Danıştay 4. Daire E.2024/2089 K.2025/1456

Dava konusu istem: Ankara ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Bulvarı, No:... adresindeki işyerine ait "Lokanta" faaliyet konulu ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve .../... sayılı işlem ile işyerinin mühürlemeye hazır hale getirilmesine ilişkin 13/03/2023 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; yetkide ve usulde paralellik ilkesi gereği davalı idarece düzenlenip davacı şirkete verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatı ancak belediye başkanı veya yetkilendireceği bir görevli tarafından iptal edilebileceğinden yetkisiz Zabıta Müdürü tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemlerde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince, Altındağ Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yetki devri kararıyla, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptali konusunu da içerecek şekilde zabıta müdürüne yetki devri yapılmış olması sebebiyle, ruhsat iptaline ilişkin dava konusu işlemin yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğundan bahisle iptal edilmesinde hukuki isabet bulunmayarak dosyanın esası hakkında; dava konusu işlemlerin, Altındağ İlçe Emniyet Müdürlüğü ekiplerince dava konusu yerde yapılan arama neticesinde işyerinde Hint keneviri ve esrar ele geçirildiğinin bildirilmesi üzerine tesis edildiği, ancak, ...

Sulh Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:... D.İş, K:... sayılı kararı üzerine yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 05/04/2023 tarihli raporun incelenmesinden, uyuşturucu bulunan ... Bulvarı, No:... adresi ile davacı şirkete ait lokantanın yer aldığı ... Bulvarı, No:.../... adresinin farklı mahaller olduğunun anlaşıldığı, Ankara ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ...

Bulvarı, No:... adresinde işletilmekte olan lokanta ruhsatlı işyerinin faaliyetinin mahzurlu olduğu hususunun, her türlü şüpheden uzak şekilde, kesin delillerle ortaya konulduğundan söz edilemeyeceğinden bahisle dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. İdare Mahkemesi kararı sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunarak, istinaf isteminin yukarıda yer verilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun tesis edildiği, İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 4. maddesinde.

"3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde İnsan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları"na ilişkin düzenleme, 5. maddesinde.

"İşyeri veya işletme açmak isteyen; işin özelliğine göre 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3 üncü maddede belirtilen mercie ibraz ederler. Bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verilir.

İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir (...)" hükmü, 6. maddesinde; "(...) Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır (...)" hükmü yer almaktadır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde; "(...) İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." hükmü yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, Ankara ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Bulvarı, No:... adresinde 09/02/2023 tarihinde ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından gecikmesinde sakınca bulunan hal kapsamında verilen arama ve elkoyma kararına istinaden, davacı şirkete ait işyerinde yapılan kontrollerde, işyerinin alt katında bulunan ofiste Hint keneviri yetiştirildiğinin, esrar maddesi ve kullanımına ilişkin diğer malzemelerin bulunduğunun tespit edildiği, söz konusu tespitin ...

Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işlemiyle ... Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğüne bildirildiği, ...

Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı yazısıyla, ilgili aramaya ilişkin tutanak ve kayıtların Altındağ Belediye Başkanlığına bildirildiği, Altındağ Belediye Başkanlığınca söz konusu İlçe Emniyeti işlemi ilgi tutularak dava konusu yere ilişkin, davaya konu işletmenin 3572 sayılı Kanunda ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te belirlenen kriterlere uygun hale getirmesi için aynı Yönetmelik'in 13. maddesi uyarınca on beş gün süre verilmesine ilişkin 23/02/2023 tarihli "Sıhhi Müessese Küşat Heyeti Noksan Tutanağı" düzenlendiği,

akabinde de işyerinde belirtilen noksanlıkların giderilmediğine ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceğine dair 10/03/2023 tarihli "Sıhhi Müessese Küşat Heyeti İptal Tutanağı" düzenlendiği ve 10/03/2023 tarihli bu tutanak dayanak yapılmak suretiyle, 3572 sayılı Kanun ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca,

Altındağ Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla davacı şirkete ait işyerinin faaliyeti mahzurlu bulunarak işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ve işyerinin mühürlemeye hazır duruma getirilmesi gerektiğine ilişkin işlemlerin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesi uyarınca, iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal edilebilmesi için.

