Danıştay 4. Daire E.2024/2154 K.2024/6555

2- ... Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

3- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

DİĞER DAVALI

... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Van İli, Başkale İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazdaki konutun 23/02/2020 tarihinde meydana gelen depremde yıkılması sonucu davacının eşi ... ile çocukları ..., ..., ... ve ...'ın vefat etmesi olayında, davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık olmak üzere;

eş ...'ın vefatı nedeniyle ıslah edilmek suretiyle belirlenen 354.851,67-TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 50.000,00-TL manevi tazminatın, çocuk...'ın vefatı nedeniyle ıslah edilmek suretiyle belirlenen 130.801,84-TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 40.000,00-TL manevi tazminatın, çocuk ...'ın vefatı nedeniyle ıslah edilmek suretiyle belirlenen 128.380,44-TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 40.000,00-TL manevi tazminatın, çocuk ...'ın vefatı nedeniyle ıslah edilmek suretiyle belirlenen 116.504,34-TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 40.000,00-TL manevi tazminatın,

çocuk ...'ın vefatı nedeniyle ıslah edilmek suretiyle belirlenen 102.875,23-TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 40.000,00-TL manevi tazminatın idarelere başvuru tarihinden itibaren yürütülecek yasal faiziyle birlikte tazmini istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; meydana gelen zararda davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğu gerekçesiyle destekten yoksun kalma tazminatı isteminin 833.417,52-TL'lik kısmı ile manevi tazminat isteminin 150.000,00-TL'lik kısmının kabulüne, fazlaya ilişkin istemlerin reddine, kabul edilen tazminatın yasal faiziyle birlikte davalı idarelerce kusurları oranında tazminine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince; "... İdare Mahkemesi tarafından, ...

İdare Mahkemesinin... sayılı dosyasında yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu tanzim edilen 30/12/2021 tarihli bilirkişi raporunun hükme esas alındığı belirtilmesine karşın, hükme esas alınan iş bu raporun taraflara tebliğ edilmemesi sebebiyle ( kusur yönünden Mahkemesince yapılan keşif sonucu tanzim edilen bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edildiği) Dairelerinin 19/04/2024 tarihli ara kararı ile, ...

İdare Mahkemesinin... sayılı dosyasında, davalı idarelerin kusur oranlarını tespit amacı ile düzenlenen 30/12/2021 tarihli bilirkişi raporunun taraflara tebliğine karar verildiği, taraflarca anılan rapora yapılan itirazların raporu kusurlandırmadığı sonucuna varılarak; benzer nitelikteki uyuşmazlıklarda Darelerinin kusur oranlarının belirlenmesine dair istikrar kazanmış kararlarına uygun şekilde tanzim edildiği görülen bilirkişi raporundaki kusur oranları dikkate alınarak,

davacının eşi ve çocuklarının ölümü sebebi ile destekten yoksun kalma zararının ve manevi zararın belirlendiğinin anlaşıldığı" açıklaması ile istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

1-... Bakanlığı tarafından, dava konusu zararın doğmasında Bakanlıklarına atfedilebilir herhangi bir hizmet kusurunun bulunmadığı, söz konusu zarar ile Bakanlıklarınca yapılan iş ve işlemler arasında uygun illiyet bağının bulunmadığı, Bakanlıklarının hasım mevkiinden çıkarılması gerektiği, destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin bilirkişi raporunun hükme esas alınabilir nitelikte olmadığı, hesaplanan tazminat bedelinden bir miktar kaçınılmazlık indirimi yapılması gerektiği, hükmedilen manevi tazminat miktarının fahiş olduğu, manevi tazminata faiz uygulanmasının hukuka uygun olmadığı ileri sürülmektedir.

2-... Başkanlığı tarafından; dava konusu zararın doğmasında Başkanlıklarına atfedilebilir herhangi bir hizmet kusurunun bulunmadığı, söz konusu zarar ile Başkanlıklarınca yapılan iş ve işlemler arasında uygun illiyet bağının bulunmadığı, Başkanlıklarının hasım mevkiinden çıkarılması gerektiği, hükmedilen manevi tazminat miktarının fahiş olduğu, manevi tazminata faiz uygulanmasının hukuka uygun olmadığı, Başkanlıklarının karar ve ilam harcından muaf olduğu ileri sürülmektedir.

