Danıştay 4. Daire E.2025/1906 K.2025/2082

Dava konusu istem: Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan taşınmaz üzerindeki konutun maliki olan davacı tarafından, söz konusu taşınmazın önünde bulunan ve imar planında yeşil alan olarak görünen 2.467 m² alanın, davalı idarenin izin ve bilgisi dışında kullanılması sebebiyle 01/12/2009-01/12/2014 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle adına tahakkuk ettirilen 60.688,20-TL bedelli, ... tarihli ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin ve dayanağı ... tarihli ve... sayılı encümen kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararı üzerine İdare Mahkemesince verilen kararda; dosyadaki bilgi ve belgelerle bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu ecrimisil ihbarnamesi ile dayanağı encümen kararının 3.700,50 TL'lik kısmının hukuka uygun olduğu, bu tutarı aşan 56.987,72 TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin kısmen iptaline , kısmen davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı tarafından; ecrimisil bedelinin hukuka uygun hesaplandığı, Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, 13. maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisilin talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinde; "(2) (Değişik:RG-10/4/2011-27901) ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir..." hükmü getirilmiştir.

336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında, Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği. 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı.

10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı, 11. fıkrasında, ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı,

konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı, 12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No: ... adresinde bulunan taşınmaz üzerindeki konutun maliki olan davacı tarafından, söz konusu taşınmazın önünde bulunan ve imar planında yeşil alan olarak görünen 2.467 m² alanın, 01/12/2009-01/12/2014 tarihleri arasında bir kısım yapılar, istinat duvarları yapılarak davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 60.688,20.--TL ecrisimisil istenilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile dayanağı... tarihli ve ... sayılı encümen kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Ecrimisilin; işgal nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu dikkate alındığında, ecrimisilin fahiş olduğu iddiasının emsal bir taşınmaza göre değerlendirilmesi yolunun seçilmesi uygunsa da bu emsalin taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan nitelikte olması gerektiği kuşkusuzdur.

Uyuşmazlıkta, Mahkemece mahallinde yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporunda; söz konusu taşınmazın emlak vergi değerinin, imar planı bulunan bölge içerisinde yer almasına rağmen imar parseli olmadığı gerekçesi ile cepheli olduğu sokakların emlak vergisine esas değerinin 1/10'u olabileceği, 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği 5. maddesinin 3. fıkrası gereği tarımsal amaçlı kullanımlar için emlak vergisine esas asgari değerin % 1,5'inden az olmamak üzere ecrimisil hesabı yapıldığı anlaşılmaktadır.

Ancak dava konusu taşınmazın tarımsal amaçlı kullanılmadığı, taşınmaz üzerinde davacı tarafından bir kısım yapılar inşa edildiği bu nedenle tarım alanı olarak değerlendirilemeyeceği, cephe aldığı cadde ve sokakların emlak vergi değeri dikkate alınarak ecrimisil hesabı yapılması gerektiği açıktır.

Bu durumda, bir emlâkçı ya da gayrimenkul değerleme uzmanının da aralarında yer aldığı bilirkişilerce, uyuşmazlığa konu alanın, yukarıda belirtilen nitelikleri taşıyan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve emsal taşınmazların fuzulen işgal edilmesi nedeniyle istenilen ecrimisil tutarları varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları da dikkate alınarak yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek rapor esas alınmak suretiyle ecrimisil bedelinin belirlenmesi ve buna göre yeniden bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.