Danıştay 4. Daire E.2025/413 K.2025/1073

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Küçük Menderes Beydağ Projesi Ödemiş Beydağ Sulaması Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında İzmir ili, Ödemiş ilçesi, ... Mahallesinde davacının müşterek maliki bulunduğu eski ... parsel sayılı ve yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacıya ait eski parsel içerisinde yer alan artezyen kuyusunun ruhsatına ilişkin davacı tarafından herhangi bir bilgi ve belge sunulamadığı, davalı idare tarafından sunulan savunma ve itiraz dilekçelerinden ise anılan kuyunun ruhsatının olmadığının sabit olduğu,

ayrıca Bilirkişi raporunda toplulaştırma işlemlerinin artezyen şeklindeki sabit tesisin yerinde korunarak davacıya verilmemesi dışında kanun ve tüzük esaslarına uygun olarak yapıldığının anlaşıldığı, bu haliyle söz konusu artezyen kuyusu özelinde davacının hukuken korunacak bir hakkının varlığından da bahsedilemeyeceğinden dava konusu arazi toplulaştırmasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, sabit tesis niteliğindeki artezyen su kuyusu ruhsatının alınabilmesi için idareye başvuruda bulundukları, Küçük Menderes Ovasında mevcut kuyuların büyük çoğunluğunun ruhsatının olmadığı bunun kendisinin arazisinin başkasına verilmesi için yeterli bir sebep sayılamayacağı, bu uygulamanın mülkiyet hakkının ihlali sonucunu doğurduğu, eşitliğe ve hakkaniyete aykırı olduğu belirtilerek temyiz konusu kararın bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını,

tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini (...) sağlamak olduğu hükme bağlanmıştır.

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi Toplulaştırmasına İlişkin Tüzüğün "Parsellerin yeniden düzenlenmesi" başlıklı 26.maddesinde, "Proje idaresi tarafından çevre ve doğanın korunması ve iyileştirilmesi dikkate alınarak proje alanının yeniden düzenlenmesi sırasında; c) Maliklere ait şerhli ve takyitli, parçalı ve hisseli araziler, bu halleriyle yeni parsellere taşınarak toplulaştırılması, ç) Sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesisler eski maliklerine verilecek şekilde parsel planlamasının yapılması gerektiği düzenlemesine yer verilmiştir.

Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliğinin "Tanımlar" "başlıklı 4. maddesinde; v) Sabit tesis: Ev, ahır, samanlık, ambar, kuyu gibi yapılar ile dikili tarım arazileri tanımı yer almış; işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi,

köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı. "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.

Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın 3. maddesinde, "sabit tesis", ev, ahır, samanlık, ağıl, ambar, kuyu vb. yapılarla bağ, bahçe ve ağaçlık arazi olarak tanımlanmış, "Yeni Parsel Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması,

umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, (...) maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi,

parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, (...) hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacının müşterek maliki bulunduğu eski ... parsel sayılı ve yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan toplulaştırma işleminin yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının taşınmazı içerisinde bulunan sabit tesisinin (artezyen kuyu) korunmayarak başka bir şahsa tahsis edildiğinden bahisle iptali istemiyle açılan davada yukarıda yer verilen gerekçe ile davanın reddine ilişkin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş ise de yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden;

yapılan toplulaştırma işlemi ile davacının birbirine bitişik konumdaki eski ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarından ... parselin kendisine yeni tahsis edilen ... ada ... parselde bir kısmı verilmiş iken ... sayılı parselin ise hukuki ve fiili bir engel olduğuna ilişkin somut bir veri ortaya konulmadan oluşturulan yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmaz olarak tamamen başkasına tahsis edildiği,

ayrıca davacıya ait eski parselindeki artezyen kuyusuna yönelik olarak yeraltı suyu kullanma belgesi alınması gerekip gerekmediği ve alınması gerekli ise aksi durumda uygulanması gereken yaptırımlar hususunda yetkili idarelerce işlem yapılabileceği açık ise de sabit tesis olduğu tartışmasız olan kuyunun toplulaştırma işleminde davacı adına korunması gerektiği, kaldı ki kullanımına yönelik ruhsat alımı için davacı tarafından idareye başvurulduğunun da anlaşıldığı olayda,

söz konusu kuyunun toplulaştırma ilanından sonra yapıldığı yolunda herhangi bir tespit ve delilin de idarece dosyaya sunulmadığı görüldüğünden davacıya ait parsellere yönelik arazi toplulaştırması işleminde toplulaştırma ilkelerine ve hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.