Danıştay 4. Daire E.2024/2128 K.2025/2650

Dava konusu istem: Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 4.128,00m² yüzölçümlü taşınmazın, 07/02/2020- 01/08/2022 tarihleri arasındaki dönemde; depo, mutfak, bina, ahır, gölgelik ve açık alan yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 1.177.214,11TL ecrimisil istenilmesine ilişkin 21/11/2022 tarihli ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu taşınmazda, taraflar arasında yapılan sözleşmeye istinaden inşa edilen yapıların, halen mevcut olduğu keşif ve bilirkişi incelemesinde de görülmüş ise de söz konusu yapıların atıl vaziyette olduğu, sözleşme gereği yapılması planlanan faaliyetin icra edilemediği, sözleşme hükümleri incelendiğinde inşa edilen yapıların en son hali ile idareye teslim edileceğinin belirtildiği ve sözleşmenin idarece 20/02/2020 tarihinde feshedilerek, alanın 15/05/2020 tarihli tutanakla Falez Emlak Müdürlüğü'ne teslim edildiği;

ayrıca davacı tarafından bu tarihten sonra alanın kullanılmadığının ifade edildiği, davalı idarece de bu tarihten sonra alanın davacı tarafından kullanıldığının somut bir biçimde ortaya koyulamadığı görüldüğünden, Mahkemece yapılan değerlendirmede ecrimisil istenebilecek dönem aralığının 07/02/2020-15/05/2020 tarihleri arası olduğu ve bu dönem için söz konusu işgal nedeniyle istenebilecek ecrimisilin 17.410,06TL olması gerektiği olması gerektiği anlaşıldığından,

dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin bu tutara ilişkin kısmında hukuka aykırılık ve bu tutarı aşan 1.177.214,11TL'lik kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin. 1.177.214,11TL'ye ilişkin kısmının iptaline, 17.410,06TL'ye ilişkin kısmı yönünden ise, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; Tabiat Varlıkları ve Doğal Sit Alanları ile Özel Çevre Koruma Bölgelerinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanlarda, Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünce yayımlanan 2018/03 nolu Genelge doğrultusunda izinsiz kullanımların fiili durumlarının mahallinde tespitini yapmak üzere görevlendirilen teknik personellerce Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, Güzeloluk Mahallesi sınırları içerisindeki Düden Çayı Nitelikli Doğal Konma Alanında bulunnan, izinsiz kullanımlar için tespit çalışmaları yapıldığı ve bu kapsamda dava konusu taşınmazda da tespit tutanağı düzenlendiği, ölçümler sırasında davacının da alanda hazır bulunduğu; dava konusu işlemin alan, dönem ve bedel yönünden doğru ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerlendirme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca takdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisilin talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.

2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde ecrimisil, Hazine taşınmazının, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat;

fuzuli şagil ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

"Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 85. maddesinde ise, ecrimisilin tespit ve takdirinde; idarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası,

borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı; kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılacağı aksi takdirde ise, işgalciler hakkında ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin, 5. maddesinde "(3)... taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir...

(11) Ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; a) İmar durumu, b) Yüzölçümü, c) Niteliği, ç) Verimi (tarım arazilerinde), d) Alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, e) Konumu, f) Taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütler dikkate alınır.

(12) Ecrimisilin tespitinde ayrıca; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

Ecrimisil tespit ve takdirinde göz önünde bulundurulacak bilgiler, gerektiğinde köy, mahalle, cadde ve sokak itibariyle sorulabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden. İdare Mahkemesince mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak alınan bilirkişi raporunda işgale konu taşınmaz hakkında "Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, ... Mahallesinde, Kuzeyi; tarihi ... Köprüsü, Güneyi; ... Mahallesi ... Ada ... nolu parsel ve yol, Doğusu. Düden Çayı ve Güneyi; tescil harici alan ve Düden Çayı ile çevrili, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 4.128,00m² yüzölçümlü taşınmaz olduğu tespit edilmiştir.

Dava konusu ...taşınmazın.

3.666,00m² üzerinde Açık Alan Kullanımı, 87m² Ahır, 60m² WC, 38m² ve 9m² iki adet Depo, 134m² Kapalı Alan, 55m² Mutfak, 21m² konteyner, 43m² Gölgelik ve 15m² bina olarak kullanıldığı belirlenmiş olup, taşınmaz tespit teknik ekibinin ölçüm ve yüzölçümü hesaplamalarının doğru olduğu keşif sırasındaki ölçülerle belirlenmiştir." ifadelerine yer verildiği ve bedel yönünden ikili bir hesaplama yapıldığı; bunlar arasından İdare Mahkemesince de kabul olunan dava konusu alana ilişkin ve aynı taraflar arasındaki "...

Sulh Hukuk Mahkemesinin ... E. ... K sayılı ile karar verilen yıllık kira esas alınarak" yapılan birim bedel tespitinin doğru olduğu bununla birlikte Mahkemece hatalı olarak, işgale esas dönemin 07/02/2020-15/05/2020 tarihleri arasındaki dönem olarak kabul edilerek hüküm kurulduğu; buna karşın, dosya münderecaatında davalı idarece hazırlanan 23/08/2022 tarihli taşınmaz tespit tutanağının aksine yönelik herhangi bir belge bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda Bölge İdare Mahkemesince, dava konusu taşınmaza ilişkin bilirkişilerce de belirtilen tespitler ve yukarıda da işaret edilen taraflar arasındaki ... Sulh Hukuk Mahkemesinin E:..., K:... sayılı kararında belirlenen yıllık kira bedeli esas alınarak bulunan birim bedel dikkate alınarak 07/02/2020- 01/08/2022 dönemi yönünden hesaplama yapılarak karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından; dava konusu işlemin kısmen iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.