Danıştay 4. Daire E.2024/676 K.2025/791

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ... Caddesi No:... adresinde bulunan, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, aynı taşınmazdaki ... numaralı bağımsız bölüm için ... adına düzenlenen... tarih ve ...sıra numaralı kafeterya faaliyet konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ruhsat düzenlenen davaya konu işletmenin bulunduğu taşınmazın 2863 sayılı Kanun kapsamında kalan taşınmazlardan olduğu, uyuşmazlık konusu yapı için "Yapı Kayıt Belgesi" alındıysa da yapı kayıt belgesinin görülen davaya bir etkisinin bulunmadığı, söz konusu taşınmaz yapı kayıt belgesinin sağladığı haklardan yararlanamayacağından bu belgeye dayanarak cins değişikliği yapılmak suretiyle konut niteliğinden ticari işletme hüviyetine dönüştürülemeyeceği, bu sebeple dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı tarafından; davanın süresinde açılmadığı, davacının işlemin iptalinde hukuki menfaatinin bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmüştür.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 3. maddesinin 2. fıkrasının 3. bendi.

"Sit; tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli medeniyetlerin ürünü olup, yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, mimari ve benzeri özelliklerini yansıtan kent ve kent kalıntıları, kültür varlıklarının yoğun olarak bulunduğu sosyal yaşama konu olmuş veya önemli tarihi hadiselerin cereyan ettiği yerler ve tespiti yapılmış tabiat özellikleri ile korunması gerekli alanlardır" hükmünü, 9. maddesi ise.

"Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşaî ve fizikî müdahalede bulunulamaz, bunlar yeniden kullanıma açılamaz veya kullanımları değiştirilemez...." hükmünü haizdir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun "İstisnalar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında; "2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ve 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun ile diğer özel kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Dava konusu taşınmazın bulunduğu ...'ın; Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu'nun 15/12/1973 tarih ve 7621 sayılı kararı, Taşınmaz Kültür ve tabiat Varlıkları Yüksek Kurulu Başkanlığı'nın 31/03/1984 tarih ve 234 sayılı kararı ile sit alanı ilan edildiği, Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'nun 31/03/1984 tarih ve 234 sayılı kararıyla ...'ın ''Sit Alanları Bütünü'' olarak ilan edildiği,... Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 25/06/1992 tarih ve 4832 sayılı kararı ile belirlenen kentsel sit alanı içerisinde kaldığı, son olarak 05/11/2021 tarih ve 31650 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4758 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile ... ve ...'ın Özel Çevre ve Koruma Bölgesi olarak tespit ve tescil edildiği anlaşılmaktadır.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun yerleşim ilkelerini ve esaslarını düzenleyen genel nitelikte bir Kanun olduğu, 2863 sayılı Kanunu'nun ise kültür ve tabiat varlığı potansiyelinin geliştirilmesi amacıyla istisna kapsamına alınarak yasa koyucu tarafından kabul edilmiş özel nitelikte kanun olduğu, özel kanunlarla belirlenen alanlarda özel kanun hükümlerinin uygulanmasında zorunluluk bulunduğu, bu doğrultuda İmar Kanununda yer alan hükümler içerisinden ancak özel kanunlarla öngörülen hükümlerin lafzına ve ruhuna aykırılık teşkil etmeyenlerinin tatbik edileceği açıktır.

Buna göre, davaya konu işletmenin bulunduğu taşınmazın 2863 sayılı Kanun kapsamında kalan taşınmazlardan olduğu, 2863 sayılı Kanunun sit alanlarında kullanım alanlarının değiştirilemeyeceğine ilişkin 9. maddesi uyarınca cins değişikliği yapılmak suretiyle konut niteliğinden ticari işletme hüviyetine dönüşemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince verilen kararda ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.