Danıştay 4. Daire E.2024/449 K.2024/4349

Dava konusu istem: Davalı idare tarafından tesis edilen ... tarih ve E... sayılı işlemin İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsellerin fuzulen işgal edilmesi nedeniyle 10/09/2019-22/05/2020 tarihleri arası dönem için toplam 640.033,33 TL tutarında ecrimisil bedelinin ödenmesinin istenilmesine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi ile Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4., 84. ve 85. maddelerine yer verilerek, mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen rapora göre, ecrimisil ihbarnamesine konu edilen tutarın 450.208,54 TL’lik kısmının hukuka uygun olduğu, bu tutarı aşan 189.824,79 TL'lik kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 189.824,79 TL'lik kısmının iptaline, ihbarnamenin 450.208,54 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesince.

2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi ile Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4., 84. ve 85. maddelerine yer verilerek, taşınmazda yürütülen ticari faaliyetin kattığı değer ve taşınmazın emlak vergisine esas değeri konusunda bir değerlendirme yapılmadığı anlaşıldığından, bu hususların açıklığa kavuşturulmasının istenilmesi üzerine, bilirkişilerce düzenlenen ek rapora göre, 1.073.163,29 TL ecrimisil istenebileceği görüş ve kanaatine varıldığı,

bilirkişilerce yapılan değerlendirmelerin bilimsel olarak makul olduğu göz önüne alındığında, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın hatalı olduğu, kira sözleşmesinin bulunduğu, kira sözleşmesinin iptaline ilişkin yargı kararının bulunmadığı, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi kapsamında ecrimisil istenebilmesi için taşınmaz malın bu Kanun kapsamında sayılan idarelere ait olması gerektiği, anılan Kanun'da davalı idareye yer verilmediği gibi, davalı idarenin özel bütçeli olmadığı,

2560 sayılı Kanun'un 22. maddesinde işlemlerinin 2886 sayılı Kanun'a tabi olmadığı kuralı dikkate alındığında, uyuşmazlık konusu ecrimisil tutarının davalı idarece genel hükümlere göre istenebileceği ve tahsili yoluna gidilebileceğinden, ödemeye davet niteliğindeki dava konusu işlemin tek başına kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olmadığı anlaşılmakla, 2886 sayılı Kanun uyarınca değerlendirme yapılmak suretiyle hüküm kurulmuş ise de, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle,

davacının temyiz isteminin reddi ile İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 1. maddesinde, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.

Birinci fıkrada sayılan daire ve idarelere bağlı döner sermayeli kuruluşlar ile özel kanunlarla veya özel kanunların vermiş olduğu yetkiyle kurulmuş bulunan fonların yukarıda belirtilen işlerinin nasıl yapılacağı Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir.".

75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir.

Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde, belediye mallarına karşı suç işleyenlerin Devlet malına karşı suç işlemiş sayılacağı, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, "... İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur..."; 22. maddesinde, "İSKİ'nin işlemleri 2886 sayılı Devlet İhale, 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunları ile bunların ek ve tadillerine tabi değildir. Kuruluşun alım, satım ve ihalelerinde uygulanacak esas ve usuller bir yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden. İstanbul ili, Fatih ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada,............ ve ... sayılı parsellerdeki işgalden dolayı 09/09/2019 tarihine kadar olan dönem için tahakkuk ettirilen ecrimisilin ödendiği, ancak söz konusu parsellerdeki işgalin 21/01/2020 tarihinde boşaltılarak tahliye nedeniyle son bulduğu belirtilerek, ... ada,............... ve ..... sayılı parseller yönünden 10/09/2019-21/01/2020 dönemi için 410.475,46 TL; ... ve ... sayılı parseller için ise 01/09/2019-22/05/2022 dönemi için 640.033,33 TL ecrimisil bedelinin 2886 sayılı Kanun'a atfen ödenmesinin ... tarih ve E.... sayılı işlemle istenildiği,

davacı tarafından dilekçe ret kararı üzerine yenilerek verilen dava dilekçesi ile anılan işlemin ... ve ... sayılı parseller yönünden 01/09/2019-22/05/2022 dönemi için 640.033,33 TL ecrimisil bedelinin istenilmesine ilişkin kısmının iptalinin istenildiği, İdare Dava Dairesince uyuşmazlığın 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesine ve Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4., 84. ve 85. maddelerine göre değerlendirilmek suretiyle, uyuşmazlığın esası hakkında hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

2886 sayılı Kanun kapsamında ecrimisil istenebilmesi için taşınmaz malın madde kapsamında sayılan idarelere ait olması gerekmektedir. Bu bağlamda, davalı idarenin belirtilen Kanun maddesinde sayılmadığı, özel bütçeli olmadığı, 2560 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 22. maddesi uyarınca işlemlerinde 2886 sayılı Kanun'a tabi olmadığı kuralı dikkate alındığında, uyuşmazlık konusu ecrimisil tutarını genel hükümlere göre isteyebileceği ve tahsil edebileceğinden, uyuşmazlığa konu tutar hakkında ecrimisil mevzuatının uygulanamayacağı sonucuna varılmıştır.

Nitekim, davalı idareye ait taşınmaz malların kullanımından kaynaklanan ecrimisil alacağı kapsamının Türk Medeni Kanunu'na göre belirleneceğine yönelik Yargıtay .... Hukuk Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., ... tarih ve E:.., K:... ve ... tarih ve E:..., K... sayılı kararları da bulunmaktadır.

Bu durumda, dava konusu işlem hakkında genel hükümlere göre değerlendirme yapılarak hüküm kurulması gerekirken, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince 2886 sayılı Kanun uyarınca karar verilmesinde hukuka ve usule uygunluk görülmemiştir.