Danıştay 4. Daire E.2024/3709 K.2024/6776

Dava konusu istem: Muğla İli, Bodrum İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... nolu özel parselde (... ada, ... parsel ile DHTA) gerçekleştirilmesi planlanan "Turizm Konaklama Tesisi" projesine ilişkin olarak Muğla Valiliği tarafından verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacıya bildirildiği, Mahkeme ara kararına davacı tarafından verilen cevapta söz konusu yazının 14/05/2024 tarihinde davacı belediyenin evrak kaydına alındığının belirtildiği, davacı belediyenin dava konusu işlemi 14/05/2024 tarihinde tebellüğ ettiğinin açık olduğu, dolayısıyla 30 günlük dava açma süresinin 14/05/2024 tarihini izleyen günden itibaren başladığı,

öte yandan her ne kadar dava konusu işlemin bir ay süre ile ilan edilmek suretiyle duyurulduğu görülmekteyse de, dava konusu işlemin düzenleyici işlem niteliğinin bulunmaması sebebiyle dava açma süresinin başlaması için (örneğin imar planlarında olduğu gibi) ilan/askı süresinin son gününün beklenmesinin gerekmeyeceği, yazılı bildirim tarihi ile başlayan otuz günlük özel dava açma süresinin, 13/06/2024 (perşembe) tarihi itibariyle sona erdiği, anılan süre geçirilerek 24/06/2024 tarihinde açılan bu davanın süre aşımı sebebiyle reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 17. maddesinde. "Bakanlık inceleme değerlendirme süreci tamamlanarak karar aşamasına geçilen proje hakkında 5 iş günü içinde "ÇED Gereklidir" veya "ÇED Gerekli Değildir" kararını verir. Verilen karar il müdürlüğüne, görüş alınan kurum/kuruluşlara, proje sahibine ve Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara bildirilir.

Bu karar il müdürlüğü tarafından internet sitesinde süresiz ve askıda 30 takvim günü ilan edilerek halka duyurulur. "hükmüne yer verildiği, idarelerinin, kararın resmi olarak bildirildiği, il müdürlüğü, görüş alınan kurum/kuruluşlar, proje sahibi ve Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlar sıfatını taşımadığı, idarelerinin anılan Yönetmelik hükmünün son fıkrası uyarınca "askıda 30 takvim günü ilan edilerek halka duyurulur" ibaresinde yer verilen hedef kitleden ayrıksı bir sıfatının ve fonksiyonunun bulunmadığı, dolayısıyla davanın internette yer verilen ilan esas alınarak süresi içinde açıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare ve davalı yanında müdahil tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Muğla İli, Bodrum İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... nolu özel parselde (... ada, ... parsel ile DHTA) gerçekleştirilmesi planlanan "Turizm Konaklama Tesisi" projesine ilişkin olarak Muğla Valiliği tarafından verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin korunması" başlıklı 40. maddesinin ikinci fıkrasında; "Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır." düzenlemesi öngörülmüş, bu ek fıkranın gerekçesinde ise; "Bireylerin yargı ya da idarî makamlar önünde sonuna kadar haklarını arayabilmelerine kolaylık ve imkan sağlanması amaçlanmaktadır. Son derece dağınık mevzuat karşısında kanun yolu, mercii ve sürelerin belirtilmesi hak arama, hak ve hürriyetlerin korunması açısından zorunluluk haline gelmiştir." açıklaması yapılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde; "1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, ...Tarihi izleyen günden başlar. ..." hükmüne, "İvedi yargılama usûlü" başlıklı 20/A maddesinde; " 1. İvedi yargılama usulü aşağıda sayılan işlemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır: ...d) 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca yapılan satış, tahsis ve kiralama işlemleri. ... 2. İvedi yargılama usulünde: a) Dava açma süresi otuz gündür. b) Bu Kanunun 11 inci maddesi hükümleri uygulanmaz. ..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; idari işlemlerin nitelikleri gereği genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, hak arama hürriyetinin gereği olarak Anayasa'nın 40. maddesi uyarınca, idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe, özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmamakta olup, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen, bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği açıktır.

Nitekim Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 15/03/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararıyla; idarî işlemlerde dava açma süresinin belirtilmediği hallerde özel ve genel dava açma süresinin işletilmesi veya işletilmemesi konusunda Danıştay dava daireleri ile kurullarının kararları arasında var olan içtihat aykırılığının, içtihatların birleştirilmesi yoluyla bağlayıcı bir çözüme kavuşturulması ve içtihadın, “özel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde, dava açma süresinin gösterilmemiş olması durumunda, vergi mahkemelerinde 30, Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği;

aynı şekilde genel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde dava açma süresi gösterilmemiş olsa da, 30 ve 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği” yönünde birleştirilmesine karar verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı yazısıyla davacı belediyeye ilan edilmek üzere gönderildiği, anılan yazının davacı belediye tarafından 14/05/2024 tarihinde tebliğ alındığı, bakılan davanın 24/06/2024 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, dava konusu işlemin davacı belediye ilan tahtasında 15/05/2024-14/06/2024 tarihleri arasında ilan edildiği görülmektedir.

2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi kapsamında olduğu anlaşılan dava konusu işleme karşı tebliği izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde dava açılması gerekli ise de, dava konusu işlemde Anayasa'nın 40. maddesi uyarınca özel dava açma süresinin gösterilmediği dikkate alındığında, yukarıda belirtilen Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu kararı gereği genel dava açma süresinin uygulanması gerekmekte olup, dava açma süresinin dava konusu işlemin davacıya tebliğ edildiği 14/05/2024 tarihinde başladığının kabul edilmesi halinde dahi davanın 14/05/2024 tarihinden itibaren 60 günlük genel dava açma süresi içinde 24/06/2024 tarihinde açıldığı anlaşıldığından, işbu davanın esasının incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.