Danıştay 4. Daire E.2024/2674 K.2024/5090

Dava konusu istem: Antalya İli, Manavgat İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı orman vasıflı hazine taşınmazı üzerinde günübirlik tesis gerçekleştirilmek üzere davacı adına yapılan kesin tahsisin iptaline ve verilen kesin ve süresiz teminat mektubunun hazineye irat kaydına ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle bildirilen Arazi Tahsis Komisyonu'nun ... tarih ve ... no'lu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu Arazi Tahsis Komisyonu'nun ... tarih ve ... no'lu kararının, ... tarih ve ... sayılı işlemle bildirildiği, Arazi Tahsis Komisyonu'nun ... tarih ve ... no'lu kararına 17/04/2024 tarihinde itiraz edildiği, bu karardan en geç 17/04/2024 tarihinde haberdar olunduğu,

ivedi yargılama usulüne tabi olan uyuşmazlıkta 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca aynı Kanunun 11. maddesi hükmünün uygulanma olanağının bulunmaması nedeniyle (işlemeye başlamış olan idari dava açma süresinin durmayacağı dikkate alındığında) 17/04/2024 tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde (en geç 17/05/2024) dava açılması gerekmekte iken, 07/06/2024 tarihinde açılan işbu davada süre aşımı bulunduğundan, işin esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçeyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Anayasanın 40. maddesinin 2. fıkrası uyarınca idare makamlarının işlemlerinde bu işlemlere karşı başvurulacak idari mercileri ve kanun yolları ile sürelerini belirtmesinin zorunlu olduğuna ilişkin yerleşik yargı kararları bulunduğu, Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 19/06/2022 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararında, yazılı olarak bildirilen özel veya genel dava açma süresine tabi idari işlemlerde, özel dava açma süresinin gösterilmemiş olması durumunda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda yer alan genel dava açma süresinin uygulanacağının belirtildiği,

dava konusu işlemde herhangi bir özel dava açma süresinin bildirilmediği, işlemin 15/04/2024 tarihinde tebellüğ edildiği göz önünde bulundurulduğunda 07/06/2024 tarihinde açılan işbu davanın 60 günlük genel dava açma süresi içinde açıldığı, davanın yalnızca kesin tahsisin iptaline ilişkin olmadığı, teminat mektubunun irat kaydına ilişkin işlemin de iptalinin talep edildiği ancak Mahkemece bu hususun dikkate alınmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Antalya İli, Manavgat İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı orman vasıflı hazine taşınmazı üzerinde günübirlik tesis gerçekleştirilmek üzere davacı adına yapılan kesin tahsisin iptaline ve verilen kesin ve süresiz teminat mektubunun hazineye irat kaydına ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle bildirilen Arazi Tahsis Komisyonu'nun ... tarih ve ... no'lu kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin korunması" başlıklı 40. maddesinin ikinci fıkrasında; "Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır." düzenlemesi öngörülmüş, bu ek fıkranın gerekçesinde ise; "Bireylerin yargı ya da idarî makamlar önünde sonuna kadar haklarını arayabilmelerine kolaylık ve imkan sağlanması amaçlanmaktadır. Son derece dağınık mevzuat karşısında kanun yolu, mercii ve sürelerin belirtilmesi hak arama, hak ve hürriyetlerin korunması açısından zorunluluk haline gelmiştir." açıklaması yapılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde; "1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, ...Tarihi izleyen günden başlar. ..." hükmüne, "İvedi yargılama usûlü" başlıklı 20/A maddesinde; " 1. İvedi yargılama usulü aşağıda sayılan işlemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır: ...d) 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca yapılan satış, tahsis ve kiralama işlemleri. ... 2. İvedi yargılama usulünde: a) Dava açma süresi otuz gündür. b) Bu Kanunun 11 inci maddesi hükümleri uygulanmaz. ..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; idari işlemlerin nitelikleri gereği genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, hak arama hürriyetinin gereği olarak Anayasa'nın 40. maddesi uyarınca, idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe, özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmamakta olup, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen, bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği açıktır.

Nitekim Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 15/03/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararıyla; idarî işlemlerde dava açma süresinin belirtilmediği hallerde özel ve genel dava açma süresinin işletilmesi veya işletilmemesi konusunda Danıştay dava daireleri ile kurullarının kararları arasında var olan içtihat aykırılığının, içtihatların birleştirilmesi yoluyla bağlayıcı bir çözüme kavuşturulması ve içtihadın, “özel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde, dava açma süresinin gösterilmemiş olması durumunda, vergi mahkemelerinde 30, Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği;

aynı şekilde genel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde dava açma süresi gösterilmemiş olsa da, 30 ve 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği” yönünde birleştirilmesine karar verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından dava konusu işlemin 15/04/2024 tarihinde tebliğ alındığının belirtildiği, davacı tarafından dava konusu işlemin geri alınması istemiyle yapılan 17/04/2024 tarihli başvuruda da davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı yazısının ilgi tutulduğu, davalı idare tarafından ise dava konusu Bakanlık Arazi Tahsis Komisyonunun ...tarih ve...no'lu kararının Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı işlemiyle davacıya elektronik posta (KEP) yoluyla 10/04/2024 tarihinde tebliğ edildiğinin beyan edildiği,

Mahkemece dava konusu Arazi Tahsis Komisyonu'nun ... tarih ve ...no'lu kararından en geç bu karara davacı tarafından yapılan itiraz tarihi olan 17/04/2024 tarihinde haberdar olunduğu kabul edilerek 17/04/2024 tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde (en geç 17/05/2024) dava açılması gerekmekte iken, 07/06/2024 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi kapsamında olduğu anlaşılan dava konusu işleme karşı tebliği izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde dava açılması gerekli ise de, dava konusu işlemde Anayasa'nın 40. maddesi uyarınca özel dava açma süresinin gösterilmediği dikkate alındığında, yukarıda belirtilen Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu kararı gereği genel dava açma süresinin uygulanması gerekmekte olup, dava konusu işlemin davacıya en erken elektronik posta (KEP) yoluyla 10/04/2024 tarihinde tebliğ edildiğinin kabul edilmesi halinde dahi davanın 10/04/2024 tarihinden itibaren 60 günlük genel dava açma süresi içinde 07/06/2024 tarihinde açıldığı anlaşıldığından, işbu davanın esasının incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddi ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.