Danıştay 4. Daire E.2024/313 K.2024/1191

Dava konusu istem: İstanbul İli, Eyüp İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi sonunda bulunan dere yatağına izinsiz olarak hafriyat dökülmek suretiyle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile Harfiyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin 13. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle, aynı Kanun'un 20. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendi ile 2. fıkrası ve söz konusu fiilin birinci kez tekrar edilmesi nedeniyle aynı Kanun'un 23. maddesi uyarınca 294.570,00-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı idari yaptırım kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu uyuşmazlığa konu para cezası, daha önce de aynı nedenle ceza verildiği gerekçesiyle artırılarak tahakkuk ettirilmiş ise de, tekerrüre esas alınan ... tarih ve ... sayılı idari yaptırım kararına karşı açılan davada, ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararıyla; kaçak hafriyat dökümüne ilişkin fiilin açık, kesin ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenip, davacının da izinsiz olarak hafriyat depoladığı hususunun açıkça ortaya konularak ceza verilmesi gerekmekte iken, uyuşmazlık konusu olayda bu fiilin davacı şirketin bilgisi dahilinde işlendiğine dair yeterli tespit içermeyen tutanağa göre para cezasının verildiği sonucuna varıldığından, işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, yargı kararı ile hukuka aykırı bulunarak iptal edilen idari yaptırım kararı, işbu kararın verildiği tarih itibarıyla bütün sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağından ... tarih ve ... sayılı bu kararın artırıma esas alınmasına hukuken imkan bulunmadığı dolayısıyla bir önceki fiilin subuta erdiği gerekçesiyle tekerrür hükümlerine göre tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Ancak, davalı idarenin iş bu davaya konu cezaya dayanak alınan tespite göre, yeniden bir karar alınmasına da hukuken engel bulunmamaktadır. Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Tekerrüre esas alınan ilk para cezasının iptali yolundaki Mahkeme kararının ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kaldırılarak davanın reddine karar verildiği, bu haliyle bir önceki fiilin sübuta erdiği ve İdare Mahkemesi kararının dayandığı gerekçenin ortadan kalktığı, bu nedenle tekerrür hükümlerine göre tesis edilen dava konusu işlemin esası hakkında bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere, Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesine dair ...

Bölge İdare Mahkemesinin ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 29/09/2020 tarih ve E:2019/11089, K:2020/8371 sayılı kararıyla; davanın esası hakkında İdare Dava Dairesince karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine, bozma kararına uyularak, tekerrüre esas alınan ilk para cezasının iptali yolundaki Mahkeme kararının ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kaldırılarak davanın reddine karar verildiği, bu haliyle, bir önceki fiilin subuta erdiği ve İdare Mahkemesi kararının dayandığı gerekçenin ortadan kalktığının görüldüğü belirtilerek tekerrür hükümlerine göre tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, dolayısıyla İdare Mahkemesince davanın reddine karar verilmesi gerekirken işlemin iptali yolunda verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varıldığından, istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddine dair ...

Bölge İdare Mahkemesinin ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 08/06/2023 tarih ve E:2021/4578, K:2023/5796 sayılı kararıyla.

İdare Dava Dairesince, davacı şirkete ait araç tarafından tespit tutanağında yer alan taşınmaza izinsiz hafriyat dökülüp dökülmediğinin somut olarak tespitine ilişkin veriler araştırılarak, ortaya çıkacak sonuca göre yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine, bozma kararına uyularak, temyize konu ...

İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile; dava konusu işlemin tesisine dayanak alınan 14/04/2016 sayılı tespit tutanağı ve ekleri video kaydı ve fotoğraflar incelendiğinde; tutanakta, davaya konu yerde (İstanbul ili, Eyüp ilçesi, ... Mah., ...

Cad. sonu, dere yatağının üst kısmında) yapılan kontrollerde ... plakalı (dorse) araçla araziye hafriyat döküldüğüne, aracın ön ve arka plakalarının sökülü olduğuna yönelik tespitlerin olduğu, video kayıtları izlendiğinde de çok uzaktan çekim yapıldığı, dökümü yapan aracın plakalarının belli olmadığı görülmekte, dolayısıyla bu dökümlerin davacı şirket tarafından yapıldığını gösteren somut herhangi bir tespitin olmadığı anlaşıldığından,

İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... sayılı ara kararına davalı idarenin cevabi yazı ve eklerinin incelenmesinden, davacı şirkete ait araç tarafından tespit tutanağında yer alan taşınmaza izinsiz hafriyat döküldüğüne dair her türlü şüpheden uzak somut bilgi ve belgelerin ortaya konulamadığı anlaşıldığından, fiili sabit olmayan davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, yapılan denetim sonucu tutulan tutanağa göre fiil sabit olduğundan, bu tutanak esas alınarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle İdare Dava Dairesinin kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Avrupa Yakası Trakya Zabıta Amirliğince 14/04/2016 tarihinde yapılan denetimde hafriyat toprağı ve inşaat atıklarının, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca izin verilen yerlerin dışına döküldüğü tespit edilmiştir.

Söz konusu tespit tutanağı esas alınarak, ... tarih ve ...sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı idari yaptırım kararı ile 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin 13. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle, aynı Kanun'un 20. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendi ile 2. fıkrası ve söz konusu fiilin birinci kez tekrar edilmesi nedeniyle aynı Kanun'un 23. maddesi uyarınca 294.570,00-TL para cezası verilmesine verilmiştir.

Bunun üzerine, anılan idari yaptırım kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 3. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir." hükmüne, 4. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un "Temyizen verilen karar üzerine yapılacak işlem" başlıklı 50. maddesinin 2. fıkrasında; "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir.

" hükmüne, 3. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, Danıştayca verilen bozma kararına uyabileceği gibi kararında ısrar da edebilir.

" hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi tarafından yapılan inceleme neticesinde, ilk derece mahkemesi kararının hukuka uygun bulunması durumunda istinaf başvurusunun reddine, hukuka uygun bulunmaması halinde ise istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verileceğinin, bu halde işin esası hakkında Bölge İdare Mahkemesince karar verileceğinin,

temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ise ilgili merci tarafından dosyanın öncelikle incelerek ve varsa gerekli tahkik işlemleri tamamlanarak yeniden karar verileceğinin kurala bağlanmış olduğu görülmekte olup Danıştayın temyiz incelemesi sonucunda verdiği bozma kararı üzerine bölge idare mahkemesinin vereceği kararlar ile istinaf aşamasında bölge idare mahkemesinin vereceği kararların farklı usullere ve sonuçlara bağlandığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesince, istinaf incelemesi neticesinde Mahkeme kararının hukuka uygun bulunmayarak istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak işin esası hakkında karar verilmesi halinde ilk derece Mahkemesi kararının hukuki varlığını kaybetmiş olması nedeniyle Danıştay'ın bozma kararına uyulması üzerine yeniden yapılan yargılamanın istinaf incelemesi niteliğinde olmadığı dikkate alındığında, hüküm mahkemesi sıfatıyla uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar vermesi gereken Bölge İdare Mahkemesince ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek istinaf başvurusunun reddi yolundaki karar verilmesi usul ve hukuka uygun olmayacaktır.

Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılarak, davanın reddi yolunda verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 08/06/2023 tarih ve E:2021/4578, K:2023/5796 sayılı kararıyla bozulması üzerine, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince, bozma kararına uyularak, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun (kararda yer verilen gerekçe ile) reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, yukarıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda, bozma kararına uyan Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince, uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar verilmesi gerekmekte olup ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek (gerekçeli olarak) istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.