parkı Çadır Kamp Alanı ve Günübirlik Alan Projesine (Toplam ÇED Alanı 100.868,50 m² /Çadır Kamp Alanı 63.703,74 m² /Günübirlik Alan 23.967,45 m² / Otopark 8.045,33 m² ve 150 adet Çadır)" ilişkin olarak İzmir Valiliği tarafından verilen 27/04/2023 tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı ile bu kararın iptal edilmesi istemiyle ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile yapılan itirazın reddedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda.

Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporu ile dava dosyasında ulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, planlanan proje kapsamında gerçekleştirilecek inşaat faaliyetleri ile diğer faaliyetlerin ve tesiste gerçekleştirilecek kullanım kararlarının alanın jeolojik ve hidrojeolojik yapısına doğrudan etkisi olacağı, yapılacak inşaat faaliyetlerinden dolayı doğal jeolojik yapının bozularak yüzey ve yeraltı sularının ve yöredeki jeotermal kaynak ve mineralli suların olumsuz etkilenme potansiyeli bulunduğundan kamu yararına hizmet etmediği,

proje kapsamında yoğun bir yapılaşmanın söz konusu olacağı, bu yapılaşmanın Nitelikli Koruma Alanı'nın doğal yapısını, ekolik değerlerini, siluetini, doğal peyzajını tamamen değiştireceği, tabiat parklarında amacın alanın tabiat güzelliğini ön plana çıkarmak olması gerekirken alandaki tabiat çeşitliliği, ekosistem, flora ve faunanın yapılması planlanan tesislerle büyük zarara uğratılacağı, proje alanında Türkiye florası için yeni tür endemik bitkinin tespit edildiği,

ayrıca proje ile alanda mevcut kapasite ve nüfus yoğunluğunun 9-10 kat gibi çok ciddi bir oranda artacağı ve bu artışın doğrudan olumsuz çevresel zararlara yol açacağı, dava konusu işlem ile bu işleme reddine dair işlemde kamu yararı, planlaması ilke ve esasları, koruma mevzuatı açısından hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

1-Davalı idare tarafından, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, proje tanıtım dosyasını hazırlayanlar arasında Jeoloji Mühendisinin bulunduğu, Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün "Tanay Tabiat Parkı Gelişme Revizyon Planı" kapsamında Jeolojik-Hidrojeolojik Yapı planının da proje tanıtım dosyası ekinde yer aldığı,

zaten imar planı hazırlanacak alanlarda yerleşim açısından jeolojik sakıncaların bulunup bulunmadığının ve varsa alınabilecek önlemlerin araştırılması çalışmalarını kapsayan "jeoloji-Jeoteknik etüt" aşamasında herhangi bir sakıncanın tespiti halinde projenin uygun bulunmayacağı, Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün "Tanay Tabiat Parkı Gelişme Revizyon Planı" kapsamında mescere haritası ve açıklamalarının proje tanıtım dosyası ekinde yer aldığı, yatırımcı firma ile Tarım ve Orman Bakanlığı 4. Bölge Müdürlüğü arasında işletmecilik ihale sözleşmesinin imzalandığı,

alanın Tabiat Parkı, Doğal Sit Alanı ve hatta Orman Alanı kapsamında kalması nedeni ile ilgili kurumlardan görüş alındığı, dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararının ilgili kurum görüşleri doğrultusunda tesis edildiği, proje tanıtım dosyasında koruma amaçlı imar planı onaylanmadan faaliyete geçilmeyeceğinin taahhüt edilmiş olduğu ileri sürülmektedir.

2-Davalı yanında müdahil tarafından, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, bilirkişi raporunun hükme esas alınabilir yeterlilikte olmadığı, proje tanıtım dosyasını hazırlayanlar arasında Jeoloji Mühendisinin bulunduğu, Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün "Tanay Tabiat Parkı Gelişme Revizyon Planı" kapsamında Jeolojik-Hidrojeolojik Yapı planının da proje tanıtım dosyası ekinde yer aldığı, yatırımcı firma ile Tarım ve Orman Bakanlığı 4. Bölge Müdürlüğü arasında işletmecilik ihale sözleşmesinin imzalandığı,

proje tanıtım dosyasında koruma amaçlı imar planı onaylanmadan faaliyete geçilmeyeceğinin taahhüt edilmiş olduğu, orkide türlerinin zarar göreceği tespit ve görüşüne yer verilmiş ise de, revize proje tanıtım dosyasında Tarım ve Orman Bakanlığı 4. Bölge Müdürlüğünün kurum görüşü doğrultusunda taahhütlerin sunulmuş olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı Kanun'un 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili düzenlemeleri uyarınca, ... Enerji Anonim Şirketi ve ... İnşaat Taahhüt Dayanaklı Tüketim Malları Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığına İzafeten ...'in davalı yanında müdahale istemi kabul edilerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dosyanın incelenmesinden, Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporunda özetle, proje kapsamında yapılacak inşaat faaliyetlerinden dolayı doğal jeolojik yapının bozularak yüzey ve yeraltı sularının ve yöredeki termal ve mineralli suların olumsuz olarak etkilenme potansiyelinin bulunduğu,

proje kapsamında yoğun bir yapılaşmanın söz konusu olacağı ve bu yapılaşmanın Nitelikli Doğal Koruma Alanının doğal yapısını, ekolojik değerlerini, siluetini ve doğal peyzajını tamamen değiştirmesinin söz konusu olacağı, alandaki ekosistem, flora ve faunanın yapılması planlanan tesislerle büyük zarara uğratılacağı, alanda yeni kayıt olarak yeni bir bitki türünün tespit edildiği, projenin alanda mevcut kapasite ve nüfus yoğunluğunu ciddi oranda artıracağı ve bunun da çevreye olumsuz etkisinin olacağı tespit ve kanaatlerine yer verilmiş olduğu,

Mahkemece söz konusu tespit ve kanaatler dikkate alınmak suretiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, ancak.

