Danıştay 4. Daire E.2024/582 K.2024/7954

İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan tesisle ilgili olarak, çevre izin ve lisans belgesi olmadan faaliyette bulunulduğu ve ... Mahallesi, ...

Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde cüruf atıklarının açık alanda depolandığından bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile 02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ihlal edildiği gerekçesiyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi, aynı maddenin ikinci fıkrası ile aynı Kanun'un 23. maddesi uyarınca 735.480,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Zonguldak Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada bulunan denetim tutanağı, fotoğraflar ile diğer bilgi ve belgelerin incelenmesi ve değerlendirilmesinden. Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ...

Mevkii, ... ada, ... parselde bulunan taşınmaz üzerinde cüruf atıklarının açık alanda depolandığının sabit olduğu, doğal yapının tahrip edildiği, davacının ilgili mevzuatta öngörülen yükümlülükleri yerine getirmediğinin yapılan tespitlerle sübuta erdiği sonucuna ulaşılmış olup, davacının daha önce de aynı fiillerden dolayı ... tarih ve E... sayılı karar ile 367.740,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve verilen bu kararın 20/09/2022 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, ancak bu cezaya karşı herhangi bir dava açılmadığı,

yine davacının ... tarih ve E... sayılı karar ile 367.740,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve verilen bu kararın 25/10/2022 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, ancak bu cezaya karşı da herhangi bir dava açılmadığı görüldüğünden; davacıya tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; fiilin maddi niteliği itibarıyla yaptırım uygulanmasını gerektirecek haksızlık unsuruna sahip olmadığı, faaliyetin konusunu oluşturan ve atık olarak depolandığı belirtilen maddenin, çevreyi tehdit edebilecek bir atık niteliği taşımadığı, inşaat sektöründe geniş kullanım alanına sahip bir madde olduğu, bu nedenle temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Uyuşmazlıkta, davacı tarafından, çevre izin ve lisans belgesi olmadan faaliyette bulunulduğu ve cüruf atıklarının açık alanda depolandığından bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi, aynı maddenin ikinci fıkrası ile aynı Kanun'un 23. maddesi uyarınca idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği,

aynı tespitlere dayalı olarak daha önceden tesis edilen idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin, dava konusu işleme dayanak çevre denetim tutanağının düzenlendiği tarihten önce davacıya tebliğ edildiği ve anılan işlemlere dayanak çevre denetim tutanakların düzenlenmesi ile birlikte, önceki fiillere ilişkin hukuki anlamda kesintinin de gerçekleştiği; başka bir ifadeyle 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "İçtima" başlıklı 15. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Aynı kabahatin birden fazla işlenmesi halinde her bir kabahatle ilgili olarak ayrı ayrı idarî para cezası verilir.

Kesintisiz fiille işlenebilen kabahatlerde, bu nedenle idarî yaptırım kararı verilinceye kadar fiil tek sayılır." hükmü uyarınca, kesintisiz fiille işlendiği görülen uyuşmazlık konusu kabahatin, Zonguldak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı kararlarının verildiği tarihler itibarıyla hukuki anlamda kesilmiş kabul edilmesi gerektiği ve bunun üzerine davalı idare elemanları tarafından, yukarıda yer verilen idari para cezalarının verilmesinin üzerinden makul süre geçtikten sonra,

30/11/2024 tarihli çevre devre denetim tutanağı ile yapılan tespite dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından; davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, yukarıda belirtilen gerekçenin eklenmesi suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ...

Sokak, No:... adresinde bulunan tesiste, ilgili mevzuata aykırı biçimde çevre izin ve lisans belgesi olmadan faaliyette bulunulduğu ve cüruf atıklarının ve hurda metal atıklarının açık alanda ilgili mevzuata aykırı biçimde depolandığından bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile 02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (I) bendinin ihlal edildiği gerekçesiyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi,

aynı maddenin ikinci fıkrası 367.740,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Zonguldak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı kararı tesis edildiği; bu kararın davacıya 20/09/2022 tarihinde tebliğ edildiği; bu karara karşı davacı tarafından dava açılmadığının idare tarafından bildirildiği ve davacı tarafından aksi yönde bir iddiada bulunulmadığı görülmektedir.

Sonrasında. Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ...

Mevkii, ... ada, ... parselde bulunan tesiste, ilgili mevzuata aykırı biçimde çevre izin ve lisans belgesi olmadan faaliyette bulunulduğu ve cüruf atıklarının açık alanda ilgili mevzuata aykırı biçimde depolandığından bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile 02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (I) bendinin ihlal edildiği gerekçesiyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi,

aynı maddenin ikinci fıkrası 367.740,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Zonguldak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı kararı tesis edildiği; bu kararın davacıya 25/10/2022 tarihinde tebliğ edildiği; bu karara karşı davacı tarafından dava açılmadığının idare tarafından bildirildiği ve davacı tarafından aksi yönde bir iddiada bulunulmadığı görülmektedir.

En son olarak; Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan tesiste cüruf atıklarının sahada açık olarak yığma bir şekilde depolandığı, cüruf atıklarının depolanması, geri kazanımı, bertarafı ile ilgili olarak davacı şirkete ait çevre izin ve lisans belgesi bulunmadığı hususu, davalı idare elemanlarınca düzenlenen ... tarihli, ... seri numaralı çevre denetim tutanağı ile tespit edilmiştir.