3572 sayılı Kanunu'nun 4. maddesinde sayılan kriterler esas alınarak hazırlanan Yönetmelikle, Kanunun belirtilen 4. maddesindeki unsurları yönünden (insan sağlığı,çevre kirliliği,yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması) inceleme yapılması, mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilmesi, noksanlık ve aykırılıkların verilen süre içerisinde giderilmediğinin ikinci bir denetimde tespit edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Bakılmakta olan uyuşmazlıkta, davacıya ait işyerinde genel kolluk kuvvetleri tarafından yapılan aramalarda, işyerinin suç odağı haline getirildiğine ilişkin tespitlere yer verildiği, bu durumun işyeri açma ve çalışma ruhsatı bakımından değerlendirilmek üzere davalı idareye bildirildiği, davalı idare tarafından İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'le getirilen usuller uygulanmak suretiyle davacıya ilk olarak 23/02/2023 tarihli denetimde ruhsata aykırılıkların giderilmesi için on beş gün süre verildiği, 10/03/2025 tarihinde yapılan ikinci denetimde de aykırılıkların giderilmediğinin tespit edildiği, bu tespit dayanak alınarak işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Öte yandan, İdare Dava Dairesince her ne kadar dava konusu işyerinin faaliyetinin mahzurlu olduğu hususunun, her türlü şüpheden uzak şekilde, kesin delillerle ortaya konulduğundan söz edilemeyeceğinden bahisle dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmış ise de, davacı şirket yetkilisi...'nın yukarıda ayrıntısına yer verilen Savcılık kararına istinaden yapılan arama neticesinde ele geçirilen uyuşturucu maddeler nedeniyle hakkında açılan ceza davasında ... Ağır Ceza Mahkemesinin...... tarih ve E:..., K:..., C.B.S.No: ... sayılı kararıyla mahkumiyetine karar verildiği görülmektedir.

Bu itibarla dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

2559 sayılı Polis Vazife ve Salȃhiyet Kanunu'nun 8. maddesinde;''Polisçe kat’i delil elde edilmesi halinde;... b-Mevzuata aykırı bir şekilde uyuşturucu madde imal edilen, satılan, kullanılan, bulundurulan yerler,...Mahallin en büyük mülkî amiri tarafından otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edilir. Bu maddede yazılı fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatları, mahallin en büyük mülkî amirinin bildirimi üzerine, belediye veya il özel idaresi tarafından beş iş günü içinde iptal edilir.'' hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin sürecin, Altındağ İlçe Emniyet Müdürlüğü ekiplerince 09/02/2023 tarihinde davaya konu işyerinde yapılan aramada Hint keneviri yetiştirildiğinin, esrar maddesi ve kullanımına ilişkin diğer malzemelerin bulunması üzerine düzenlenen tutanakla başladığı, sonrasında Altındağ İlçe Emniyet Müdürlüğünce ... tarih ve ... sayılı yazı ile '2559 sayılı Kanunun 8. maddesinin (b) fıkrası gereğince söz konusu yer hakkında idari işlem tesis edilmek üzere' ilgili evrakın gönderilmesi üzerine, davalı idare tarafından 3572 sayılı Kanun ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanmak suretiyle işlem tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu işlemin tesisine neden olan eylemin, Hint keneviri yetiştirilmesi ve esrar maddesi bulundurmak olduğu dikkate alındığında, bu eylemle ilgili olarak 2559 sayılı Kanun uygulanmak suretiyle mahallin en büyük mülki amirince faaliyetten men kararı verilmesi gerektiği hususunda duraksama bulunmamaktadır. Olayda ise, Altındağ İlçe Emniyet Müdürlüğünce maddi olayla ilgili olarak gerekli yaptırımın uygulanmasının Altındağ Kaymakamlığından istenmesi gerekirken, Altındağ Belediye Başkanlığından istenmesi üzerine 3572 sayılı Kanunun uygulanmasına gidildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, belediyenin yetkisi ve denetimi altında bulunmayan "Uyuşturucu madde imal edilmesi" şeklindeki maddi eylem esas alınarak tesis edilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali işleminde mevzuata ve hukuka uyarlılık bulunmamakta olup, İdare Dava Dairesi kararının bu gerekçeyle onanması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyoruz.