Danıştay 4. Daire E.2024/3393 K.2024/5586

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçe, ... Bölgesi, ....

Sokak, No:... adresinde faaliyet gösteren çay posası (atığı) kurutma ve peletleme tesisinin, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 11. maddesi ile 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendinde belirlenen esaslara aykırı olarak çay posası / atığı kurutma ve pelet atık geri kazanım, geri dönüşüm tesisini kurarak işlettiği ve ilgili mevzuatta öngörülen esaslar doğrultusunda ürün standardı, ürünün satışa uygunluğu ve piyasadaki denetimi ile ilgili izni ilgili kurumlardan almadan ve Bakanlık'tan lisans almadan faaliyette bulunduğundan bahisle,

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca davacı şirket adına 265.497,00-TL idari para cezası verilmesine ve Çevre ve İzin Lisans Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesi uyarınca geçici faaliyet belgesi alınana kadar faaliyetin durdurulmasına ilişkin ... Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı idari yaptırım karar tutanağının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği'nde tarımdan kaynaklanan ve herhangi bir işleme tabi tutulmayan bitkisel atıkların biyokütle olarak tanımlandığı, davacı şirkete ait tesiste çay aroması elde edildikten sonra ortaya çıkan çay posasının herhangi bir işleme tabi tutulmadan kurutularak pelet imalatı yapıldığı ve üretilen peletin yakma kazanında yakılması sonucunda ısı elde edildiği,

tesisin çay posasının herhangi bir işleme tabi tutulmadan kurutulması ve yakılması nedeniyle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 11. maddesinde belirtilen atık ara depolama, geri kazanım ve bertaraf tesisi niteliğinde olmadığından çevre izin ve lisans belgesi almakla yükümlü bulunmadığı,

bu nedenle, davacı şirket hakkında ilgili kurumdan izin ve Bakanlıktan lisans alınmadığından bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 11. ve 20. maddeleri uyarınca 265.497,00 TL idari para cezası verilmesine ve tesisin geçici faaliyet belgesi alınana kadar faaliyetinin durdurulmasına ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, Danıştay Dördüncü Dairesinin 29/02/2024 tarih ve E:2023/11597, K:2024/1404 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak ...

Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince verilen temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin... (Bölge İdare Mahkemesi kararında sehven "..." şeklinde yazılmıştır.) tarih ve E:..., K:... sayılı kararında hukuka aykırılık bulunmadığı ve söz konusu kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı şirket tarafından geçici faaliyet belgesi ve çevre izin belgesi bulunmadan faaliyette bulunulduğu, çay atığı / posasının atık kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, denetim tarihinden sonra biyokütle olarak değerlendirilmesinin dava konusu işlemin hukuka aykırı olması sonucunu doğurmayacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... İli, ... İlçe, ... Sanayi Bölgesi, .... Sokak, No:... adresinde faaliyet gösteren çay posası (atığı) kurutma ve peletleme tesisinin bir aydır faaliyet gösterdiği, söz konusu tesis ile ilgili alınmış "ÇED muaf", "ÇED gerekli değildir" veya "ÇED olumlu" belgesi; "işyeri açma ve çalışma belgesi" ve Çevre Kanunu'na göre alınması gereken "geçici faaliyet belgesi" veya "çevre izin ve lisans belgesi"nin olmadığından ibraz edilemediği hususu, davalı idare elemanlarınca düzenlenen ... tarihli çevre denetim tutanağı ile tespit edilmiştir.

Anılan tutanak dayanak alınarak, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 11. maddesi ile 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendinde belirlenen esaslara aykırı olarak çay posası / atığı kurutma ve pelet atık geri kazanım, geri dönüşüm tesisini kurarak işlettiği ve ilgili mevzuatta öngörülen esaslar doğrultusunda ürün standardı, ürünün satışa uygunluğu ve piyasadaki denetimi ile ilgili izni ilgili kurumlardan almadan ve Bakanlık'tan lisans almadan faaliyette bulunduğundan bahisle,

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca davacı şirket adına 265.497,00-TL idari para cezası verilmesine ve Çevre ve İzin Lisans Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesi uyarınca geçici faaliyet belgesi alınana kadar faaliyetin durdurulmasına ilişkin ... Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı idari yaptırım kararı tesis edilmiştir.

Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir." hükmüne; 4. fıkrasında ise, "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un "Temyizen verilen karar üzerine yapılacak işlem" başlıklı 50. maddesinin 2. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir.

" hükmüne; 3. fıkrasında ise, "Bölge idare mahkemesi, Danıştayca verilen bozma kararına uyabileceği gibi kararında ısrar da edebilir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi tarafından yapılan inceleme neticesinde, ilk derece mahkemesi kararının hukuka uygun bulunması durumunda istinaf başvurusunun reddine, hukuka uygun bulunmaması halinde ise istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verileceğinin, bu halde işin esası hakkında Bölge İdare Mahkemesince karar verileceğinin,

bu karara karşı temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ise ilgili merci tarafından dosyanın öncelikle incelerek ve varsa gerekli tahkik işlemleri tamamlanarak yeniden karar verileceğinin kurala bağlanmış olduğu görülmekte olup, Danıştayın temyiz incelemesi sonucunda verdiği bozma kararı üzerine bölge idare mahkemesinin vereceği kararlar ile istinaf aşamasında bölge idare mahkemesinin vereceği kararların farklı usullere ve sonuçlara bağlandığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesince, istinaf incelemesi neticesinde Mahkeme kararının hukuka uygun bulunmayarak istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak işin esası hakkında karar verilmesi halinde ilk derece Mahkemesi kararının hukuki varlığını kaybetmiş olması nedeniyle Danıştayın bozma kararına uyulması üzerine yeniden yapılan yargılamanın istinaf incelemesi niteliğinde olmadığı dikkate alındığında, hüküm mahkemesi sıfatıyla uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar vermesi gereken Bölge İdare Mahkemesince ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek istinaf başvurusunun reddi yolunda karar verilmesi usul ve hukuka uygun olmayacaktır.

Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Danıştay Dördüncü Dairesinin 29/02/2024 tarih ve E:2023/11597, K:2024/1404 sayılı kararıyla bozulması üzerine, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince, bozma kararına uyularak, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun (kararda yer verilen açıklama ile) reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, yukarıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda, bozma kararına uyan Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince, uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar verilmesi gerekmekte olup, ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.