3-... Belediye Başkanlığı tarafından; davanın süresinde açılmamış olduğu, idari merci tecavüzü nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği, dava konusu zararın doğmasında Belediyelerine atfedilebilir herhangi bir hizmet kusurunun bulunmadığı, hükmedilen manevi tazminat miktarının fahiş olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Van İli, Başkale İlçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazdaki konutun 23/02/2020 tarihinde meydana gelen depremde yıkılması sonucu davacının yakınlarının vefat etmesi olayında davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davada, vefat olayının gerçekleştiği yapının yıkılmasında "davacıya, davalı idarelere ve dava dışı kişilere izafe edilebilecek bir kusurun var olup olmadığının ve kusurun mevcut olması halinde kusur oranlarının" tespiti amacıyla Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan raporda;

davalı idarelerin kusurlu olup olmadıklarına ilişkin değerlendirmenin idarelerin görev ve sorumluluklarına ilişkin mevzuat hükümlerine yer verilerek genel ifadelerle yapıldığı, davalı idarelerden her birinin mevzutta kendisine verilen görevlerden hangisini yerine getirmediğinin ve bunun kusur oranına etkisinin somut olarak ortaya konulamadığı görüşü ve Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği oyu ile Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.

Diğer taraftan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 16. maddesinin 4. fıkrasında; "Taraflar, sürenin geçmesinden sonra verecekleri savunmalara veya ikinci dilekçelere dayanarak hak iddia edemezler. Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir" hükmüne; Geçici 7. maddesinin 1. fıkrasında ise; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunun 16'ncı maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dâhil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; eş ... yönünden 100,00-TL destekten yoksun kalma tazminatı istemli olarak açılan davada yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen 25/12/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda, eş ... yönünden 2.417.618,23 TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, davacı tarafından davalı idarelerin kusur oranlarına ilişkin bilirkişi raporu da dikkate alınmak suretiyle eş ... yönünden destekten yoksun kalma tazminatının 25/01/2023 havale tarihli miktar artırım dilekçesiyle 604.404,55-TL olarak belirlendiği,

Mahkemece 28/02/2023 tarihli ara kararla yeniden yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen 23/03/2023 havale tarihli bilirkişi raporunda, bu kez, eş... yönünden 1.419.406,72-TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, davacı tarafından davalı idarelerin kusur oranlarına ilişkin bilirkişi raporu da dikkate alınmak suretiyle eş ... yönünden destekten yoksun kalma tazminatının 24/04/2023 havale tarihli miktar artırım dilekçesiyle 354.851,67-TL olarak belirlendiği, Mahkemece davacının ikinci miktar artırım dilekçesinde belirtilen tutar dikkate alınmak suretiyle hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 2577 sayılı Kanunun 16/4. maddesinde yapılan değişiklik ile Geçici 7. maddesinin, 6459 sayılı Kanunun 30/04/2013 günlü, 28633 sayılı Resmi Gazetede yayımlanması ile yürürlüğe girdiği, bu düzenleme ile yürürlük tarihinde derdest olan tam yargı davalarında (kanun yolu aşaması dahil) bir defaya mahsus miktarın artırılması imkanı tanındığı, yürürlük tarihi olan 30/04/2013 tarihinden sonra ise nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle, bir defaya mahsus miktar artırımında (ıslah) bulunulabileceği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; ilk derece Mahkemesince 25/01/2023 havale tarihli ilk miktar artırım dilekçesi dikkate alınarak karar verilmesi gerekirken, 23/03/2023 havale tarihli ikinci miktar artırım dilekçesi dikkate alınmak suretiyle hüküm kurulmasında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle temyize konu kararın destek tazminatının kısmen kabulüne kısmen reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği oyu ile Dairemiz kararının buna ilişkin kısmına katılmıyorum.

Öte yandan, manevi tazminatın, idarenin mevzuata aykırı olan eylem ve işlemleri neticesinde kişinin şeref ve haysiyetinin rencide edilmesi veya manevi yönden elem ve ızdırap duyulması durumlarına özgü olduğu açıktır. İdarelerin eylem ve işlemlerinden dolayı ilgililere manevi tazminat ödenebilmesi için idarenin ağır kusurunun bulunduğunun tespiti gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, meydana gelen depremde davacının yakınlarının vefatı nedeniyle, davacının şeref ve haysiyetinin rencide edilmesi gibi bir durum söz konusu olmadığı gibi, meydana gelen olayda idarelerin manevi tazminat ödemesini gerektirecek şekilde olayın meydana gelmesinde ya da deprem afeti sonrasındaki görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinde ağır bir hizmet kusurunun varlığının ortaya konulması gerektiği ve dosyada buna ilişkin karinelerin bulunmadığı anlaşılmakta olup, temyize konu kararın manevi tazminat yönünden belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşüncesiyle Dairemiz kararının bu kısmına katılmıyorum.