Danıştay 4. Daire E.2024/2000 K.2025/1032

Dava konusu istem: İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, ... Mahallesi,...Bulvarı, No:... adresinde "içkili restoran" olarak faaliyet gösteren işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; içkili restoran faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan iş yerinde konsomatris çalıştırılmasının mevzuata aykırı olduğu, anılan durumun 2559 sayılı Kanun'un 6. maddesine aykırılık teşkil edeceği ve bu halde ilgili işletmeye idari para cezası yaptırımının uygulanmasının ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3. maddesiyle atıfta bulunulan 1608 sayılı Yasanın 1. maddesinde belirtildiği üzere faaliyetin ruhsata aykırı olan kısmının yasaklanmasının mümkün olduğu,

işyerinde ruhsatta belirtilen ve yasal olan (içkili restoran) faaliyet konusu dışında, başkaca faaliyette de (konsomatris çalıştırma) bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle yasak olmayan faaliyetinden de (içkili restoran) men edilmesi sonucunu doğuracak şekilde işlem tesis edilmesinin (işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptalinin) Anayasa ile uluslararası sözleşmelerde tanınmış ve güvence altına alınmış olan çalışma hakkının özüne aykırı bir durum yaratacağından dava konusu işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı belediyece uyuşmazlık konusu işyerinde yapılan tüm denetimlere ilişkin bilgi ve belgelerin dava dosyasına celbi sağlanmaksızın eksik incelemeye istinaden karar verildiği, adil bir yargılama yapılmadığı, işletmenin süreklilik arz edecek şekilde bar ve pavyon olarak çalıştırıldığı ve konsomatris istihdam edildiği, bu durumun kolluk ve belediye nezdinde de malum ve meşhur bir konu olduğu, meskun bir apartmanda yaşayan insanlar olarak hayatlarının olumsuz etkilendiği,

kamunun vatandaşları koruma ve kollama görevini yerine getirmesi gerektiği, sadece ruhsata aykırı faaliyet kısmı olan konsomatris çalıştırmanın işyeri ruhsatının iptalini gerektirmeyeceği yolundaki bir yorumun, eksik, yanlış ve hatta işyerini ihlale devam etmeye adeta teşvik eden bir değerlendirme olduğu, çoğunluğun hak ve çıkarlarının daha üstün olduğu, davalı idarenin uyuşmazlığa konu iş yerinin bulunduğu alanı da kapsayacak bir bölgeyi benzer şikayetler nedeniyle içkili yer bölgesinden çıkarmak durumunda kaldığı, davaya konu iş yerinin su aboneliğinin bulunmadığı,

bir sıhhi müessesede su olmamasına rağmen ticari faaliyetinin devamına izin verilmesinin aklın alacağı bir husus olmadığı, bahçede bulunan ve su temini için iş yerinin kullandığı artezyen kuyusunun mühürlendiği, ancak mührün kırıldığı ve pis artezyen suyunun kullanılmaya devam edildiği, davaya konu işyerince, apartmanın ortak alanı olan arka bahçenin tamamen kapatılarak işletmeye dahil edildiği, bu yönde kat maliklerinin izin ve muvafakatinin olmadığı, imar kirliliğine neden olunduğu ileri sürülerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihlerde yürürlükte bulunan haliyle, "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; bu sürelerin idari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı hükmüne, "Sürelerle İlgili Genel Esaslar" başlıklı 8. maddesinde; sürelerin, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı hükmüne, "İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinde;

ilgililerin, haklarında, idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabileceği ve 60 gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılarak, bu altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilecekleri, "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde; idari dava açmadan önce ilgililerin, idari işlemin kaldırılması,

geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasını üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde isteyebileceği ve bu başvurunun, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durduracağı, 60 gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı ve isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde, dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı, 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde; dilekçelerin süre aşımı yönünden inceleneceği, aynı maddenin 6. fıkrasında.

3. fıkrada belirtilen hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı, 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise; davada, süre aşımı bulunması halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

Yukarıda aktarılan hükümler uyarınca; idari davalarda dava açma süresinin başlangıç tarihi; idari işlemin tebliğ, yayın veya ilan tarihidir. Ancak Kanunda öngörülen bu durumların söz konusu olmadığı hallerde, ilgililerin dava konusu işlemi öğrenme tarihinin iyiniyet kuralları çerçevesinde, olayın özelliği ve niteliği gözönünde tutulmak suretiyle yargı organınca belirleneceği kuşkusuzdur.