Anılan tutanak dayanak alınarak, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile 02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ihlal edildiği gerekçesiyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi, aynı maddenin ikinci fıkrası ile aynı Kanun'un 23. maddesi uyarınca 735.480,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Zonguldak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı kararı tesis edilmiştir.

Bunun üzerine; Zonguldak Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği. 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde, diğer genel hükümlerinin, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı kurala bağlanmış olup.

"İçtima" başlıklı 15. maddesinde "(1) Bir fiil ile birden fazla kabahatin işlenmesi halinde bu kabahatlere ilişkin tanımlarda sadece idarî para cezası öngörülmüşse, en ağır idarî para cezası verilir. Bu kabahatlerle ilgili olarak kanunda idarî para cezasından başka idarî yaptırımlar da öngörülmüş ise, bu yaptırımların her birinin uygulanmasına karar verilir. (2) Aynı kabahatin birden fazla işlenmesi halinde her bir kabahatle ilgili olarak ayrı ayrı idarî para cezası verilir.

Kesintisiz fiille işlenebilen kabahatlerde, bu nedenle idarî yaptırım kararı verilinceye kadar fiil tek sayılır. (3) Bir fiil hem kabahat hem de suç olarak tanımlanmış ise, sadece suçtan dolayı yaptırım uygulanabilir. Ancak, suçtan dolayı yaptırım uygulanamayan hallerde kabahat dolayısıyla yaptırım uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "Kirletme yasağı" başlıklı 8. maddesinde. "Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler." hükmü.

"İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendinde "Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 90.000 Türk lirasından 360.000 Türk lirasına kadar , ithal edenlere 300.000 Türk lirası idarî para cezası verilir." hükmüne;

aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, "Bu maddenin (ı) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." hükmüne; aynı Kanun'un "Fiillerin tekrarı" başlıklı 23. maddesinde ise "Bu Kanunda belirtilen idarî para cezaları, bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin işlenmesinden itibaren üç yıl içinde birinci tekrarında bir kat, ikinci ve müteakip tekrarında iki kat artırılarak verilir." hükmüne yer verilmiştir.

10/09/2014 tarih ve 29115 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 4. maddesinde.

Çevre İzni: Çevre Kanunu uyarınca alınması gereken; hava emisyonu, çevresel gürültü, atıksu deşarjı ve derin deniz deşarjı konularından en az birini içeren izin, Geçici Faaliyet Belgesi (GFB): İşletmelerin faaliyette bulunabilmeleri için çevre izni ve lisansı öncesi verilen belge şeklinde tanımlanmış; aynı Yönetmelik'in 5. maddesinde ise; bu Yönetmelik kapsamında çevre iznine veya çevre izin ve lisansına tabi işletmelerin, çevresel etkilerine göre EK-1 ve EK-2 listelerinde sınıflandırıldığı,

bu işletmelerin faaliyette bulunabilmeleri için öncelikle geçici faaliyet belgesi almak ve geçici faaliyet belgesi alan işletmelerin belge tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi almak zorunda oldukları düzenlenmiştir.

02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin "Genel ilkeler" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde, "Atıkların toplanması, taşınması, geri kazanılması ve/veya bertaraf edilmesi işlemleri, Bakanlık ve/veya il müdürlüğünden gerekli izin ve/veya çevre lisansı almış tesisler, üretici/yetkilendirilmiş kuruluşlar, atık taşımaya yetkili/lisanslı taşıyıcılar tarafından izinleri/lisansları kapsamında gerçekleştirilir. Atıkların bu firmalar/tesisler dışında üçüncü kişiler tarafından toplama, taşıma, geri kazanım ve/veya bertaraf faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi, diğer maddelerle ve yakıtlara karıştırılarak yakılması yasaktır." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta. 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ve aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca 367.740,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Zonguldak Valiliğinin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı kararlarına dayanak çevre denetim tutanaklarında, Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ...

Sokak, No:... adresinde bulunan tesisle ilgili olarak, çevre izin ve lisans belgesi olmadan faaliyette bulunulduğu ve Kıyıcak Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde cüruf atıklarının açık alanda depolandığının tespit edildiği görülmektedir.

Zonguldak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararının dayanağı çevre denetim tutağında ise, önceki para cezalarına dayanak çevre denetim tutanaklarında yapılan tespitler ile aynı yönde tespitler yapılmakla birlikte, davacı tarafından ilgili mevzuata aykırı biçimde açık alanda depolandığı belirlenen cüruf atıklarına ilave yapıldığı konusunda davalı idare tarafından somut bir tespite yer verilmediği;

başka bir ifadeyle, daha önce depolandığı belirtilen cüruf atıklarının halen aynı alanda kalmış olması nedeniyle, davacı tarafından ilgili mevzuata aykırı biçimde atık depolandığı ve çevre izin ve lisans belgesi olmadan faaliyette bulunulduğu,

dolayısıyla 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile 02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ihlal edildiği gerekçesiyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi, aynı maddenin ikinci fıkrası ile aynı Kanun'un 23. maddesi uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren davacının yeni bir fiilinin bulunduğunun idare tarafından tereddüte mahal bırakmayacak biçimde tespit edilmediği görüldüğünden; dava konusu işlemde hukuka uyarlık;

davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.