Proje Tanıtım Dosyasını hazırlayan çalışma grubunda jeoloji mühendisinin yer aldığı, proje alanının benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar içerisinde kalmadığının belirtilerek Proje Tanıtım Dosyası ekinde alana ilişkin jeoloji haritasının sunulduğu, Proje Tanıtım Dosyası içinde de proje alanı ve çevresinin jeolojik ve hidrojeolojik yapısı hakkında değerlendirmelere yer verildiği,

Proje Tanıtım Dosyası ekinde yer alan Tanay Tabiat Parkı Gelişme Revizyon Planında da "Sahada yapılması öngörülen temelsiz yapılar haricinde kalan üstyapı (temel gerektirecek her türlü yapı, yol vb.) ve altyapı projelerinde mühendislik jeolojisi çalışmaları ve zemin etütleri tamamlanmadan yapılaşma izni verilmeyeceği" kuralına yer verilmiş olduğu, jeoloji mühendisi tarafından tüm hususların yetersiz kabul edilmesinin gerekçesinin ortaya konulmadığı, alan yakınlarında bulunduğu belirtilen termal ve mineralli suların seviyesine ilişkin her hangi bir veriye yer verilmediği,

söz konusu suların proje kapsamında gerçekleştirilecek inşai faaliyetlerden ne şekilde etkileneceğinin de somut olarak ortaya konulmadığı, öte yandan Proje Tanıtım Dosyasında proje kapsamında altyapı çalışmaları dışında kazı ve hafriyat çalışması olmayacağı, çadır ünitelerinin tamamının ahşap platformlar üzerine kurulacağı, günübirlik kullanım alanındaki yapıların tamamının prefabrik çelik ayaklara koyularak gerçekleştirileceği, yapıların çelik konstrüksiyon ve ahşaptan imal edileceği, beton kullanımı olmayacağı tahhütlerine yer verildiği,

bu bilirkişi raporunda bu tahhütlerin oluşacak çevresel etkileri azaltıp azaltmayacağına ilişkin bir değerlendirmede bulunulmaksızın projenin alanın doğal yapısını, ekolojik değerlerini, siluetini ve doğal peyzajını bozacağı kanaatine yer verildiği, bu kanaatin bilimsel nitelikte bir değerlendirmeye dayandırılmadığı, Tanay Tabiat Parkı Gelişme Revizyon Planında proje alanında bulunduğu belirtilen "Türkiye için yeni kayıt olarak tespit edilen Colchicum pusillum

türü ile yedi adet orkide türüne" kesinlikle zarar verilmeyeceğinin, uygun şekilde uygun habitat alanlarına taşınmasının gerçekleştirileceğinin Proje Tanıtım Dosyasında taahhüt edilmiş olmasına rağmen bilirkişi raporunda, bu taahhüdün bilimsel olarak fiilen mümkün olup olmadığı değerlendirilmeksizin yalnızca bu taahhüdün söz konusu türlerin “korunması anlamına gelmeyeceği” kanaatine yer verilmekle yenildiği, bu kanaatin oluşmasının gerekçesine ise yer verilmediği, Proje Tanıtım Dosyasında, işletme aşamasında tam kapasite ile çalışması durumunda çadırlı kamp ve günübirlik kullanım alanlarında 608 misafirin ağırlanacağının belirtildiği,

projenin gerçekleştirilmesi planlanan alana ilişkin olarak Proje Tanıtım dosyasında ve bilirkişi raporunda bulunan fotoğraflardan Tanay Tabiat Parkının etrafında halihazırda yoğun yapılaşmanın bulunduğunun, alanın denize doğru olan sınırında tesisler bulunduğunun görüldüğü, halihazırda kanalizasyon ve su şebekesi bağlantısının da bulunduğu belirtilen alanda yukarıda belirtilen inşaat tekniği ile yapılması planlanan projenin neden olacağı yoğunluğun yol açma olasılığı bulunan olumsuz çevresel etkilerin bilirkişi raporunda bilimsel veriler ışığında somut olarak ortaya konulmadığı,

dolayısıyla proje kapsamında gerçekleştirilecek faaliyetin projenin gerçekleştirilmesi planlanan alana olası çevresel etkilerinin hukuken kabul edilebilir düzeyde olmadığına ilişkin bilimsel verilere dayalı değerlendirmelerin tereddüte yol açmayacak şekilde bilirkişi raporunda ortaya konulamadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, bilirkişi raporunda olumsuz yönde kanaat bildiren bilirkişilerin görüşlerine yukarıda belirtilen nedenlerle itibar edilmemiş ve dava konusu işleme dayanak Proje Tanıtım Dosyasında, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkileriyle, alınacak önlemlerin yeterli düzeyde belirlendiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen nedenlerle, temyize konu Mahkeme kararının bozularak davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyorum.