Danıştay 4. Daire E.2025/1705 K.2025/3204

Dava konusu istem: 07/11/2012 tarih ve 28460 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 12/10/2012 tarih ve 2012/3857 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile uygulama alanı ilan edilen Aksaray ili, Ortaköy ilçesi, ... köyünde yapılan toplulaştırma işleminin ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile mevzuat hükümleri ve bilirkişi raporunda yer alan tespitlerin birlikte değerlendirilmesinden; toplulaştırma sonrası yeni tahsis ... parselin içerisinde 270 m2 tarım yapılamaz alan olduğu, ayrıca anılan parselin geometrik şeklinin işlevsellik oluşturmadığı, parselin arazi özellikleri ve alanı değerlendirildiğinde tarıma elverişlilik sağlamadığı,

toplulaştırma sonrası yeni tahsis ... parsel alanı içinde mevcut tarıma elverişsiz tarım alet ve makineleri için olumsuz eğimli, taşlı, kot farkı olan alan bulunduğu ve bu alanın ıslah edilmeden toplulaştırma parselasyon planına dahil edilmesinin uygun olmadığı görüldüğünden, anılan taşınmazlara ilişkin yapılan dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Toplulaştırma sonrasında parsellerin yola cephe olacak şekilde, sulama imkanlarından en iyi şekilde yararlanması sağlanarak ve mümkün olduğunca düzgün şekillerde ve parçalı arazilerin toplanarak verimliliğin artırılmasının amaçlandığı, toplulaştırma işlemi yapılırken toplulaştırma öncesindeki arazilerin sınırlarının değiştiği ve kaymaların yaşandığı, bu nedenle köydeki tercihlerin bir bütün halinde değerlendirildiği, hepsinin istendiği şekilde planlama yapılmasının mümkün olmadığı, bu nedenle bir kısım tercihler kabul görürken, bir kısım tercihlerin zorunlu olarak yerine getirilemediği, yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu ve kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Aksaray ili, Ortaköy ilçesi, ... köyü ... ada ... sayılı parsele ilişkin temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri, kararın buna ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Kararın Aksaray ili, Ortaköy ilçesi, ... köyü ... ada ... sayılı parsele ilişkin kısmına yönelik temyiz istemine gelince;

3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını,

tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.

Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.

Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın 3. maddesinde, "sabit tesis", ev, ahır, samanlık, ağıl, ambar, kuyu vb. yapılarla bağ, bahçe ve ağaçlık arazi olarak tanımlanmış, "Yeni Parsel Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması,

umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi,

toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi,

arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi,

hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir.

İdare Mahkemesi'nce mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenen Bilirkişi Raporu'nda; " toplulaştırma işlemi ile ... parsele karşılık olarak ... ada ... parselin tahsis edildiği, ... parselin ... ada ... parselin yaklaşık %50'sine tekabül edecek şekilde planlandığı, ... nolu parselin toprak endeksinin ..., ... ada ... parselin toprak endeksinin ise 0,622760 olduğu, ... nolu parsele 270 m2 tarım yapılamaz alan ilave edilerek davacının mağduriyet yaşamış olduğu, ayrıca ... ada ... parselin geometrik şeklinin işlevsellik oluşturmadığı, bu parselin arazi özellikleri ve alanı değerlendirilerek kullanım şeklinin tarıma elverişli olmadığı" tespitlerine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden ... parselin düzgün bir geometrik şekle sahip olmadığı, bunun da bu parselin bulunduğu alanda başta sulama olmak üzere ekim, ve ilaçlama gibi tarımsal faaliyetlerde zorlukların yaşanmasına neden olabileceği, ancak yapılan toplulaştırma işlemi ile ... parsele karşılık tahsis edilen ... ada ... parselin daha düzgün bir geometriye sahip olduğu, tarımsal üretim açısından daha kullanışlı olduğu, davacıya ait eski parsel ile yeni verilen parselin arazi derecelendirme puanları ile bu parsellerin birbirleriyle olan denklik dönüşüm katsayılarının ilgili mevzuata uygun olarak belirlendiği,

... parsel içerisinde fiili zeminde kullanılmayan bazı alanların mevcut olduğu, komşu parsellerin mağduriyet yaşamaması adına kullanılmayan bu alanların toplulaştırma hükümleri gereğince ... ada ... parsel içerisinde bırakıldığı ve davacıya daha fazla alan tahsis edildiği göz önünde alındığında yapılan toplulaştırma işleminin ... ada ... parsel yönünden mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının ... ada ... parsele yönelik kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.