İdari işlemin usulüne uygun tebliği ve bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenilmesi; ilgililerin dava açma haklarını kullanmalarını ve açılan davanın da gereği gibi yargı mercileri önüne getirilebilmesini doğrudan etkiler.

Bu anlamda; bir idari işlemin iptali istemiyle açılan davada usul ve esas yönünden hukuki denetim yapılabilmesi; işlemin içeriğinin tebliğe veya duyuruya ilişkin olarak düzenlenen belgeden kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıkça anlaşılabilmesi halinde mümkündür.

Dosyasının incelenmesinden; dava konusu işyerinin bulunduğu binanın 1.kat 2 numaralı bağımsız bölümünün maliki ve sakini olan davacı tarafından, "içkili restoran" faaliyet konulu işyerine ilişkin 21/12/2020, 29/04/2021, 15/03/2022 tarihlerinde davacının Karşıyaka Belediye Başkanlığı'na hitaben şikayet başvurularında bulunduğu, anılan başvurulara istinaden 22/01/2021, 01/07/2021, 26/04/2022 tarihlerinde Karşıyaka Belediye Başkanlığı Yazı İşleri Müdürlüğü tarafından cevaplar verildiği davacının Belediye çağrı hattına acil çıkış kapısının kapatılması, iş yerinin gece geç saatlere kadar gürültülü müzik sesi ile çalıştırıldığı,

arka bahçedeki duvarın yükseltilmesi, kanunlara aykırı şekilde işyerine ruhsat verildiği, ruhsatta belirtilen faaliyet konusunun dışına çıkarıldığı, işyerinin ruhsatının kontrol edilerek gerekenin yapılması gerektiği,

ruhsat almak için binanın mimari projesinin uygun olmadığı gibi gerekçelerle yapılan başvuruların sonuçsuz kalması ve gereğinin ifasının sağlanması talebiyle Karşıyaka Belediye Başkanlığı'na verildiği ... tarih ve ... sayılı dilekçeye cevaben... tarih ve ... sayılı yazıyla "yapılan tespitler ve davacının dilekçelerinde talep edilen hususlarla ilgili olarak İdare Mahkemelerine müracat edebilecekleri" bilgisinin verilmesi üzerine 17/08/2022 tarihinde ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

Buna göre; uyuşmazlık konusu işyerinin, davacıya ait taşınmazla aynı binada olması, davacının aynı yerde ikamet ediyor olması, öte yandan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 11. maddesi gereği işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının işyerinde herkesin görebileceği şekilde asılması zorunluluğu karşısında, hayatın olağan akışı gereği davaya konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği tarih olan 13/03/2019 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde ya doğrudan doğruya dava açılması veya aynı süre içerisinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca, ruhsatın iptali istemiyle davalı idareye başvurularak,

talebin reddi üzerine de kalan süre içerisinde talebin reddi işlemine karşı dava açılması gerekirken, 17/08/2022 tarihinde açılan iş bu davanın süresinde olmadığı, bu sebeple davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği sonucuna varıldığından, temyize konu İdare Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir

Öte yandan, dava açma süresi geçtikten sonra İYUK'nun 10. maddesi uyarınca idareye yapılacak başvuru üzerine tesis edilecek işlemlere karşı dava açılabileceği de tabiidir.

(X) KARŞI OY

Dava; İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, ... Mahallesi, ...Bulvarı, No:... adresinde "içkili restoran" olarak faaliyet gösteren işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türü olarak sayılmış; 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabileceği, otuz gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştay'a, idare ve vergi mahkemelerine dava açabileceği hükmüne yer verilmiştir.

Uyuşmazlıkta; davacı tarafından işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı alarak faaliyet gösterdiğinin anlaşılması üzerine ruhsatın iptali istemiyle davalı idareye... tarih ve ... sayılı dilekçe ile başvuruda bulunulduğu, ... tarih ve ... sayılı yazıyla başvurusunun reddine karar verilmesi sonucunda da işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle bu davayı açtığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacı her ne kadar ruhsatın iptali istemiyle doğrudan dava açmış ise de, dava açmadan önce idareye bir başvurusunun bulunduğu, bu başvurunun reddi yolundaki işlemin iptalini istememekle birlikte, ret işleminin tebliği üzerine açtığı ruhsat iptali davasının başvurusunun reddi işlemini de kapsadığı dikkate alındığında, bu başvurunun reddi üzerine açtığı iş bu davada süre aşımı bulunmadığından, işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken davada süre aşımı bulunduğundan bahisle kararın gerekçe değiştirilerek onanması yolundaki Daire kararına katılmıyoruz.