Danıştay 4. Daire E.2025/293 K.2025/826

Dava konusu istem: İstanbul ili, Kartal ilçesi, ... - ... Mahallesi,...mevkii, ... ada, ... parsel sayılı, hazineye ait taşınmazın 305 m²'sinin, davacı şirket tarafından etrafı çevrili açık hurda deposu yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 14.192,83TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile anılan ihbarnameye karşı yapılan itirazın reddi yolundaki ...tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararı üzerine İdare Mahkemesince verilen kararda; dosyada mevcut bilgi ve belgelerin, 17/09/2020 tarihinde mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak alınan bilirkişi raporuyla birlikte değerlendirilmesinden; davacı tarafından davalı idarenin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın işgal edildiği ve taşınmazın mahalli incelemesi, mevkii, kullanım şekli ve amacı, kullanıcısına olan katkısı, ekonomik, sosyal, kültürel ve ticari açıdan bulunduğu bölgenin özellikleri, emsal bedeller ve ecrimisil döneminin ekonomik koşulları birlikte değerlendiğinde;

işgal edilen döneme ilişkin olarak toplam ecrimisil bedelinin 7.378,35TL olması gerektiği ve 14.192,83TL ecrimisil istenilmesine ilişkin dava konusu işlemlerin bu tutara ilişkin kısmında hukuka aykırılık, bu tutarı aşan 6.814,48TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen de davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğu ve takdir yetkilerini kısıtlayacak nitelikte hüküm kurulamayacağı gibi bozma kararının gereğinin de yerine getirilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Medeni usul hukukunda yer alan ve yargılamaya hakim olan ilkelerden bir tanesi de "Taleple Bağlılık İlkesi"dir. Nitekim, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesine göre; "Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir."

Taleple bağlılık ilkesinin en önemli sonuçlarından biri de "Aleyhe Bozma Yasağı"dır. Aleyhe bozma yasağı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun, "Sanık lehine başvurma hâlinde verilecek hüküm" başlığını taşıyan 283. maddesinde "İstinaf yoluna yalnız sanık lehine başvurulmuşsa, yeniden verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz." denilmek suretiyle açıkça düzenlenmiş bulunmaktadır.

Medeni yargılama hukukuna ilişkin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve idari yargılama hukukuna ilişkin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda, 5271 sayılı Kanunda olduğu gibi açık bir düzenleme olmamakla birlikte, "Aleyhe Bozma Yasağı" gerek hukuk yargılamasında, gerekse idari yargı alanında uygulanan temel prensiplerden biridir.

Bir hüküm, davanın taraflarından yalnız biri tarafından temyiz edilirse, kamu düzenine ilişkin emredici kurallar hariç olmak üzere, temyiz edilen hüküm temyiz eden tarafın aleyhine olarak bozulamaz. Buna dar anlamda aleyhe bozma yasağı denilmektedir.

Taraflardan yalnız birinin temyizi halinde ya da taraflardan yalnız birinin lehine olarak verilen bozma kararında, bozma kararına uyan ilk derece mahkemesi artık temyiz eden tarafın, önceki (bozulan) karardan daha aleyhine olan bir hüküm veremez. Buna, geniş anlamda aleyhe bozma yasağı ya da aleyhe hüküm verme yasağı denilmektedir.

Taraflardan yalnız birinin temyizi üzerine verilen bozma kararına uyan mahkemenin temyiz eden tarafın, bozulan karara oranla daha aleyhine olan bir hüküm verememesi ilkesi, usule dair kazanılmış hak müessesesi ile yakından ilgilidir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 19/04/2018 tarih ve E.2018/2447, K.2018/4310 sayılı kararında da "Önceki karar davacı tarafından temyiz edilmemiş olduğundan, o kararda hükmedilen miktar davalı yararına kazanılmış bir hak oluşturmuştur. O halde, mahkemenin davalı yararına kazanılmış hakkı ihlal ederek aleyhe hüküm verme yasağına aykırı olacak şekilde karar vermiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir." denilmektedir.

Buna göre, davalı İstanbul Valiliği'nin temyiz talebi üzerine verilen bozma kararına uyulmak suretiyle verilen kararda, davalı idarenin önceki (bozulan) karardan daha aleyhine bir hüküm kurulamayacağı açıktır.

Bakılmakta olan davada:...

İdare Mahkemesinin dava konusu işlemlerin 5.896,49TL'ye ilişkin kısmı yönünden iptaline, davanın 8.296,34TL'ye yönelik kısmının ise, reddi yolundaki ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, iptale ilişkin kısmının davalı idare tarafından temyizen incelenerek bozulmasının istenilmesi üzerine, Danıştay Onuncu Dairesinin 28/03/2017 tarih ve E:2016/5664, K:2017/1661 sayılı kararıyla "emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli dikkate alınarak, düzenlenecek bilirkişi raporu değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken ...

İdare Mahkemesi'nin E:..., K:... sayılı kararıyla ortaya konan, bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle verilen Mahkeme kararında hukuki isabet" bulunmadığı gerekçesiyle temyiz isteminin kabulüyle, İstanbul 3. İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiştir.

Bu itibarla ... İdare Mahkemesince Danıştay bozma kararına uyularak verilen kararda; davacı tarafın temyiz talebinin bulunmadığı, bozma kararının davalı idarenin temyiz talebinin kabulü ile emsal araştırması yapılarak, işgal nedeniyle alınabilecek ecrimisilin tespiti için verildiği hususu da dikkate alınmak suretiyle; aleyhe hüküm verme yasağı uyarınca, dava konusu işlemlerin 5.896,49TL'ye ilişkin kısmı yönünden iptali yolunda verdiği ilk hükmünü aşmaması gerekirken, davalı idarenin bozulan önceki (bozulan) karardan daha aleyhine olacak şekilde işlemlerin 6.814,48TL'lik kısmı yönünden iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.