Danıştay 4. Daire E.2024/2890 K.2024/5300

Dava konusu istem: Bursa İli, Mudanya İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde faaliyette bulunan ve davacı tarafından işletilen "... Restaurant" unvanlı işyeri hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve E... sayılı Mudanya Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bursa Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı kararı ile uygun bulunan "Mudanya 1/1000 Ölçekli Mudanya Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Revizyonu"na ilişkin plan paftasından da dava konusu işyerinin bulunduğu taşınmazın tescilli sivil mimari yapı olmadığı, ancak tescilli sivil mimari yapılan arasında kaldığının anlaşıldığı,

kentsel sit alanında meskun konut alanında kalan bölgede korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının komşuluklarına veya kentsel sit alanında meskun konut alanında kalan taşınmazlarda faaliyet gösteren işyerlerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesi ya da verilen ruhsatın iptal edilmesine ilişkin olarak alınan bir Kurul kararının dava konusu işyerinin bulunduğu taşınmazın kültür varlığı olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin dava dosyasına sunulmadığı,

bu durumda, dava konusu işlem Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı yazısıyla "kentsel sit sınırları içinde ve konut alanında yer alan restoranın işletme ruhsatlarının iptal edilerek ticari faaliyetinin engellenmesinin" istenildiği gerekçesiyle tesis edilmişse de davacıya ait işyerinin bulunduğu taşınmazın korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli yapılardan olmadığı ve dava konusu işyerinin açma ve çalışma ruhsatının iptali sonucunu doğuracak nitelikte bir koruma yüksek kurulu veya koruma bölge kurulu kararı bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne,

İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline dair verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taşınmazın kentsel sit alanında bulunması nedeniyle yapı kayıt belgesinin sağladığı haklardan faydalanmasının mümkün olmadığı, ilgili Kültür Varlıkları Koruma Kurulundan izin alınmaksızın inşai faaliyet yapılmış olması nedeniyle işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için imara uygunluk kriterini de taşımadığı, ayrıca planda konut alanında kalması ve taşınmazın bulunduğu parselin kıyı kenar çizgisi içerisinde kalması nedeniyle Mahkeme kararıyla tapusunun iptaline kararı verilerek, kamuya terk edildiği de dikkate alınarak,

davalı idarenin 2863 sayılı Kanunun 61. maddesi uyarınca Koruma Bölge Kurulu Kararına istinaden tesis ettiği işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle Danıştay Dördüncü Dairesinin 22/02/2024 tarih ve E:2023/7280, K:2024/1180 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucu temyize konu kararda; istinaf başvurusuna konu karar ve dayandığı gerekçe usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek davacının anılan İdare Mahkemesi kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; işyeri açma ve çalışma ruhsatına konu taşınmazın tescilli bir yapı olmadığı gibi tescilli bir alanda da kalmadığı iddia edilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bursa İli, Mudanya İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde faaliyette bulunan ve davacı tarafından işletilen "... Restaurant" ünvanlı işyeri hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve E... sayılı Mudanya Belediye Başkanlığı işleminin tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir." hükmüne, 4. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un "Temyizen verilen karar üzerine yapılacak işlem" başlıklı 50. maddesinin 2. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir.

" hükmüne, 3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, Danıştayca verilen bozma kararına uyabileceği gibi kararında ısrar da edebilir.

" kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi tarafından yapılan inceleme neticesinde, ilk derece mahkemesi kararının hukuka uygun bulunması durumunda istinaf başvurusunun reddine, hukuka uygun bulunmaması halinde ise istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verileceğinin, bu halde işin esası hakkında Bölge İdare Mahkemesince karar verileceğinin,

bu karara karşı temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ise ilgili merci tarafından dosyanın öncelikle incelerek ve varsa gerekli tahkik işlemleri tamamlanarak yeniden karar verileceğinin kurala bağlanmış olduğu görülmekte olup, Danıştayın temyiz incelemesi sonucunda verdiği bozma kararı üzerine bölge idare mahkemesinin vereceği kararlar ile istinaf aşamasında bölge idare mahkemesinin vereceği kararların farklı usullere ve sonuçlara bağlandığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesince, istinaf incelemesi neticesinde Mahkeme kararının hukuka uygun bulunmayarak istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak işin esası hakkında karar verilmesi halinde ilk derece Mahkemesi kararının hukuki varlığını kaybetmiş olması nedeniyle Danıştay'ın bozma kararına uyulması üzerine yeniden yapılan yargılamanın istinaf incelemesi niteliğinde olmadığı dikkate alındığında, hüküm mahkemesi sıfatıyla uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar vermesi gereken Bölge İdare Mahkemesince ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek istinaf başvurusunun reddi yolunda karar verilmesi usul ve hukuka uygun olmayacaktır.

Uyuşmazlıkta, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Danıştay Dördüncü Dairesinin 22/02/2024 tarih ve E:2023/7280, K:2024/1180 sayılı kararıyla bozulması üzerine, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince, bozma kararına uyularak, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, yukarıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda, bozma kararına uyan Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince, uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar verilmesi gerekmekte olup, ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.